Nhà nước tạm ứng chi phí phá sản từ 1/3/2026: Tháo điểm nghẽn, minh bạch và thông suốt quy trình

Từ ngày 1/3/2026, Nhà nước sẽ tạm ứng chi phí phá sản đối với doanh nghiệp và hợp tác xã không còn tiền hoặc không đủ tài sản để chi trả. Khoản kinh phí này sẽ được hoàn lại ngân sách khi quá trình thanh lý tài sản hoàn tất. Đây là một trong những điểm nhấn quan trọng của Luật Phục hồi, phá sản được Quốc hội thông qua ngày 11/12, với gần 90% đại biểu tán thành.

Luật đặt mục tiêu chuyển hướng từ “phá sản trước, phục hồi sau” sang ưu tiên phục hồi doanh nghiệp, đảm bảo tiến trình diễn ra minh bạch, kịp thời và tối ưu hóa giá trị tài sản. Theo đó, doanh nghiệp gặp khó khăn có thể tiếp cận các chính sách hỗ trợ về thuế, tín dụng, lãi suất, đất đai… nhằm tạo điều kiện tái cơ cấu, phục hồi sản xuất hoặc chấm dứt hoạt động trong trật tự, góp phần củng cố nền tảng kinh doanh ổn định.

Nhà nước tạm ứng chi phí phá sản từ 1/3/2026: Tháo điểm nghẽn, minh bạch và thông suốt quy trình

Theo quy định mới, chi phí phục hồi và phá sản vẫn được chi trả từ tài sản doanh nghiệp. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp không còn tài sản hoặc tài sản không thể thanh lý, ngân sách Nhà nước sẽ tạm ứng để bảo đảm thủ tục được thực hiện. Ngay khi có nguồn thu từ việc bán tài sản, số tiền tạm ứng sẽ được hoàn trả. Với trường hợp cố tình gian dối hoặc lợi dụng thủ tục phá sản, người nộp đơn sẽ phải tự chịu toàn bộ chi phí theo quy định.

Cơ quan thẩm tra cho biết pháp luật hiện hành chưa xác định nguồn tạm ứng khi người lao động, công đoàn hoặc doanh nghiệp không còn tài sản đứng đơn, khiến nhiều hồ sơ bị đình trệ. Quy định mới đã giải quyết triệt để điểm nghẽn này, giúp các thủ tục phá sản không bị ách tắc vì thiếu kinh phí.

Bên cạnh đó, thủ tục phá sản rút gọn được quy định chặt chẽ hơn. Trong 10 ngày kể từ khi thụ lý đơn, thẩm phán phải quyết định việc áp dụng thủ tục rút gọn; thời gian xử lý cũng được rút ngắn một nửa so với thông thường. Nếu doanh nghiệp không còn tài sản để tạm ứng chi phí, tòa án có thể tuyên phá sản trong vòng 30 ngày sau khi hội nghị chủ nợ đồng thuận.

Cùng ngày, Quốc hội cũng thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng (VAT) với gần 89% đại biểu tán thành. Từ năm 2026, nông sản và thủy sản chưa chế biến hoặc sơ chế sẽ thuộc nhóm không chịu VAT ở cả khâu sản xuất và nhập khẩu. Doanh nghiệp mua sản phẩm nông nghiệp làm đầu vào cũng không phải kê khai thuế, qua đó tháo gỡ tình trạng vốn bị đọng do chậm hoàn thuế — vấn đề tồn tại nhiều năm trong ngành nông nghiệp.

Ngoài ra, doanh thu của hộ và cá nhân kinh doanh thuộc diện không chịu thuế VAT được nâng từ 200 triệu lên 500 triệu đồng/năm. Một số quy định không còn phù hợp liên quan đến phương pháp tính thuế khoán và hoàn thuế cũng được bãi bỏ nhằm đơn giản hóa thủ tục, tăng tính minh bạch.

Cũng trong phiên làm việc, Quốc hội nhất trí cao thông qua Luật Dự trữ quốc gia sửa đổi, bổ sung khái niệm “dự trữ chiến lược” với 100% đại biểu tham gia tán thành. Khái niệm mới hướng tới tăng cường năng lực tự chủ của quốc gia, bảo đảm an ninh kinh tế – xã hội trong các tình huống cấp bách. Chính phủ được giao quy định danh mục hàng dự trữ quốc gia và dự trữ chiến lược theo từng giai đoạn; đồng thời mở rộng cơ chế xã hội hóa, huy động nguồn lực từ doanh nghiệp kèm các chính sách hỗ trợ về chi phí bảo quản, thuế và lãi suất.

Luật Dự trữ quốc gia sửa đổi có hiệu lực từ 1/7/2026; riêng các nội dung liên quan đến dự trữ chiến lược được áp dụng từ năm 2027.