 |
| Phân loại rủi ro hàng hóa công nghiệp: Thực phẩm ở mức cao, giấy tiêu dùng xếp hạng trung bình |
Bộ Công Thương cho biết đang lấy ý kiến góp ý đối với dự thảo Thông tư ban hành Danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình và mức độ rủi ro cao trong lĩnh vực công nghiệp. Đây được xem là bước đi nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý theo hướng tiếp cận vòng đời sản phẩm, tiệm cận với thông lệ quốc tế.
Theo dự thảo, “rủi ro của sản phẩm, hàng hóa” được hiểu là khả năng xảy ra các sự kiện không mong muốn trong suốt quá trình sản xuất, vận chuyển, lưu giữ, bảo quản và sử dụng, có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng, an toàn, cũng như quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng và doanh nghiệp.
Trong các nhóm hàng hóa thuộc phạm vi điều chỉnh, thực phẩm tiếp tục được đánh giá là nhóm có mức độ rủi ro cao. Dù hệ thống pháp luật đã tương đối đầy đủ, thực tiễn vẫn ghi nhận nhiều vấn đề tồn tại như thực phẩm không rõ nguồn gốc, lạm dụng phụ gia, sử dụng chất cấm trong chăn nuôi và chế biến, cũng như điều kiện vệ sinh tại nhiều cơ sở sản xuất chưa đảm bảo.
Các vụ ngộ độc thực phẩm vẫn xảy ra, số ca mắc ở mức đáng lo ngại. Đáng chú ý, đặc thù sản xuất nhỏ lẻ, chuỗi cung ứng phân tán đang khiến công tác kiểm soát rủi ro gặp nhiều khó khăn, đặt ra yêu cầu phải siết chặt quản lý theo chuỗi.
Đối với nhóm sản phẩm giấy như khăn giấy và giấy vệ sinh, Bộ Công Thương xếp ở mức rủi ro trung bình. Đây là nhóm hàng tiêu dùng có quy mô thị trường lớn, đa dạng về chủng loại, bao gồm cả sản phẩm sản xuất trong nước và nhập khẩu, với tần suất sử dụng cao và phạm vi tiếp xúc rộng.
Dù vậy, cơ quan soạn thảo lưu ý chất lượng sản phẩm giữa các phân khúc chưa đồng đều. Nguy cơ chủ yếu đến từ hóa chất tồn dư, phụ gia hoặc điều kiện sản xuất chưa được kiểm soát chặt chẽ tại một số cơ sở nhỏ lẻ. Hệ thống tiêu chuẩn đã được ban hành nhưng việc tuân thủ trên thực tế còn thiếu đồng nhất.
Nhóm hóa chất và sản phẩm chứa hóa chất (bao gồm hóa chất cơ bản, sơn, dệt may, đèn huỳnh quang…) được ghi nhận đã có bước tiến trong tiếp cận hệ thống quản lý quốc tế. Tuy nhiên, nguy cơ mất an toàn trong sản xuất, lưu trữ và sử dụng vẫn hiện hữu, đặc biệt tại các doanh nghiệp nhỏ và khu vực phi chính thức.
Việc sử dụng hóa chất trong sản xuất thực phẩm và công nghiệp nếu không được kiểm soát chặt có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người và môi trường.
Đối với nhóm tiền chất thuốc nổ, thuốc nổ mạnh và vật liệu nổ công nghiệp, Việt Nam đã xây dựng hệ thống quản lý, cấp phép tương đối chặt chẽ. Tuy nhiên, rủi ro vẫn phát sinh trong các khâu vận chuyển, lưu trữ và sử dụng, đặc biệt trong lĩnh vực khai khoáng, xây dựng và công nghiệp nặng. Nguy cơ thất thoát hoặc sử dụng sai mục đích luôn là vấn đề cần được giám sát nghiêm ngặt.
Nhóm phụ kiện nổ công nghiệp, dù quy mô nhỏ hơn, vẫn đòi hỏi quản lý đồng bộ với vật liệu nổ chính do tính liên kết trong quá trình sử dụng. Các rủi ro chủ yếu phát sinh từ việc bảo quản không đúng quy định hoặc vận hành không đồng bộ.
Trong khi đó, nhóm máy móc, thiết bị, vật tư công nghiệp có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn đã có hệ thống kiểm định và quy chuẩn kỹ thuật. Tuy nhiên, thực tế vẫn xảy ra các sự cố do không kiểm định định kỳ, vận hành sai quy trình hoặc sử dụng thiết bị cũ, lạc hậu. Nguy cơ tai nạn lao động trong các ngành công nghiệp nặng và xây dựng vẫn ở mức đáng lưu ý.
Từ thực tiễn, Bộ Công Thương nhận định các nhóm sản phẩm nêu trên đều tồn tại rủi ro với đặc điểm chung là sản xuất phân tán, quy mô nhỏ lẻ, mức độ tuân thủ tiêu chuẩn chưa đồng đều, trong khi năng lực giám sát còn hạn chế.
Do đó, việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống phân loại rủi ro được xem là cần thiết, nhằm tăng cường kiểm soát theo vòng đời sản phẩm, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, qua đó bảo vệ người tiêu dùng và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, minh bạch hơn cho doanh nghiệp.
