Sự thật đáng buồn là nhiều bạn trẻ, khi nghe người khác gọi thế hệ mình bằng định danh tiêu cực, lại thản nhiên chấp nhận. Phải chăng, các bạn trẻ đang tự hiểu sai các giá trị và định vị bản thân mình, giữa dòng chảy cuộc sống?
 |
| Không nên quan niệm, gọi các bạn trẻ hôm nay là "thế hệ cợt nhả". |
Một cựu chiến binh trở về từ chiến tranh, hiện sống ở Đà Nẵng chia sẻ, ông rất phiền lòng khi thấy nhiều bạn trẻ hôm nay, sống rất tùy tiện. Có bạn quen thức đến 2 – 3 giờ sáng, ngủ vùi đến trưa hôm sau, rồi lơ mơ suốt thời gian còn lại trong ngày, không làm được công việc nào ổn định tạo thu nhập. Gia đình, người thân tác động thế nào, các bạn ấy cũng uể oải không thay đổi.
Nhưng, nhịp điệu sinh hoạt ấy, theo cựu chiến binh, cần những động lực thay đổi và cách nhìn nhận thỏa đáng từ các thế hệ đi trước, nhắc nhở, quan tâm thật sự để giúp các bạn trẻ chỉnh đốn tác phong, tư duy. Xã hội, cộng đồng không nên có những cái nhìn tiêu cực và đánh giá hạ thấp phẩm hạnh, năng lực thế hệ trẻ như hiện nay, đặc biệt qua định danh “thế hệ cợt nhả”.
“Không ai muốn mình bị coi thường, đánh mất lòng tự trọng bản thân cả. Vì vậy, gọi các bạn trẻ là sống “cợt nhả”, chính là một cách nhìn nhận tiêu cực, không nên. Kể cả khi các bạn hiểu sai về bản thân, chúng ta cũng cần có một cách tác động tích cực hơn, giúp họ điều chỉnh hành vi, lối sống, không phải dè bỉu và coi thường họ như hiện nay”, vị cựu chiến binh nói.
Theo góc nhìn này, có thể lý giải hai căn nguyên dẫn đến những biểu hiện về cuộc sống thụ động ở nhiều bạn trẻ.
Thứ nhất, thế hệ sinh ra sau năm 2000 được thừa hưởng một hoàn cảnh cuộc sống đầy đủ vật chất hơn, được thế hệ đi trước chăm lo nhiều hơn. Nếu những thế hệ sinh năm 70 thế kỷ 20 từng “ăn bobo sắn lát, đi bộ đến trường”, thế hệ 2000 hoàn toàn đầy đủ phương tiện và cuộc sống vật chất, được sự hỗ trợ, chăm sóc của gia đình tốt hơn. Thời đại công nghệ số cũng giúp cho các điều kiện sinh hoạt, dịch vụ, phương tiện sung túc, khiến nhiều bạn trẻ cảm nhận hưởng thụ, nghĩ về lợi ích bản thân nhiều hơn, qua đó khó vận động thúc đẩy những tố chất nghị lực phát triển. Nhất là các bạn trẻ ở đô thị, cuộc sống đủ tiện nghi, càng khó có yêu cầu vận động, chỉnh đốn tự lập về lý tưởng.
Thứ hai, quan niệm xã hội có nhiều biến đổi, nhập nhằng các giá trị truyền thống và hiện đại, dẫn đến tình trạng tâm lý chung không quá câu nệ ràng buộc, và có phần phóng túng, dễ dãi với thế hệ trẻ. Những thế hệ trước từng trải qua chiến tranh (ông bà) và trong giai đoạn khó khăn (cha mẹ) nảy sinh tâm lý ưu ái, bao dung cho giới trẻ (con cháu), cho rằng thế hệ trẻ non nớt, thiếu kinh nghiệm và kỹ năng thực tiễn. Tất cả khiến các thế hệ trẻ tự bị yếm thế, thiếu tự tin, và nhất là không có động lực nỗ lực với chính bản thân.
 |
| Những bạn trẻ rất nghiêm túc trong vai trò tham gia vào các lễ hội truyền thống dân tộc. |
Một giảng viên tâm lý tại Đại học Đà Nẵng chia sẻ, những kiểm tra gần đây của ông với các lớp học sinh về “sức chịu đựng phấn đấu” đều thu được kết quả khá tương đồng. Nghĩa là, các thế hệ trẻ hơn, sinh sau năm 2005 có thể không biểu hiện sôi động, nỗ lực hơn, nhưng khi đặt mình vào những hoàn cảnh nhất định, cũng đều nỗ lực gắng sức. Các thế hệ trẻ trước đó, sinh sau năm 1995, cũng có thực trạng hành động vị kỷ, thiếu tính đoàn kết tập thể… nhưng không hề kém cố gắng trong những hoàn cảnh yêu cầu. Theo đó, đừng mang quan niệm các thế hệ trẻ là non kém và thiếu tự tin, thiếu kinh nghiệm, để áp đặt cách định danh “thế hệ cợt nhả”. Thậm chí, cần phải xem những cách thức biểu hiện suy nghĩ độc lập, ngược chiều quan điểm người lớn, đả kích những tư duy xem thường kiến thức giới trẻ ở người lớn tuổi, là ưu thế nên phát huy của thế hệ trẻ. Trong đó, cách diễn đạt lạc quan, hài hước, quậy phá từ suy nghĩ của thế hệ trẻ, không hề là tự hạ thấp, lố lăng về bản thân mà chính là cách ứng phó, đối diện với những “bất công” trong đánh giá từ các thế hệ trước, thế hệ cha ông hay tỏ ra.
Theo vị cựu chiến binh, thời đại thay đổi, con người thay đổi, nên không thể yêu cầu thế hệ trẻ hôm nay phải có những sức mạnh tinh thần và thể chất đủ chịu đựng những khó nhọc bền bỉ, như những thế hệ đã tôi rèn qua bom đạn. Sự nhanh nhạy, linh hoạt, đặc biệt kỹ năng ứng phó tình hình, tiếp thu sáng tạo ra những kinh nghiệm, giải pháp hợp lý, là đòi hỏi phải có ở những thế hệ có cuộc sống gian khó hơn. Tố chất của giới trẻ hôm nay, là hoạt bát, chủ động, biết vận dụng những kiến thức mới, công nghệ số hóa, thời đại tri thức dữ liệu… để làm việc và sáng tạo những cách thức mới hơn. Cần phải đánh giá, xem xét dung hòa những vấn đề này, khai thác và vận động, khích lệ các bạn trẻ chủ động hơn trong công việc và cuộc sống, thậm chí “đánh thức tính tự ái” của các bạn trẻ, điều rất cần thiết.
“Hãy nhìn sự kiện diễu binh 50 năm thống nhất đất nước vừa rồi ở TP.HCM, có đến hàng ngàn bạn trẻ ngủ bên nhau suốt đêm trên vỉa hè, mà không hề có sự cố va chạm, ẩu đả nào xảy ra, đủ cho thấy tinh thần tự giác, trí tuệ nhận thức các giá trị cuộc sống, và nhất là lòng yêu nước, tự hào bản thân của các bạn trẻ là rất lớn. Nên tôn trọng điều đó, cổ vũ khen ngợi họ, để họ nhận thức tốt hơn về điều kiện của mình và những yêu cầu nghiêm túc, tích cực đóng góp hơn vào cuộc sống, làm tốt hơn những phần trách nhiệm của họ”, vị cựu chiến binh nhìn nhận như vậy. Và theo ông, theo giảng viên tâm lý Đại học Đà Nẵng, hãy cân nhắc, chấm dứt dùng những góc nhìn tiêu cực, đánh giá hạn chế năng lực giới trẻ, bằng các định kiến như gọi họ là “thế hệ cợt nhả”. Ai cũng muốn được tôn trọng, giới trẻ với nhận thức và năng lực cuộc sống mạnh mẽ lại càng cần được tôn trọng hơn!
