Nam Phi dừng điều tra chống lẩn tránh thuế với lốp xe nhập khẩu từ Việt Nam: Tín hiệu tích cực cho doanh nghiệp xuất khẩu

Theo thông tin từ Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương), ngày 27/3/2026, Ủy ban Quản lý Thương mại Quốc tế Nam Phi (ITAC) đã đăng Công báo thông báo chấm dứt điều tra chống lẩn tránh thuế chống bán phá giá đối với sản phẩm lốp xe ô tô, xe buýt và xe tải nhập khẩu từ Campuchia, Thái Lan và Việt Nam.

Trước đó, ngày 20/9/2024, ITAC đã khởi xướng điều tra theo đề nghị của Hiệp hội các nhà sản xuất lốp xe Nam Phi. Sản phẩm bị điều tra gồm lốp khí nén mới bằng cao su thuộc các mã HS: 4011.10.01, 4011.10.03, 4011.10.05, 4011.10.07, 4011.10.09, 4011.20.16, 4011.20.18 và 4011.20.26. Thời kỳ điều tra chống bán phá giá được xác định từ ngày 1/11/2022 đến 31/5/2024, trong khi thời kỳ điều tra lẩn tránh thuế kéo dài từ 1/8/2022 đến 31/7/2024.

Trong quá trình điều tra, ITAC ghi nhận có 6 doanh nghiệp Việt Nam tham gia trả lời bản câu hỏi ban đầu. Tuy nhiên, sau khi cơ quan điều tra yêu cầu bổ sung thông tin, chỉ còn 3 doanh nghiệp tiếp tục hợp tác. Trong số này, 2 doanh nghiệp hợp tác đầy đủ đã được ITAC tiến hành thẩm tra tại chỗ vào tháng 2/2025.

Đến ngày 30/5/2025, ITAC ban hành kết luận sơ bộ. Theo đó, 2/3 doanh nghiệp hợp tác đầy đủ được xác định không có hành vi lẩn tránh thuế chống bán phá giá, do chưa tham gia cuộc điều tra ban đầu liên quan đến Trung Quốc và không phát sinh hoạt động bán hàng nội địa hoặc xuất khẩu sản phẩm bị điều tra sang khu vực Liên minh Hải quan miền Nam châu Phi (SACU) trong giai đoạn xem xét. Doanh nghiệp còn lại bị kết luận có hành vi lẩn tránh và chịu mức thuế 8,78%. Các doanh nghiệp không hợp tác đầy đủ bị áp mức thuế toàn quốc 41,47% theo vụ việc điều tra gốc đối với Trung Quốc.

Tuy nhiên, trong thông báo mới nhất, ITAC cho biết việc chấm dứt điều tra xuất phát từ việc Bộ trưởng Thương mại, Công nghiệp và Cạnh tranh Nam Phi không phê duyệt khuyến nghị của cơ quan này, đồng thời yêu cầu chuyển hồ sơ để xem xét lại.

Đáng chú ý, do thời hạn tối đa 18 tháng để hoàn tất điều tra chống lẩn tránh theo quy định pháp luật Nam Phi đã hết, Bộ trưởng chỉ đạo quy trình phải được khởi động lại từ đầu nếu tiếp tục xem xét vụ việc. Các lý do chi tiết sẽ được công bố cùng với kết luận cuối cùng của ITAC.

Theo quy định hiện hành, ITAC không được phép tiếp tục điều tra hoặc áp dụng thuế chống lẩn tránh trong bối cảnh này. Quyết định chấm dứt có hiệu lực ngay lập tức kể từ ngày công bố, đồng nghĩa với việc không áp dụng thuế chống lẩn tránh đối với sản phẩm lốp xe nhập khẩu từ Việt Nam và các nước liên quan trong vụ việc này.

Kết quả trên được đánh giá là tín hiệu tích cực đối với các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu lốp xe của Việt Nam, góp phần giảm thiểu rủi ro về phòng vệ thương mại tại thị trường Nam Phi.

Tuy vậy, Cục Phòng vệ thương mại cũng lưu ý khả năng ITAC có thể khởi động lại vụ việc theo chỉ đạo của Bộ trưởng Nam Phi trong thời gian tới. Do đó, các hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp liên quan cần chủ động theo dõi sát diễn biến, đồng thời chuẩn bị phương án ứng phó phù hợp.

Bên cạnh đó, việc duy trì phối hợp, cập nhật thông tin kịp thời với cơ quan quản lý trong nước được xem là yếu tố quan trọng nhằm đảm bảo nhận được hỗ trợ hiệu quả, đặc biệt trong trường hợp phía Nam Phi tái khởi động quy trình điều tra.