 |
| Meta chi 14 tỷ USD chiêu mộ nhân tài công nghệ cho cuộc đua AI |
Meta vừa khiến Thung lũng Silicon chấn động với thương vụ chi 14,3 tỷ USD để sở hữu 49% cổ phần của Scale AI – startup dữ liệu do thần đồng công nghệ Alexandr Wang sáng lập. Nhưng ẩn sau con số khổng lồ đó không chỉ là một khoản đầu tư, mà là một nước cờ nhiều tầng lớp: mua nhân tài, khóa chặt đối tác và đặt cược vào cuộc đua phát triển trí tuệ siêu việt.
Thoạt nhìn, thương vụ Meta – công ty mẹ của Facebook và Instagram mua Scale AI với giá trị ước tính 14,3 tỷ USD là một khoản đầu tư chiến lược để tiếp cận nguồn dữ liệu chất lượng cao, nhiên liệu thiết yếu cho các mô hình AI hiện đại. Nhưng với những người trong ngành, đây là một thương vụ dùng tiền để "săn" người – cụ thể là ông Alexandr Wang, nhà sáng lập trẻ tuổi của Scale AI.
Theo thỏa thuận, ông Wang sẽ rời vị trí CEO và gia nhập Meta để dẫn dắt phòng thí nghiệm siêu trí tuệ nhân tạo (AGI/ASI), một dự án mới được tỷ phú Mark Zuckerberg trực tiếp điều hành, với tham vọng tạo ra AI thông minh vượt con người.
Ông Jason Droege, cựu giám đốc chiến lược của Scale và từng là Phó Chủ tịch Uber, sẽ tiếp quản vị trí CEO, trong khi Scale AI vẫn tiếp tục hoạt động độc lập và phục vụ các khách hàng lớn như OpenAI, Google, Microsoft hay chính phủ Mỹ.
28 tuổi, tỷ phú tự thân, bỏ MIT để khởi nghiệp, từng ở chung nhà với CEO OpenAI Sam Altman, ông Alexandr Wang là cái tên khiến giới công nghệ phải dè chừng. Dù không phải nhà nghiên cứu AI kiểu mẫu, anh được đánh giá là một thiên tài ngoại giao và đàm phán, người có thể chốt các hợp đồng trị giá hàng tỷ USD và xây dựng hình ảnh công ty theo hướng phù hợp với xu thế toàn cầu.
Ông Wang từng tuyên bố: “AI là công nghệ mang tính cách mạng nhất thời đại, có thể định hình lại cách sống, làm việc và vận hành của cả xã hội.” Với CEO Mark Zuckerberg, có lẽ chính sự nhạy bén kinh doanh và khả năng "kết nối tài nguyên" của ông Wang mới là yếu tố quyết định đưa anh về Meta.
 |
| Alexandr Wang, chàng trai 28 tuổi, khiến Mark Zuckerberg sẵn sàng "chi khủng" để chiêu mộ |
Thành lập năm 2016, Scale AI cung cấp dịch vụ dán nhãn, làm sạch và xử lý dữ liệu - công đoạn sống còn để "nuôi" các mô hình AI. Với chatbot, startup này giúp mô hình hiểu ngữ cảnh và sắc thái văn bản. Với xe tự lái, Scale giúp xác định vạch đường, người đi bộ, biển báo... Khách hàng của họ trải rộng từ các ông lớn công nghệ đến các cơ quan chính phủ.
Năm 2024, Scale AI thu về 870 triệu USD doanh thu và dự kiến đạt 2 tỷ USD trong năm nay. Một phần khoản đầu tư từ Meta có thể được xem như "trả trước" cho quyền ưu tiên sử dụng dịch vụ, vừa đảm bảo nguồn cung chiến lược, vừa khiến đối thủ khó tiếp cận.
Với thương vụ này, CEO Zuckerberg lần đầu bước vào cuộc chơi "mua startup để tuyển người giỏi", chiến lược mà Amazon, Microsoft và Google đã dùng để thâu tóm nhân tài trong làn sóng AI.
Không hài lòng với tiến độ Llama 4 - mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) của Meta, CEO Zuckerberg quyết định thiết lập một đội ngũ mới, tách biệt hoàn toàn và trực tiếp do ông giám sát. Các chuyên gia hàng đầu được đích thân ông chiêu mộ, bố trí ngồi gần nhau, lương hậu hĩnh và có toàn quyền hành động.
Trong bối cảnh nội bộ Meta còn chia rẽ, ví dụ như ông Yann LeCun, trưởng bộ phận AI của Meta, công khai chỉ trích hướng phát triển LLM, sự xuất hiện của ông Wang tại nhóm “siêu trí tuệ” được xem là một cú rẽ chiến lược táo bạo khi không theo đuổi LLM như GPT-4 hay Gemini, mà nhắm tới một mục tiêu lớn hơn - trí tuệ siêu việt (superintelligence).
Giới phân tích nhận định thương vụ này là một nước đi “3 trong 1”, khi mà Meta có được ông Alexandr Wang và một phần đội ngũ Scale AI để dẫn dắt dự án siêu trí tuệ. Trong khi đó, gã khổng lồ công nghệ Mỹ mua được quyền ưu tiên sử dụng dịch vụ dữ liệu của Scale - đối tác sống còn trong cuộc đua AI. Ngoài ra, công ty mẹ của Facebook cũng thông qua thương vụ này để dặt niềm tin vào một hướng đi mới là phát triển AI vượt qua giới hạn trí tuệ con người.
Tuy nhiên, rủi ro vẫn hiện hữu. Trước đây, cả hai nhà sáng lập Instagram và WhatsApp đều rời Meta vì bất đồng với CEO Zuckerberg. Ngoài ra, Scale AI và công ty con Remotasks từng bị chỉ trích vì điều kiện làm việc tồi tệ, trả công rẻ mạt cho lực lượng cộng tác viên tại các nước đang phát triển, một vết nhơ có thể gây tổn hại uy tín Meta nếu không xử lý khéo.
Trong bối cảnh AI đang định hình lại cả ngành công nghệ, những công ty muốn dẫn đầu buộc phải hành động nhanh, dứt khoát và dám chơi lớn. CEO Zuckerberg đã chọn lối đi khác biệt là ít lý thuyết, nhiều hành động.
14,3 USD có thể là một canh bạc. Nhưng với Meta - công ty đã từng dám chi 19 tỷ USD mua WhatsApp, 1 tỷ USD cho Instagram thì đây có thể lại là thương vụ định hình chương tiếp theo của trí tuệ nhân tạo.
CEO Mark Zuckerberg dường như đang đặt cược tương lai của Meta vào ông Alexandr Wang. Và như mọi canh bạc lớn, hoặc thành huyền thoại, hoặc trở thành bài học đắt giá.
