Theo thông tin từ Văn phòng Thông báo và Điểm hỏi đáp quốc gia về vệ sinh dịch tễ và kiểm dịch động thực vật Việt Nam (SPS Việt Nam), bắt đầu từ tháng 2 năm 2025, Liên minh châu Âu (EU) sẽ áp dụng một số quy định mới về mức dư lượng tối đa (MRL) cho nhiều sản phẩm nông sản quan trọng của Việt Nam, bao gồm cà phê, hồ tiêu, gạo, sầu riêng, chuối, xoài, và các loại rau như hành, tỏi, ớt. Đây là những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang thị trường EU và đã đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu của quốc gia trong nhiều năm qua.
Gần đây, Trung Quốc đã nâng cao tiêu chuẩn chất lượng hàng hóa, đặc biệt là đối với gạo. Gạo cao cấp như gạo thơm, nếp hay ST24 yêu cầu chất lượng và mẫu mã bao bì rất khắt khe. Trong khi đó, đối với phân khúc gạo trung bình, các nhà nhập khẩu Trung Quốc ưu tiên hàng giá rẻ, như gạo tấm, để chế biến. Tuy nhiên, doanh nghiệp Việt Nam gặp khó khăn trong việc cạnh tranh với các đối thủ quốc tế vì nhu cầu của Trung Quốc tập trung vào hàng giá rẻ.
Theo Thương vụ Việt Nam tại Trung Quốc, hạn ngạch nhập khẩu gạo của Trung Quốc đã không có nhiều thay đổi trong những năm qua. Hiện tại, chỉ có 21 doanh nghiệp Việt Nam được phép xuất khẩu gạo sang Trung Quốc trong tổng số khoảng 200 doanh nghiệp được cấp phép. Gạo từ Trung Quốc thường có chất lượng cao và bao bì đóng gói rất bắt mắt, điều này khiến doanh nghiệp Việt gặp khó khăn trong việc cạnh tranh.
Tương tự, về mặt hàng hồ tiêu, Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam (VPSA) cho biết, giá tiêu nội địa Trung Quốc thấp hơn so với hàng nhập khẩu. Nền kinh tế Trung Quốc tăng trưởng chậm hơn dự báo, nhu cầu chi tiêu giảm và lượng hàng tồn kho còn đủ dùng đã dẫn đến việc giảm mạnh nhập khẩu hạt tiêu từ Việt Nam. VPSA dự đoán rằng, nhu cầu nhập khẩu hồ tiêu từ Trung Quốc khó cải thiện trong nửa cuối năm.
Những thay đổi này không chỉ là thách thức đối với các doanh nghiệp xuất khẩu mà còn ảnh hưởng lớn đến nông dân và các đơn vị sản xuất trong nước. Các quy định khắt khe hơn từ EU yêu cầu các doanh nghiệp phải đầu tư nhiều hơn vào công nghệ và quy trình sản xuất để đáp ứng tiêu chuẩn cao này, dẫn đến việc chi phí sản xuất có thể tăng lên, làm giảm lợi nhuận cho các doanh nghiệp xuất khẩu.
TS. Nguyễn Thị Thu Trang, Giám đốc Trung tâm WTO và Hội nhập (VCCI), khuyến nghị rằng, Việt Nam cần nhanh chóng thích ứng và nâng cao chất lượng sản phẩm để đáp ứng các yêu cầu mới của EU. Điều này yêu cầu sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp, nông dân, và các cơ quan chức năng trong việc cải thiện quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng và đảm bảo tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm.
TS Lê Thanh Hòa, Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam, cũng cho biết, mặc dù các doanh nghiệp Việt Nam đã dần quen với các yêu cầu khắt khe của EU và đã chuẩn bị để vượt qua các hàng rào kỹ thuật, nhưng EU đặc biệt chú trọng đến vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm và không chấp nhận sản phẩm có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Vì vậy, các doanh nghiệp cần tập trung kiểm nghiệm và kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trước khi xuất khẩu sang EU để tránh việc hàng hóa bị phát hiện và phải tiêu hủy hoặc trả về.
P.V (t/h)
