Giao thông công cộng khối lượng lớn đang được Hà Nội đầu tư mạnh mẽ, nhưng sức hút chưa được như mong muốn. Nguyên nhân bởi kiến trúc nhà ở chủ yếu vẫn nằm sâu trong ngõ nhỏ, phố nhỏ, ít hoặc không có vỉa hè đủ khuyến khích đi bộ, người dân vẫn ưa chuộng xe đạp và đặc biệt là xe máy.
Nhằm thu hút người dân sử dụng xe buýt, năm 2022 thành phố đã mở mới và đưa vào hoạt động 11 tuyến buýt, trong đó có 5 tuyến kết nối với tuyến đường sắt đô thị 2A Cát Linh - Hà Đông và 6 tuyến xe buýt điện, nâng tổng số tuyến xe buýt điện của toàn mạng lên 9 tuyến; điều chỉnh tạm thời lộ trình đối với 35 tuyến buýt theo tổ chức giao thông chung của thành phố.
Đồng thời, điều chỉnh hợp lý hóa lộ trình, mở rộng vùng phục vụ của xe buýt đối với 8 tuyến buýt; điều chỉnh thời gian biểu chạy xe đối với 14 tuyến buýt để phù hợp với điều kiện vận hành và nhu cầu đi lại của người dân…
Công tác đầu tư cải tạo hạ tầng phục vụ xe buýt cũng được quan tâm. Tính đến hết tháng 9/2022, hệ thống hạ tầng xe buýt trên địa bàn thành phố bao gồm 4.396 điểm dừng, 351 nhà chờ, 5 điểm trung chuyển, 120 điểm đầu cuối và 12,9km đường dành riêng cho xe buýt đã góp phần cải thiện chất lượng phục vụ của mạng lưới, bảo đảm an toàn cho phương tiện và hành khách.
Tuy nhiên, nhiều điểm dừng xe buýt hiện nay chưa thực sự thuận tiện cho người dân khi ở xa khu dân cư, hoặc thiếu liên kết tới các điểm trung tâm giải trí. Vì vậy, những giải pháp tăng cường kết nối như mô hình bãi đỗ xe trung chuyển (Park and Ride), việc có xe điện 2 bánh kết nối BRT là rất cần thiết để bổ sung lựa chọn phương tiện công cộng cho người dân.
Mô hình bãi đỗ xe trung chuyển (Park and Ride) đã được chứng minh tính hiệu quả ở các đô thị tiên tiến trên thế giới.
Ở Hà Nội, đã có không ít người dân tiếp cận với mô hình này, khi lái xe tới trung tâm thương mại AEON Mall Long Biên, gửi xe miễn phí trong ngày tại đó, rồi lên xe buýt vượt cầu Vĩnh Tuy vào nội đô làm việc.
Mô hình này là điều kiện bắt buộc phải có nếu muốn triển khai các đề án khác, như thu phí ô tô vào nội đô, hạn chế xe cá nhân vào vùng lõi.
Trong bối cảnh kiến trúc đô thị tạo ưu thế cho xe cá nhân, thì chỉ khi cảm thấy việc lái xe tới trạm trung chuyển dễ dàng, chi phí thấp, có thể di chuyển bằng xe buýt, tàu điện nhanh chóng, tiết kiệm thời gian đến các điểm, trạm gần nơi làm việc, khi ấy mới có thể thu hút được người dân từ bỏ một phần phương tiện cá nhân trên lộ trình của họ.
Các chủ trương, hoạch định chính sách của Hà nội rất đúng đắn. Tuy nhiên, lúc triển khai thì nhiều dự án lại bị chậm trễ, kéo dài…
Buýt nhanh theo quy hoạch có 8 tuyến BRT cố định và 3 tuyến BRT quá độ. Nhưng đến nay mới có một tuyến gây nhiều tranh cãi là Yên Nghĩa - Kim Mã. Đường sắt đô thị có 10 tuyến metro cả trên cao lẫn đi ngầm, cùng 3 tuyến tàu điện một ray. Nhưng đến nay, cũng mới có tuyến Cát Linh-Hà Đông đi vào hoạt động.
Xe buýt dường như đang đi chệch hướng khi cố gắng dàn đều diện bao phủ trên một địa bàn Thủ đô rất rộng lớn, nhưng lại thiếu tập trung tăng tuyến, tăng tần suất cho các đối tượng có nhu cầu thực sự là dân văn phòng làm việc ở nội đô, người dân ở các khu đô thị, chung cư mới.
Hệ quả là sau khi đạt đỉnh cao, xe buýt dần đuối sức và hiện nay chỉ đáp ứng chưa được 17% nhu cầu đi lại của nhân dân Thủ đô.
Với mô hình trạm trung chuyển, hiện nay các trạm trung chuyển phụ thuộc chủ yếu vào tiến độ xây dựng của những khu phức hợp trung tâm thương mại quy mô lớn kết hợp với bãi đỗ xe công cộng, nghĩa là chính sách này của thành phố đang phụ thuộc lớn vào các dự án trung tâm thương mại, vốn ưu tiên mục tiêu kinh tế hơn là các lợi ích cộng đồng.
Bên ngoài vành đai 3, hiện tại chỉ có một vài khu vực tạm gọi là điểm trung chuyển, hấp dẫn được người dân tới gửi xe và di chuyển tiếp bằng các loại hình vận tải công cộng.
Không thể hình thành được thói quen đi lại mới cho người dân khi hệ thống giao thông công cộng không thuận tiện, tốn quá nhiều thời gian và công sức.
Những mô hình dạng BRT hay Park and Ride xuất hiện, là một phương án hiệu quả tăng cường chất lượng giao thông công cộng. Các giải pháp này cần được triển khai đồng bộ và hiệu quả để phục vụ cho việc đi lại của người dân được thuận lợi hơn, nhanh chóng hơn và hiện đại hơn.
D.A (Tổng hợp)
