Mưa lớn chưa xảy ra trên diện rộng nhưng các phương án ứng phó đã được Lào Cai triển khai đồng bộ. Đó là điểm đáng chú ý trong chỉ đạo mới nhất của UBND tỉnh khi yêu cầu toàn bộ sở, ngành, địa phương khẩn trương kích hoạt các kịch bản phòng, chống thiên tai trước đợt mưa lớn được dự báo kéo dài từ ngày 9 đến 11/7.
Theo dự báo của cơ quan khí tượng, nhiều khu vực trên địa bàn tỉnh có thể xuất hiện mưa rất to, lượng mưa phổ biến từ 70 đến 150 mm, cá biệt có nơi vượt 300 mm. Cường suất mưa lớn trong thời gian ngắn làm gia tăng nguy cơ lũ quét, sạt lở đất, ngập úng đô thị và chia cắt giao thông tại nhiều địa bàn miền núi.
Điều đáng nói là chỉ đạo lần này không đơn thuần là ứng phó với một đợt mưa lớn. Đằng sau đó là sự thay đổi trong tư duy điều hành khi địa phương lựa chọn hành động trước khi thiên tai xảy ra, thay vì chờ xử lý hậu quả.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện với tần suất dày hơn và khó dự báo hơn, việc chuẩn bị sớm được xem là yếu tố quyết định để giảm thiểu thiệt hại.
 |
| Từ phản ứng sang quản trị rủi ro thiên tai |
Khác với nhiều năm trước khi trọng tâm thường đặt vào công tác cứu hộ sau thiên tai, chỉ đạo của UBND tỉnh lần này yêu cầu các địa phương rà soát ngay những khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất, ngập úng để xây dựng phương án di dời dân cư ngay khi có dấu hiệu mất an toàn.
Thông tin cảnh báo phải được truyền tải đến từng thôn, bản, từng hộ dân thông qua hệ thống truyền thanh cơ sở, các nhóm cộng đồng, điện thoại và mạng xã hội. Vai trò của trưởng thôn, tổ trưởng dân phố, lực lượng xung kích và người có uy tín tiếp tục được phát huy nhằm bảo đảm người dân tiếp cận thông tin nhanh nhất.
Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp với xu hướng quản trị rủi ro thiên tai hiện đại, trong đó cảnh báo sớm và hành động sớm luôn mang lại hiệu quả cao hơn nhiều so với việc tập trung khắc phục hậu quả.
 |
| Bí thư Đảng ủy xã Mỏ Vàng Triệu trực tiếp kiểm tra các điểm có nguy cơ sạt lở, chỉ đạo quyết liệt ứng phó mưa lũ |
Không chỉ tập trung bảo đảm an toàn tính mạng người dân, các giải pháp lần này còn hướng tới hạn chế tối đa những gián đoạn đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Các tuyến giao thông trọng điểm, ngầm tràn, cầu tạm, khu vực có nguy cơ sạt lở được yêu cầu kiểm tra thường xuyên, bố trí lực lượng trực gác, phân luồng giao thông và kiên quyết không để người, phương tiện đi vào khu vực nguy hiểm.
Đối với các công trường xây dựng, khu vực khai thác khoáng sản và các dự án đang thi công, chủ đầu tư phải chủ động gia cố công trình, di chuyển máy móc, thiết bị và người lao động đến nơi an toàn trước khi mưa lớn xảy ra.
Đây là yêu cầu cần thiết trong bối cảnh Lào Cai đang triển khai nhiều dự án hạ tầng, đô thị và công nghiệp quy mô lớn. Việc bảo đảm an toàn cho công trình không chỉ giảm thiểu thiệt hại về tài sản mà còn duy trì sự ổn định của chuỗi sản xuất và đầu tư trên địa bàn.
Một điểm nổi bật khác trong chỉ đạo lần này là việc phân công nhiệm vụ rất cụ thể cho từng ngành. Sở Nông nghiệp và Môi trường theo dõi diễn biến mưa lũ, kiểm tra an toàn hồ chứa và bảo vệ sản xuất nông nghiệp; Sở Công Thương kiểm tra hồ thủy điện, bảo đảm cung ứng điện và hàng hóa; Sở Xây dựng chuẩn bị phương tiện xử lý sạt lở và khơi thông giao thông.
Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Công an tỉnh sẵn sàng lực lượng cứu hộ, cứu nạn; ngành Y tế chuẩn bị nhân lực, thuốc men; ngành Giáo dục chủ động bảo vệ trường học; các cơ quan báo chí tăng cường thông tin dự báo, cảnh báo đến người dân.
Quan trọng hơn, Chủ tịch UBND các xã, phường được xác định là người chịu trách nhiệm trực tiếp nếu để xảy ra tình trạng chủ quan hoặc không triển khai đầy đủ các biện pháp ứng phó trên địa bàn quản lý.
 |
| Mưa lớn diễn biến phức tạp, Lào Cai kích hoạt phương án ứng phó trên toàn tỉnh. |
Thực tế những năm gần đây cho thấy thiên tai tại khu vực miền núi phía Bắc không còn diễn biến theo quy luật cũ. Những trận mưa có cường suất lớn trong thời gian ngắn xuất hiện nhiều hơn, kéo theo nguy cơ lũ quét và sạt lở đất ngày càng khó lường.
Trong bối cảnh đó, việc Lào Cai kích hoạt sớm các phương án ứng phó không chỉ nhằm xử lý một đợt mưa lớn trước mắt mà còn phản ánh định hướng xây dựng năng lực quản trị rủi ro thiên tai theo hướng chủ động, linh hoạt và hiệu quả hơn.
Khi chính quyền chuẩn bị từ sớm, lực lượng sẵn sàng từ cơ sở và người dân được tiếp cận đầy đủ thông tin cảnh báo, khả năng giảm thiểu thiệt hại sẽ được nâng lên đáng kể. Đó cũng là nền tảng quan trọng để bảo vệ đời sống dân sinh, duy trì ổn định sản xuất và tạo môi trường an toàn cho phát triển kinh tế - xã hội trong điều kiện thiên tai ngày càng diễn biến phức tạp.
