Pha Long là xã vùng cao, biên giới của tỉnh Lào Cai, địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, đời sống một bộ phận người dân phụ thuộc chủ yếu vào sản xuất nông nghiệp. Đặc điểm địa hình, dân cư và vị trí giáp biên đặt ra yêu cầu cao đối với công tác quản lý địa bàn, bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và giữ vững chủ quyền biên giới quốc gia.
Trong điều kiện đó, phòng, chống ma túy không thể chỉ trông chờ vào hoạt động đấu tranh, xử lý của lực lượng chức năng. Quan trọng hơn là phải chủ động phòng ngừa, giúp người dân hiểu rõ tác hại của ma túy, nhận diện những nguy cơ và biết cách bảo vệ bản thân, gia đình, cộng đồng trước sự lôi kéo, dụ dỗ của các đối tượng phạm tội.
Đây cũng là tinh thần xuyên suốt trong chủ trương xây dựng xã không ma túy giai đoạn 2025-2030 của địa phương, trên cơ sở triển khai Nghị quyết số 51-NQ/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy và Kế hoạch số 62/KH-ĐU ngày 24/2/2026 của Đảng ủy xã Pha Long.
![]() |
| Hội nghị nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, củng cố niềm tin của nhân dân, phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, góp phần giữ vững quốc phòng, an ninh và trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn xã Pha Long. (Ảnh: Truyền hình Pha Long) |
Thực tế cho thấy, pháp luật chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người dân hiểu, tin và tự giác thực hiện. Ở địa bàn vùng cao, nơi điều kiện tiếp cận thông tin và khả năng tiếp nhận các quy định pháp luật của người dân còn có sự khác biệt, tuyên truyền không thể dừng ở việc phổ biến văn bản hay tổ chức hội nghị một chiều. Nội dung phải gần với đời sống, cách truyền đạt phải dễ hiểu, dễ nhớ và gắn với những tình huống mà mỗi gia đình có thể gặp phải.
Từ yêu cầu đó, xã Pha Long đã triển khai tuyên truyền về phòng, chống ma túy thông qua hệ thống truyền thanh, các cuộc họp thôn, sinh hoạt đoàn thể và hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật tại cơ sở. Theo báo cáo kinh tế - xã hội 9 tháng đầu năm 2026 của UBND xã, địa phương đã phối hợp tuyên truyền, vận động và ký cam kết không tàng trữ, buôn bán ma túy tới 2.610 hộ dân. Các nội dung phổ biến pháp luật cũng được lồng ghép với tuyên truyền về phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, an ninh mạng, an toàn giao thông, xuất nhập cảnh và phòng ngừa các loại tội phạm.
Cách làm này cho thấy công tác tuyên truyền đang được đặt trong mối liên hệ với những vấn đề trực tiếp tác động đến đời sống người dân. Khi người dân hiểu quy định pháp luật, biết nhận diện hành vi vi phạm và chủ động thông tin cho chính quyền, lực lượng chức năng, khả năng phòng ngừa tội phạm ngay từ địa bàn dân cư sẽ được nâng lên.
![]() |
| Mô hình “Tiết học biên cương - Mái trường biên giới” đã diễn ra với nhiều nội dung giáo dục tới học sinh về công tác tuyên truyền truyền thống cách mạng, tình yêu quê hương, đất nước, hoạt động trải nghiệm, ngoại khóa, rèn luyện kỹ năng sống, kỹ năng quân sự cho học sinh và thực hiện các hoạt động an sinh xã hội. (Ảnh: Truyền hình Pha Long) |
Một trong những điểm đáng chú ý trong kế hoạch thực hiện mục tiêu xây dựng xã không ma túy tại Pha Long là phát huy vai trò của Hội Liên hiệp Phụ nữ xã, đặc biệt thông qua mô hình “Chi hội Phụ nữ nói không ma túy” tại thôn Sả Chải.
Theo kế hoạch của Ban Thường vụ Hội Liên hiệp Phụ nữ xã, mô hình hướng đến việc nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, hội viên trong phòng ngừa, đấu tranh và tố giác tội phạm ma túy; đồng thời vận động các gia đình cùng tham gia xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh.
Điểm cốt lõi của mô hình không nằm ở tên gọi hay hình thức tổ chức, mà ở việc đưa trách nhiệm phòng, chống ma túy đến từng hội viên và từng hộ gia đình. Nội dung tuyên truyền tập trung vào Luật Phòng, chống ma túy; nhận biết các loại ma túy, dấu hiệu người sử dụng ma túy, phương thức và thủ đoạn của tội phạm; tác hại đối với sức khỏe, kinh tế gia đình và trật tự xã hội. Đặc biệt, hội viên được vận động nâng cao kỹ năng quản lý, giáo dục con em, chủ động phòng tránh nguy cơ bị lôi kéo, dụ dỗ tham gia các hành vi vi phạm pháp luật.
![]() |
| Hội Phụ nữ, Cựu chiến binh và Hội Nông dân xã Pha Long tổ chức ra mắt mô hình “Chi hội Phụ nữ, Chi hội Cựu chiến binh, chi hội Hội Nông dân thôn Sả Chải nói không với ma tuý”. (Ảnh: Truyền hình Pha Long) |
Thông điệp “3 không” được xác định rõ: không sử dụng, không tàng trữ, không tiếp tay cho ma túy. Theo kế hoạch, 100% hội viên trong chi hội ký cam kết thực hiện, đồng thời vận động các thành viên trong gia đình cùng hưởng ứng. Việc phân công hội viên phụ trách khu dân cư, phối hợp nắm bắt tình hình và kịp thời phản ánh những dấu hiệu bất thường cũng góp phần đưa hoạt động phòng ngừa đi vào thực chất.
Từ góc độ xã hội, phụ nữ có vị trí đặc biệt trong việc xây dựng nếp sống gia đình và giáo dục con cái. Người mẹ, người vợ không chỉ là người chăm lo đời sống thường nhật mà còn có thể trở thành người phát hiện sớm những biểu hiện bất thường, nhắc nhở người thân chấp hành pháp luật và kết nối gia đình với các tổ chức ở cộng đồng.
Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận rằng phòng, chống ma túy không phải trách nhiệm riêng của phụ nữ hay một tổ chức đoàn thể. Mô hình chỉ có thể phát huy hiệu quả khi có sự phối hợp thường xuyên giữa Hội Phụ nữ, Công an xã, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, trưởng thôn và mỗi hộ dân. Tuyên truyền phải đi cùng với hỗ trợ, hướng dẫn và bảo vệ người dân; vận động phải gắn với kiểm tra, nắm bắt tình hình, kịp thời xử lý những vấn đề phát sinh.
Một địa bàn không ma túy không chỉ có ý nghĩa về mặt an ninh trật tự. Đó còn là môi trường cần thiết để người dân yên tâm lao động, sản xuất, phát triển kinh tế và để các nguồn lực đầu tư được phát huy hiệu quả.
Tại Pha Long, sinh kế của người dân gắn với những lợi thế nông nghiệp địa phương. Trong 9 tháng đầu năm 2026, xã duy trì nhiều vùng sản xuất như sa nhân, quýt, chè, lê; trong đó diện tích sa nhân đạt hơn 548 ha, diện tích chè 289 ha và diện tích lê gần 125 ha. Một số sản phẩm đã mang lại giá trị kinh tế đáng kể, góp phần cải thiện thu nhập cho các hộ sản xuất. Cùng với đó, địa phương quan tâm phát triển giáo dục, y tế, văn hóa, bảo vệ rừng và từng bước cải thiện điều kiện sống của người dân.
Những kết quả ấy cho thấy phát triển kinh tế vùng biên cần được nhìn nhận trong một chỉnh thể, nơi sinh kế, đời sống văn hóa, an sinh xã hội và an ninh trật tự có mối quan hệ chặt chẽ. Nếu ma túy và các tệ nạn xã hội có điều kiện xâm nhập, hậu quả không chỉ dừng lại ở một cá nhân hay một gia đình mà còn có thể làm suy giảm sức lao động, gây mất đoàn kết trong cộng đồng, ảnh hưởng đến sản xuất và tạo thêm gánh nặng cho công tác quản lý xã hội.
Ngược lại, khi người dân có việc làm, thu nhập ổn định, con em được học tập, gia đình có điều kiện chăm lo cuộc sống và cộng đồng duy trì được sự gắn kết, đó chính là những yếu tố quan trọng giúp hạn chế nguy cơ phát sinh tệ nạn. Vì vậy, phòng, chống ma túy cần được triển khai đồng bộ với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới và nâng cao chất lượng đời sống Nhân dân.
Đối với Pha Long, yêu cầu này càng có ý nghĩa bởi đây là địa bàn biên giới, nơi mỗi người dân không chỉ là chủ thể phát triển kinh tế mà còn là một thành viên tham gia giữ gìn an ninh, trật tự và bảo vệ đường biên, mốc giới. Khi ý thức pháp luật được nâng cao, người dân sẽ chủ động hơn trong việc phòng ngừa tội phạm, không tiếp tay cho các hành vi vi phạm, đồng thời phối hợp với lực lượng chức năng bảo vệ sự bình yên của thôn bản.
![]() |
| Công an xã Pha Long tổ chức tuyên truyền pháp luật phòng ma túy trong khối trường học. (Ảnh: Truyền hình Pha Long) |
Muốn xây dựng xã không ma túy, không thể chỉ dựa vào những đợt cao điểm tuyên truyền hay các bản cam kết được ký kết theo phong trào. Điều quan trọng là phải hình thành ý thức tự giác, trách nhiệm thường xuyên trong mỗi người dân; biến những quy định pháp luật thành hành động cụ thể trong đời sống hằng ngày.
Điều đó đòi hỏi cấp ủy, chính quyền và các tổ chức đoàn thể tiếp tục đổi mới cách tuyên truyền theo hướng sát địa bàn, phù hợp với đặc điểm từng nhóm dân cư. Nội dung cần ngắn gọn, dễ hiểu, có ví dụ cụ thể; phát huy vai trò của người có uy tín, trưởng thôn, cán bộ đoàn thể và những hội viên tích cực. Đối với những gia đình có hoàn cảnh khó khăn, cần quan tâm hỗ trợ sinh kế, tạo điều kiện để người dân ổn định cuộc sống, hạn chế nguy cơ bị lôi kéo vào các hoạt động vi phạm pháp luật.
Cùng với đó, cần duy trì cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng Công an, Bộ đội Biên phòng, chính quyền cơ sở và các tổ chức chính trị - xã hội. Những thông tin do người dân cung cấp phải được tiếp nhận, xác minh và xử lý kịp thời; người tham gia tố giác tội phạm cần được bảo vệ, tránh tâm lý e ngại hoặc sợ bị ảnh hưởng. Việc đánh giá hiệu quả mô hình cũng không nên chỉ căn cứ vào số lượng hội viên ký cam kết hay số buổi tuyên truyền, mà cần xem xét những chuyển biến thực tế về nhận thức, hành vi, tình hình an ninh trật tự và sự tham gia của cộng đồng.
Phát triển kinh tế phải đi cùng an ninh, an toàn xã hội; muốn vùng biên phát triển bền vững trước hết phải giữ được bình yên cho người dân. Một địa bàn biên giới bình yên không chỉ được giữ bằng đường biên, cột mốc, mà còn bằng nhận thức pháp luật và sự đồng lòng của mỗi gia đình, mỗi người dân.
Từ những việc làm cụ thể ở Pha Long, có thể thấy xây dựng xã không ma túy không phải là nhiệm vụ riêng của một ngành hay một lực lượng. Đó là quá trình vận động toàn dân, trong đó pháp luật là nền tảng, gia đình là nơi hình thành ý thức, cộng đồng là môi trường cùng thực hiện và các lực lượng chức năng là chỗ dựa bảo đảm an ninh, trật tự. Khi mỗi người dân hiểu luật, tôn trọng luật và chủ động bảo vệ cuộc sống của mình, sức mạnh cộng đồng sẽ được củng cố. Đó cũng chính là nền tảng để Pha Long giữ vững bình yên vùng biên, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn.
