Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an ngày 29/3 cho biết đã khởi tố 74 bị can với 10 tội danh trong vụ án liên quan các sai phạm về quan trắc môi trường xảy ra tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước.
Theo cơ quan điều tra, các bị can liên quan đến 59 doanh nghiệp xả thải và lắp đặt thiết bị quan trắc môi trường. Đáng chú ý, trong số này không chỉ có người của doanh nghiệp mà còn xuất hiện cán bộ, lãnh đạo trong đơn vị quản lý Nhà nước về môi trường.
 |
| Loạt tang vật bị lực lượng chức năng thu giữ. |
Vụ việc được phát hiện từ quá trình nắm tình hình của Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường. Qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện dấu hiệu làm sai lệch chỉ số môi trường tại nhiều doanh nghiệp xả thải và đơn vị lắp đặt thiết bị quan trắc trên cả nước, từ đó báo cáo lãnh đạo Bộ Công an để tổ chức đấu tranh.
Sau nhiều tháng thu thập tài liệu, chứng cứ, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường đã phối hợp với Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an triển khai bắt giữ các đối tượng, đồng thời khởi tố vụ án, khởi tố bị can để phục vụ điều tra.
Kết quả điều tra bước đầu cho thấy hàng loạt cơ sở có lưu lượng khí thải, nước thải lớn nằm trong diện kiểm soát chặt chẽ, như Nhiệt điện Quảng Ninh, Nhiệt điện Hải Phòng, Nhiệt điện Thái Bình 2, cùng một số doanh nghiệp nhôm, thép và công ty môi trường. Đây đều là những đơn vị buộc phải lắp đặt hệ thống quan trắc tại nguồn phát thải để truyền số liệu về cơ quan quản lý.
 |
| Thủ đoạn được xác định là can thiệp vào đầu ra của hệ thống nhằm làm giảm các chỉ số môi trường, khiến dữ liệu gửi về cơ quan quản lý luôn nằm trong giới hạn cho phép. |
Tuy nhiên, thay vì để dữ liệu phản ánh đúng thực trạng môi trường, các đối tượng đã sử dụng thủ đoạn tinh vi để can thiệp, chỉnh sửa chỉ số trước khi truyền về Sở Nông nghiệp và Môi trường. Theo cơ quan chức năng, dù thiết bị quan trắc đã được niêm phong và có camera giám sát riêng, hệ thống vẫn bị điều chỉnh từ xa thông qua phần mềm.
Thủ đoạn được xác định là can thiệp vào đầu ra của hệ thống nhằm làm giảm các chỉ số môi trường, khiến dữ liệu gửi về cơ quan quản lý luôn nằm trong giới hạn cho phép. Với cách thức này, hành vi xả thải trái quy định có thể bị che giấu trong thời gian dài mà không dễ bị phát hiện qua hệ thống giám sát tự động.
Quá trình mở rộng điều tra, lực lượng chức năng xác định có gần 160 trạm quan trắc môi trường đã bị can thiệp, chỉnh sửa, làm sai lệch dữ liệu. Con số này tương đương gần 55% tổng số trạm quan trắc trên toàn quốc, cho thấy mức độ nghiêm trọng và phạm vi ảnh hưởng rất lớn của vụ án.
Nhận định về phương thức vi phạm, Thiếu tướng Thân Văn Hải, Cục trưởng Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường, cho biết các đối tượng hiện không còn chủ yếu xả thải công khai, đơn lẻ như trước mà đã chuyển sang can thiệp trực tiếp vào hệ thống quan trắc môi trường tự động, liên tục. Đây là công cụ giám sát cốt lõi của Nhà nước, nên việc chỉnh sửa dữ liệu đã trở thành cách để hợp thức hóa hành vi xả thải trái phép trong thời gian dài.
Hiện lực lượng công an đang tiếp tục rà soát toàn bộ các trạm quan trắc môi trường còn lại trên cả nước với mục tiêu nâng cao hiệu quả kiểm soát ô nhiễm và bảo vệ môi trường. Vụ án đang tiếp tục được điều tra, làm rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân liên quan.
