Kinh nghiệm triển khai RegTech, SupTech và các khuyến nghị đối với Việt Nam

Các công nghệ về RegTech được phát triển tại Ireland thậm chí trước khi cụm từ RegTech được sử dụng như một thuật ngữ chuyên ngành. Là một trung tâm toàn cầu về tài chính, công nghệ và là nơi hội tụ của nhà đầu tư, Ireland được xem là điểm nóng của sự đổi mới Fintech, giúp ngành tài chính - ngân hàng ứng phó với những thách thức từ việc số hóa ngân hàng, đến các mô hình thanh toán mới và các yêu cầu về tuân thủ luôn thay đổi.

Các công ty RegTech, SupTech của Ireland đã tạo dựng được danh tiếng trong việc giúp các khách hàng dịch vụ tài chính đối phó với quy định ngày càng phức tạp và sự phát triển nhanh chóng của thị trường - cũng như sự gián đoạn và chuyển đổi liên tục - là một đặc trưng của ngành tài chính ngân hàng hiện nay.

Chia sẻ về ứng xử trước xu hướng phát triển RegTech, SupTech qua góc nhìn Fintech tại Việt Nam, ông Lê Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán (NHNN) nhìn nhận, các sáng kiến RegTech, SupTech là các cách thức quản lý mới, bên cạnh biện pháp “cũ hơn” như Sandbox/Innovation Hub. Hiện NHNN chưa có chiến lược riêng về RegTech, SupTech, tuy nhiên nhận thức là yếu tố quan trọng nhất để triển khai thành công RegTech, SupTech.

Đối với các cơ quan quản lý, giám sát, sử dụng SupTech có thể giúp cải thiện khả năng theo dõi, phân tích rủi ro trên phạm vi rộng hơn, nhanh hơn (thậm chí theo thời gian thực) để hỗ trợ việc xây dựng chính sách, giám sát rủi ro.

Đối với các tổ chức tài chính được cấp phép, việc sử dụng RegTech có thể giúp cải thiện kết quả tuân thủ các quy định về hoạt động kinh doanh, nâng cao khả năng quản lý rủi ro và tạo ra những hiểu biết mới về hoạt động của tổ chức, từ đó nâng cao hiệu quả ra quyết định.

Đối với cả cơ quan có thẩm quyền và các tổ chức tài chính, hiệu quả hoạt động do quá trình tự động hóa các quy trình thủ công trước đây và ở cấp độ cao hơn là quá trình chuyển đổi số của tổ chức do áp dụng SupTech và RegTech là cơ hội cần được quan tâm sâu sắc.

Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Kim Anh cho rằng, dù các lợi ích và cơ hội của SupTech và RegTech là đáng để quan tâm và theo đuổi nhưng vẫn cần nhận thức rằng, những rủi ro và thách thức có thể phát sinh từ việc áp dụng SupTech và RegTech cũng tồn tại song hành.

Đó có thể là các rủi ro dễ dàng nhận diện như rủi ro không gian mạng, rủi ro liên quan đến việc sử dụng dịch vụ của bên thứ ba, nhà cung cấp công nghệ mới và thuê ngoài; hay thách thức xung quanh kỹ năng và nguồn cung ứng, chất lượng dữ liệu, việc tích hợp, quản trị và giải trình trách nhiệm đối với việc sử dụng các công cụ SupTech, RegTech…

Tại Quyết định 810/QĐ-NHNN ngày 11/5/2021 về Kế hoạch chuyển đổi số ngành Ngân hàng, nội hàm về phát triển RegTech tại các tổ chức tín dụng (TCTD) và SupTech tại NHNN cũng đã được nêu ra.

Theo Phó Thống đốc nhìn nhận, phần lớn các ngân hàng ở Việt Nam đã xem việc phát triển mô hình ngân hàng số là một mục tiêu trọng yếu trong chiến lược kinh doanh, không đơn thuần là một dự án công nghệ thông tin. Xu thế chuyển đổi số đặt ra yêu cầu đối với cơ quan quản lý và các tổ chức tài chính theo hướng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý và trong việc tuân thủ các quy định này.

Nhìn nhận RegTech và SupTech là hai mặt của một vấn đề, hướng tới mục tiêu cảnh báo tốt hơn cho cơ quan quản lý lẫn tổ chức báo cáo về cơ hội, thách thức nhằm nâng cao hiệu quả các công cụ giám sát, quản lý rủi ro hiện tại, ông Lê Anh Dũng cho rằng phát triển RegTech, SupTech cần chiến lược cả ngắn hạn và dài hạn.

Với ngắn hạn, theo ông Dũng, cần triển khai các giải pháp báo cáo số, qua đó các chỉ dẫn báo cáo có thể chuyển sang định dạng ngôn ngữ lập trình để máy thực thi được. Máy tính có thể sử dụng code để tự động tìm hiểu và phản hồi dữ liệu báo cáo trực tiếp từ hệ thống của tổ chức báo cáo. Đồng thời, triển khai hệ thống cho phép cơ quan quản lý kết nối trực tiếp với hệ thống của tổ chức báo cáo thông qua API để có thể truy xuất dữ liệu báo cáo theo thời gian thực.

Trong dài hạn, chú trọng đào tạo, nâng cao năng lực, kiến thức số, đặc biệt các kiến thức về dữ liệu, khoa học dữ liệu cho đội ngũ cán bộ, nhân viên ngành Ngân hàng để có thể triển khai hiệu quả chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ số trong hoạt động. Nghiên cứu xây dựng cơ chế, chính sách, văn bản pháp luật theo dạng máy tính đọc được (machine-readable), cho phép mô hình hoá, quy trình hoá quy định pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các tổ chức báo cáo có thể triển khai, áp dụng.

Về định hướng phát triển SupTech tại Việt Nam, ông Lê Trung Kiên, Phó Cục trưởng Cục Giám sát an toàn hệ thống các TCTD, nhận thấy cần ứng dụng tối đa, đi tắt đón đầu các công cụ SupTech trên thế giới trong điều kiện phù hợp với thực tiễn hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng tại Việt Nam nhằm nâng cao hiệu quả, hiệu lực của công tác thanh tra, giám sát ngân hàng.

Khánh Anh