Gói hỗ trợ lãi suất 2% có giúp doanh nghiệp xanh vượt khó?

Trong bối cảnh toàn cầu đang hướng mạnh mẽ tới phát triển bền vững và kinh tế xanh, Việt Nam cũng không nằm ngoài xu thế đó. Với việc Chính phủ và Quốc hội ban hành các nghị quyết quan trọng, một chính sách hỗ trợ đầy hứa hẹn đang được cộng đồng doanh nghiệp và các chuyên gia tài chính đặc biệt quan tâm: Chính sách hỗ trợ lãi suất 2%/năm cho các khoản vay vốn thực hiện dự án xanh, tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị (ESG).

Chính sách hỗ trợ lãi suất 2% này được cụ thể hóa theo tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết 198/2025/QH15 của Quốc hội. Ông Lim Dyi Chang - Giám đốc Khối Khách hàng Doanh nghiệp, Ngân hàng UOB Việt Nam - đánh giá, đây là một bước chuyển lớn, không chỉ đơn thuần thừa nhận ESG là xu hướng mà còn khuyến khích và thúc đẩy cộng đồng doanh nghiệp hướng đến phát triển bền vững. Ông tin rằng, điều này sẽ góp phần đáng kể vào việc giảm chi phí kinh doanh, từ đó giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển nhanh hơn, tận dụng tiềm năng lớn của Việt Nam trong các dự án xanh.

Gói hỗ trợ lãi suất 2% có giúp doanh nghiệp xanh vượt khó hay không

Đồng quan điểm, ông Từ Tiến Phát, Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), khẳng định, cơ chế hỗ trợ lãi suất 2%/năm cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và ESG là "rất hay và cần thiết". Các ngân hàng tư nhân tại Việt Nam, như ACB, cũng đã chủ động đưa ra các gói vốn ưu đãi, vốn xanh và sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp.

Tuy nhiên, bên cạnh những kỳ vọng lớn, thực tiễn triển khai các chính sách hỗ trợ lãi suất trước đó tại Việt Nam lại không mấy khả quan. Ví dụ điển hình là chính sách hỗ trợ lãi suất 2%/năm trong giai đoạn 2022-2023 thông qua Nghị quyết số 43/2022/QH15 của Quốc hội. Dù đã có nhiều nỗ lực thúc đẩy, tỷ lệ giải ngân của chương trình này chỉ đạt khoảng 3,05% quy mô chính sách, một con số rất thấp so với kỳ vọng.

Nguyên nhân chính dẫn đến việc giải ngân chậm chạp của gói hỗ trợ trước đây bao gồm thủ tục phức tạp và áp lực hậu kiểm, khiến cả ngân hàng và doanh nghiệp đều e ngại tham gia. Về phía người thụ hưởng, nhiều khách hàng đáp ứng điều kiện ưu đãi nhưng lại có tâm lý e ngại bị hậu kiểm.

Để chính sách hỗ trợ lãi suất 2% cho dự án xanh thực sự đi vào cuộc sống, các chuyên gia và cơ quan quản lý đều cho rằng cần có những giải pháp đồng bộ và quyết liệt hơn. Ông Từ Tiến Phát nhấn mạnh, chính sách hỗ trợ lãi suất 2%/năm là chưa đủ, mà cần thêm các giải pháp đồng bộ, bao gồm cả việc cắt giảm thủ tục hành chính, số hóa quy trình cấp tín dụng và xây dựng chi tiết hơn về khung tín dụng xanh.

TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV kiêm Giám đốc Viện Đào tạo và Nghiên cứu BIDV - nhận định, việc triển khai chính sách hỗ trợ lãi suất 2%/năm cho các dự án xanh là cơ hội đáng kể đối với khu vực kinh tế tư nhân. Điểm khác biệt quan trọng lần này là cơ chế đã được thiết kế rõ ràng hơn so với gói hỗ trợ lãi suất thời kỳ Covid-19.

Ông Lực cho biết, nguồn vốn hỗ trợ sẽ chủ yếu đến từ ngân sách Nhà nước và các nguồn lực khác. Doanh nghiệp chỉ cần có dự án được xác nhận đáp ứng tiêu chí xanh bởi các tổ chức độc lập sẽ được hưởng hỗ trợ, miễn là đảm bảo tính minh bạch, công khai và tránh lợi ích nhóm.

Tại kỳ họp Quốc hội vừa qua, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng đã nêu lên một số giải pháp để triển khai nội dung này một cách hiệu quả. Bộ Tài chính đã báo cáo Chính phủ ban hành Nghị quyết 138/NQ-CP năm 2025 về kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân. Trong đó, định hướng triển khai chính sách này sẽ có 2 kênh: thông qua hệ thống quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách và các ngân hàng thương mại.