Mô hình “Người bản số” được Lào Cai triển khai theo Kế hoạch số 52-KH/BCĐ ngày 11/2/2026 của Ban Chỉ đạo phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh.
Giai đoạn 2026–2028, Lào Cai đặt mục tiêu đào tạo khoảng 3.000 “Người bản số”, qua đó hỗ trợ tối thiểu 70% số hộ gia đình tại vùng sâu, vùng xa và vùng khó khăn tiếp cận, sử dụng kỹ năng số.
 |
| Ông Dương Đức Huy - Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Lào Cai chủ trì hội nghị đánh giá tiến độ, thống nhất nhiệm vụ triển khai mô hình “Người bản số” năm 2026 (Ảnh: Thu Trang) |
Riêng năm 2026, tỉnh Lào Cai dự kiến đào tạo khoảng 1.200 nhân sự tại 32 xã, phường, bảo đảm mỗi thôn, bản có ít nhất 3 người làm lực lượng nòng cốt. Các địa phương đã cơ bản hoàn thành việc lựa chọn nhân sự; quá trình đào tạo kỹ năng số dự kiến kết thúc trong tháng 10/2026.
Những người tham gia mô hình được lựa chọn trên cơ sở uy tín trong cộng đồng, khả năng tiếp cận công nghệ, tinh thần trách nhiệm và sự sẵn sàng hỗ trợ người dân. Đây là yếu tố quan trọng bởi khoảng cách số ở vùng cao không chỉ đến từ hạ tầng hay thiết bị mà còn liên quan đến tâm lý ngại sử dụng, hạn chế kỹ năng và thiếu người hướng dẫn thường xuyên.
Với sự gần gũi về ngôn ngữ, văn hóa và đời sống, “Người bản số” có thể trở thành cầu nối giữa công nghệ với người dân. Thay vì tiếp cận các nền tảng số qua những tài liệu khó hiểu, người dân sẽ được hướng dẫn trực tiếp bởi những người cùng sinh sống trong cộng đồng.
Giá trị của mô hình không được đo bằng số lượng người hoàn thành tập huấn mà bằng khả năng chuyển kiến thức thành những kỹ năng thiết thực. Nội dung hướng dẫn vì thế phải gần với nhu cầu hằng ngày, dễ hiểu, dễ nhớ và có thể thực hành ngay trên điện thoại hoặc thiết bị số.
Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Lào Cai Dương Đức Huy đề nghị tài liệu tập huấn được xây dựng ngắn gọn, phù hợp với người dân và lực lượng “Người bản số”. Lịch đào tạo cũng phải tính đến địa hình, điều kiện đi lại và đặc điểm của từng địa bàn.
Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Lào Cai sẽ phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ xây dựng nội dung, lựa chọn giảng viên có năng lực và phương pháp truyền đạt phù hợp với từng lớp, từng nhóm đối tượng.
Cách tiếp cận này cho thấy Lào Cai đang hướng mô hình vào chất lượng thực hành, thay vì chỉ phổ biến kiến thức chung. Khi mỗi thôn, bản có một nhóm người đủ khả năng hỗ trợ tại chỗ, những vướng mắc nhỏ trong quá trình sử dụng công nghệ có thể được giải quyết nhanh hơn.
Bên cạnh nhân lực, điều kiện cơ sở vật chất và trang thiết bị đang là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của mô hình. Tỉnh Lào Cai sẽ xây dựng kế hoạch mua sắm, bố trí máy móc cần thiết, đồng thời xác định trách nhiệm của cấp xã trong quản lý và sử dụng.
Phương án sửa chữa, bảo trì cũng được đặt ra ngay từ đầu nhằm bảo đảm thiết bị hoạt động ổn định, tránh tình trạng được đầu tư nhưng không thể khai thác lâu dài. Đây là yêu cầu đáng chú ý đối với những địa bàn vùng cao, nơi việc sửa chữa và thay thế thiết bị thường gặp khó khăn hơn khu vực thuận lợi.
Với 1.200 nhân sự được đào tạo trong năm thí điểm, mô hình “Người bản số” tạo thêm một lớp hỗ trợ chuyển đổi số ngay từ cơ sở. Triển vọng của mô hình sẽ phụ thuộc vào khả năng duy trì lực lượng nòng cốt, chất lượng hướng dẫn và mức độ người dân có thể áp dụng kỹ năng số vào đời sống thực tế.
Nếu những kỹ năng sau đào tạo được truyền lại thường xuyên trong cộng đồng, “Người bản số” có thể trở thành mắt xích giúp chuyển đổi số tại Lào Cai đi sâu hơn vào từng gia đình, thay vì dừng lại ở hạ tầng, thiết bị hay các nền tảng công nghệ.
