Để đảm bảo nguồn nguyên liệu, các doanh nghiệp Việt Nam đã ký các đơn hàng với mức giá từ 1.000 đến 1.100 đô la Mỹ với các đối tác châu Phi. Tuy nhiên, trong vòng một tháng qua, giá điều thô đã tăng gần 50%, dẫn đến việc bên bán không thực hiện đúng hợp đồng, gây khó khăn lớn cho các doanh nghiệp xuất khẩu điều.
Hiệp hội Điều Việt Nam (Vinacas) đã cung cấp thông tin này cho báo chí vào chiều tối ngày 31/5. Theo Vinacas, vào tháng 2 và tháng 3 năm 2024, khi các doanh nghiệp Việt Nam ký hợp đồng mua nguyên liệu, giá điều thô dao động từ 1.000 đến 1.100 đô la Mỹ mỗi tấn. Tuy nhiên, chỉ sau hơn một tháng, giá đã tăng lên mức 1.500 đến 1.600 đô la Mỹ mỗi tấn, tăng gần 50%.
Sự tăng giá đột biến này đã khiến các doanh nghiệp chế biến gặp nhiều khó khăn. Các doanh nghiệp đã ký hợp đồng bán điều nhân dựa trên giá điều thô khi ký hợp đồng mua nguyên liệu, nên việc tăng giá nguyên liệu đã khiến doanh nghiệp không thể cân đối được giá bán và phải chịu lỗ nặng.
Công ty Hoàng Sơn 1 cho biết, một đối tác xuất khẩu điều thô tại Tây Phi đã hủy đơn hàng, không giao hàng; có doanh nghiệp đã đưa hàng lên tàu nhưng không giao bộ chứng từ để doanh nghiệp Việt Nam nhận hàng. Một số người bán yêu cầu phía người mua tăng giá, nếu không sẽ bán cho khách hàng khác. Cũng có trường hợp đối tác chỉ giao một phần đơn hàng đã ký, phần còn lại yêu cầu tăng giá theo giá mới hoặc giao hàng có chất lượng thấp hơn so với thỏa thuận ban đầu.
Hiện tại, Hoàng Sơn 1 đã ký hợp đồng nhập khẩu 52.000 tấn điều thô từ Tây Phi với kỳ hạn giao hàng trong tháng 4 đến tháng 6 năm 2024. Tuy nhiên, đến nay, doanh nghiệp mới nhận được khoảng 25.000 tấn đúng giá. Số lượng còn lại gặp nhiều vấn đề khi khoảng 15.000 tấn đối tác đàm phán nâng giá hoặc giao hàng giảm chất lượng, số còn lại đã bị hủy giao hàng.
Vinacas cho biết, Việt Nam đang đứng đầu thế giới về chế biến và xuất khẩu điều nhân. Để duy trì vị trí này, các doanh nghiệp phải nhập khẩu điều thô từ các nước, trong đó có một số nước ở châu Phi. Do phụ thuộc vào nguồn điều thô nhập khẩu, doanh nghiệp dễ bị các đối tác “làm giá” khi thị trường có biến động.
Vinacas khuyến nghị các doanh nghiệp cần tính đến phương án đàm phán, trao đổi với bên mua điều nhân để khách hàng nắm rõ tình hình và chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp Việt Nam trong trường hợp không có đủ nguyên liệu cho sản xuất điều nhân xuất khẩu.
P.V (t/h)
