Làng Rộc Răm có 3 dân tộc cùng chung sống (Kinh, Mường và Thái), trong đó người Thái đông nhất. Dân làng tổ chức lễ hội vào dịp tháng Giêng, tháng Hai, theo chu kì cứ 3 năm làm “đại”, hằng năm làm “tiểu”. Kin Chiêng là lễ ăn tháng giêng, Boọc Mạy là cây Bông tượng trưng cho đất, trời, thiên nhiên kỳ vĩ, bốn mùa xuân, hạ, thu, đông, muôn hoa, muôn vẻ, vạn vật đều sinh sôi nảy nở, đơm hoa kết trái. Lễ hội thường kéo dài 3 ngày.
Lễ hội Kin Chiêng Boọc Mạy được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản Văn hoá phi vật thể Quốc gia năm 2017. Từ đó đến nay đây là lần thứ 2 lễ hội được làm "đại" do nhiều năm phải nghỉ vì dịch bệnh. Thông qua lễ hội, đồng bào dân tộc Thái nơi đây gửi gắm ước vọng mưa thuận gió hòa, cầu thần linh che chở, tạo phúc cho dân, mọi người đều bình an, khỏe mạnh. Đồng thời, thể hiện tinh thần lạc quan, tin tưởng hướng tới tương lai của đồng bào.
Ông Lò Đình Ước, 78 tuổi, đời thứ 9 của nhà Mo ở làng Rộc Răm là người đứng ra chủ trì giúp dân làng tổ chức Lễ hội Kin Chiêng Boọc Mạy (hát múa ăn mừng dưới cây bông) để mời Mường Trời, thần linh về dự và giúp dân làng có cuộc sống bình an. Năm 2019, ông vinh dự được Chủ tịch nước tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú... Ngoài ra, còn có các Bào chớ, Sao chớ, những nhân vật quan trọng giúp thầy điều khiển lễ hội.
Cây bông được xem là “linh hồn” của lễ tục, tượng trưng cho cuộc sống sinh sôi, trù phú của bản Mường, sự bảo tồn nòi giống của tự nhiên. Công tác chuẩn bị cây bông cho lễ hội được bắt đầu từ trước tết âm lịch. Tùy thuộc vào thế hệ nhà Mo mà cây bông được làm 3, 5, 7, 9 tầng. Hiện cây bông trong Lễ hội Kin Chiêng Boọc Mạy làng Rộc Răm được làm 9 tầng (tương xứng với đời Mo thứ 9), mỗi tầng có hàng trăm nhánh.
Người dân làng Rộc Răm cho biết, cây bông ở đây khác với các địa phương khác là thân cây bông được làm bằng tre hoặc luồng, với hàng ngàn bông hoa đủ loại màu sắc xanh, đỏ, tím, vàng. Hoa được gọt, tiện từ thân cây trong rừng như cây sao, trám, chôm,… Sau đó đem đồ chín, phơi khô, nhuộm màu bằng nhựa các loại vỏ cây cũng lấy trong rừng như cây sấu, nghèn vàng, cánh kiến… Cùng với những bông hoa là các hình chim, thú, dụng cụ lao động sản xuất được đan bằng nứa cũng treo lên cây bông. 
Lễ hội nhằm thỏa mãn nhu cầu sinh hoạt tinh thần của mọi người trong và ngoài làng. Dân làng tổ chức vũ hội, như múa cây bông, đánh cồng chiêng, khua luồng, nhảy sạp và một số trò diễn khác như đánh mảng, ném còn, hát múa dưới cây bông, đánh trống âm để đuổi ma tà, gà đẻ trứng, trò trâu trời xuống mường dưới cày ruộng... Vì thế mà nó đã có sức sống lâu bền trong đời sống của nhiều thế hệ người Thái. Việc tổ chức tục lệ này không chỉ có ý nghĩa quan trọng về tính kết nối cộng đồng, trên tinh thần đoàn kết, tạo nên sức mạnh chiến thắng thiên tai, địch họa, mà còn có ý nghĩa giáo dục và tinh thần nhân văn cao cả.
Phát biểu tại lễ khai hội, đại diện lãnh đạo xã Xuân Phúc khẳng định: Lễ hội Kin Chiêng Boọc Mạy góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống dân tộc; xây dựng tình đoàn kết, thống nhất trong cộng đồng; vun đắp tình yêu thương giữa người với người, chia sẻ khó khăn, đùm bọc nhau trong cuộc sống, tạo nên sức mạnh đoàn kết, để cộng đồng người Thái và nhân dân thôn Rộc Răm, xã Xuân Phúc thi đua phát triển kinh tế, văn hóa-xã hội, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.
Một số hình ảnh tại lễ hội Kin Chiêng Boọc Mạy
Minh Hiền
