Du lịch Lào Cai chuyển hướng: Từ tăng lượng khách sang nâng giá trị mỗi hành trình

9 tháng năm 2026, Lào Cai đón hơn 9,83 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế hơn 1,3 triệu lượt. Tổng thu từ du lịch đạt khoảng 40.880 tỷ đồng, bằng 83% kế hoạch năm. Riêng kỳ nghỉ Quốc khánh 2/9, địa phương đón hơn 450.000 lượt khách, gấp khoảng 2 lần cùng kỳ năm 2025, doanh thu khoảng 2.211 tỷ đồng.

Mới đây, tạp chí Forbes danh tiếng của Mỹ đã lựa chọn Lào Cai của Việt Nam là một trong năm kỳ quan thiên nhiên tuyệt đẹp mà du khách không nên bỏ qua khi ghé thăm Đông Nam Á.

Các điểm đến chủ lực tiếp tục giữ sức hút mạnh. Sa Pa đón khoảng 150.500 lượt khách trong dịp lễ, công suất phòng đạt 95%; Bắc Hà khoảng 25.000 lượt, công suất phòng 90%; Mù Cang Chải, Tú Lệ gần 27.000 lượt, công suất khoảng 75%. Những con số này cho thấy nhu cầu thị trường vẫn rất lớn.

Nhưng chính sự tăng trưởng nhanh về lượng khách lại đặt ra yêu cầu mới đối với ngành du lịch.

Nếu lấy tổng thu 40.880 tỷ đồng chia cơ học cho 9,83 triệu lượt khách, bình quân tương đương khoảng 4,16 triệu đồng/lượt khách. Đây không phải mức chi tiêu thực tế của từng du khách, bởi chỉ tiêu tổng thu và lượt khách được thống kê theo những phương pháp riêng. Tuy nhiên, phép quy đổi này vẫn gợi mở một vấn đề đáng quan tâm: giá trị tạo ra trên mỗi lượt khách mới là một trong những thước đo cần được chú ý khi đánh giá chất lượng tăng trưởng.

Bởi một điểm đến có thể đông khách nhưng chưa chắc đã tạo ra giá trị tương xứng nếu du khách chỉ đến nhanh, chụp ảnh, ăn một bữa rồi rời đi. Ngược lại, nếu một chuyến đi kéo dài thêm một ngày, du khách sử dụng thêm dịch vụ lưu trú, ăn uống, vận chuyển, trải nghiệm văn hóa, mua nông sản hay sản phẩm OCOP, thì cùng một lượng khách nhưng giá trị kinh tế tạo ra sẽ khác.

Đó chính là khoảng trống mà Lào Cai cần tiếp tục khai thác. Không chỉ bán cảnh đẹp, mà phải bán được trải nghiệm Lợi thế lớn nhất của Lào Cai là tài nguyên du lịch đa dạng. Nhưng cảnh đẹp tự thân không còn đủ để tạo ra sức cạnh tranh lâu dài. Điều cần thiết là biến cảnh quan, văn hóa, nông nghiệp và đời sống cộng đồng thành những sản phẩm mà du khách có thể tham gia, trải nghiệm và chi trả.

Một ví dụ đáng chú ý là sự phát triển của du lịch nông nghiệp. Tại những địa bàn mới nổi, vườn cây, trang trại, sản phẩm nông nghiệp và hoạt động sản xuất đang được đưa vào hành trình tham quan.

Mô hình trồng bưởi Đại Minh theo hướng hữu cơ của ông Nguyễn Văn Định, thôn Minh Thân, xã Thác Bà (Ảnh: Lê Minh)

Ở khu vực Thác Bà, vườn bưởi Đại Minh của gia đình ông Cao Văn Tuấn tại thôn Khả Lĩnh hay vườn nho trên đảo của Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Yên Bình đã trở thành điểm tham quan, trải nghiệm.

Điểm đáng nói ở đây không chỉ là thêm một điểm check-in. Khi du khách bước vào một vườn cây, nghe câu chuyện về sản phẩm, thưởng thức nông sản, mua sản phẩm mang về và tiếp tục sử dụng dịch vụ tại địa phương, nông nghiệp bắt đầu trở thành một phần của chuỗi giá trị du lịch. Đây cũng là hướng có khả năng tạo lợi ích trực tiếp hơn cho hộ dân, hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ.

Tại xã Hạnh Phúc, trong 9 tháng qua địa phương thu hút hơn 80.000 lượt khách, doanh thu khoảng 91 tỷ đồng. Những điểm đến mới như vậy cho thấy không gian tăng trưởng của du lịch Lào Cai không nhất thiết phải tập trung vào những cái tên đã quá quen thuộc.

Vấn đề là các địa phương mới phải có sản phẩm đủ rõ, dịch vụ đủ tốt và khả năng kết nối đủ thuận tiện để biến lượng khách thành nguồn thu ổn định.

Giải Marathon Vượt núi Việt Nam – Vietnam Mountain Marathon (VMM) 2026 lần thứ 13 được tổ chức tại khu vực Sa Pa và các địa bàn lân cận, với sự tham gia của gần 5.500 vận động viên đến từ 54 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Du lịch thể thao: cách kéo khách đến bằng một lý do khác. Giải Marathon Vượt núi Việt Nam (VMM) 2026 là một minh chứng khác. Giữa tháng 9, gần 5.500 vận động viên đến từ 54 quốc gia và vùng lãnh thổ đã đến Sa Pa tham dự giải. Các cung đường không chỉ đi qua địa hình núi mà còn xuyên qua bản làng, ruộng bậc thang và những không gian văn hóa đặc trưng.

Điều đáng chú ý của du lịch thể thao là du khách đến không chỉ để xem một cảnh đẹp. Họ đến vì một mục tiêu cụ thể, có thể lưu trú, ăn uống, di chuyển và trải nghiệm trong nhiều ngày.

Quan trọng hơn, những người tham gia còn có khả năng trở thành người quảng bá tự nhiên cho điểm đến thông qua câu chuyện, hình ảnh và trải nghiệm của chính họ.

Vì vậy, các sự kiện thể thao, văn hóa nếu được tổ chức gắn với hệ thống dịch vụ địa phương có thể trở thành công cụ kéo dài mùa du lịch, phân bổ khách và mở rộng thị trường.

Ngày 14/9/2026, UBND tỉnh Lào Cai ban hành Kế hoạch số 436/KH-UBND về chuyển đổi số, phát triển du lịch thông minh gắn với quảng bá, xúc tiến và phát triển kinh tế số du lịch giai đoạn 2026-2030.

Chuyển đổi số phải giúp du khách ở lại lâu hơn. Một trụ cột khác của chất lượng tăng trưởng là chuyển đổi số. Ngày 14/9/2026, UBND tỉnh Lào Cai ban hành Kế hoạch số 436/KH-UBND về chuyển đổi số, phát triển du lịch thông minh gắn với quảng bá, xúc tiến và phát triển kinh tế số du lịch giai đoạn 2026-2030. Theo kế hoạch, giai đoạn 2026-2027, tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu số hóa 30% tài nguyên du lịch đủ điều kiện, 90% khu, điểm du lịch trọng điểm ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý, vận hành và tối thiểu 50% cơ sở du lịch sử dụng nền tảng số phục vụ quản trị, kinh doanh.

Nền tảng du lịch thông minh Lào Cai Tour cũng đã được đưa vào sử dụng, tích hợp AI, bản đồ số, thông tin điểm đến, mã QR và các tiện ích hỗ trợ du khách tìm kiếm thông tin, lựa chọn hành trình.

Nhưng công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó giúp giải quyết một bài toán rất cụ thể: du khách biết đi đâu sau khi đã đến Lào Cai, làm gì trong ngày tiếp theo và mua gì tại điểm đến.

Nếu một nền tảng số chỉ cung cấp thông tin về Sa Pa, Bắc Hà hay Mù Cang Chải thì mới hoàn thành phần “quảng bá”. Nhưng nếu AI có thể gợi ý một hành trình 3 ngày, kết nối phòng nghỉ với điểm trải nghiệm, nhà hàng, sản phẩm OCOP, tour cộng đồng và hoạt động văn hóa thì công nghệ đã bắt đầu tham gia vào việc tạo doanh thu.

Đó mới là chuyển đổi số theo nghĩa kinh tế. Thước đo mới nằm ở giá trị để lại. Tăng trưởng du lịch Lào Cai thời gian qua là một tín hiệu tích cực. Nhưng giai đoạn tiếp theo đòi hỏi một cách nhìn khác.

Không chỉ hỏi “Lào Cai đón bao nhiêu khách?”, mà cần hỏi thêm: “Khách ở lại bao lâu?”, “chi tiêu vào những dịch vụ nào?”, “bao nhiêu giá trị đến với doanh nghiệp và người dân địa phương?”, “du khách có quay trở lại không?”

Đây cũng là lý do phát triển sản phẩm mới phải đi cùng nâng chất lượng nhân lực, đặc biệt tại các điểm du lịch cộng đồng.

Một homestay đẹp có thể thu hút khách một lần. Nhưng một cộng đồng biết kể câu chuyện về văn hóa, tổ chức trải nghiệm, phục vụ tốt, bán sản phẩm địa phương và giữ được bản sắc mới có khả năng biến khách tham quan thành khách lưu trú.

Về phía doanh nghiệp, cơ hội cũng đang mở rộng. Khi du lịch chuyển từ bán “điểm đến” sang bán “hành trình”, doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú, nhà hàng, hợp tác xã, hộ sản xuất và các nền tảng số có thể liên kết với nhau để tạo thành chuỗi sản phẩm thay vì hoạt động rời rạc.

Lào Cai đang có lợi thế lớn về cảnh quan, khí hậu và văn hóa. Nhưng lợi thế ấy chỉ trở thành sức mạnh kinh tế khi được chuyển hóa thành sản phẩm đặc sắc, dịch vụ chuyên nghiệp và trải nghiệm có khả năng giữ chân du khách.

Sau con số hơn 9,83 triệu lượt khách của 9 tháng năm 2026, câu chuyện quan trọng hơn đang mở ra: không phải Lào Cai có thể đón thêm bao nhiêu khách, mà mỗi du khách có thể tạo ra bao nhiêu giá trị cho điểm đến. Đó chính là bước chuyển từ tăng trưởng về lượng sang tăng trưởng về chất — và cũng là bài toán quyết định sức cạnh tranh của du lịch Lào Cai trong những năm tới.