Địa chính trị Trung Đông và Biển Đỏ "dậy sóng", giá dầu thô toàn cầu bứt phá mạnh

Kết thúc tuần giao dịch, giá dầu WTI tăng vọt 15,5%, đạt mốc 82,5 USD/thùng; trong khi đó, giá dầu Brent cũng tăng áp đảo gần 16% để thiết lập mức 88,1 USD/thùng. Đây là những vùng giá cao nhất của cả hai mặt hàng dầu tiêu chuẩn trong hơn một tháng qua, cho thấy tâm lý lo ngại rủi ro của giới đầu tư đang ở mức rất cao trước nguy cơ đứt gãy các chuỗi cung ứng chiến lược toàn cầu.

Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông và Biển Đỏ dấy lên lo ngại về nguy cơ đứt gãy nguồn cung năng lượng toàn cầu

Chu kỳ tăng giá bùng nổ này được thúc đẩy trực tiếp bởi diễn biến căng thẳng chóng mặt trong mối quan hệ giữa Mỹ và Iran. Ngay từ các phiên giao dịch đầu tuần, việc hai nước đồng loạt nối lại các hoạt động can thiệp quân sự tại vùng Vịnh đã phát đi những tín hiệu báo động đỏ. Tâm lý hoảng loạn của giới đầu cơ dâng cao sau tuyên bố từ phía Tehran về khả năng phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến đường hàng hải mang tính sống còn đối với an ninh năng lượng quốc tế, nơi trung chuyển khoảng 25% tổng lượng dầu vận tải bằng đường biển của toàn cầu. Phản ứng tức thì từ thị trường đã đẩy giá dầu thô tăng từ 9% đến 10% chỉ trong phiên mở cửa đầu tuần.

Áp lực tâm lý tiếp tục lan rộng khi Washington đưa ra những thông điệp vô cùng cứng rắn. Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định chính quyền của ông sẽ tái áp đặt các biện pháp phong tỏa toàn diện đối với tàu thuyền của Iran hoạt động tại Vịnh Ba Tư. Đồng thời, phía Mỹ cũng yêu cầu các quốc gia đồng minh trong khu vực phải chi trả thêm chi phí để đổi lấy sự bảo vệ an ninh từ lực lượng Hoa Kỳ. Chuỗi động thái này buộc các định chế tài chính và giới đầu tư phải liên tục bổ sung "phần bù rủi ro địa chính trị" vào giá cấu thành của mỗi thùng dầu, giữ cho xu hướng tăng luôn ở thế chủ đạo.

Sau một vài phiên điều chỉnh kỹ thuật nhẹ vào giữa tuần do thiếu vắng các thông tin leo thang mới, thị trường một lần nữa bùng nổ vào giai đoạn cuối tuần. Nguyên nhân xuất phát từ các báo cáo cho thấy cả quân đội Mỹ và Iran đều đang ráo riết tăng cường cường độ hoạt động quân sự trực tiếp tại thực địa. Đáng chú ý, vùng lo ngại rủi ro đã nhanh chóng dịch chuyển và lan rộng từ vịnh Ba Tư sang khu vực Biển Đỏ.

Theo phân tích từ MXV, giới quan sát đang đặc biệt lo ngại kịch bản Tehran có thể yêu cầu hoặc hậu thuẫn lực lượng Houthi tại Yemen tiến hành các chiến dịch gây gián đoạn hoạt động vận tải hàng hải qua eo biển Bab el - Mandeb. Đây được xem là một tọa độ chiến lược kết nối trực tiếp Biển Đỏ với Biển Ả Rập, đồng thời là cửa ngõ xuất khẩu dầu thô thay thế cực kỳ quan trọng của Saudi Arabia. Một khi tuyến đường này bị vô hiệu hóa hoặc gặp nguy hiểm, rủi ro gián đoạn nguồn cung năng lượng thực tế trên quy mô toàn cầu sẽ chuyển từ nguy cơ lý thuyết thành hiện thực, tạo ra cú sốc nguồn cung nghiêm trọng.

Song song với những bất ổn tại Trung Đông, mặt trận xung đột Nga - Ukraine tiếp tục là ngòi nổ thứ hai duy trì áp lực tăng giá lên thị trường năng lượng. Việc các cơ sở hạ tầng năng lượng hạ nguồn và các nhà máy lọc dầu lớn nằm sâu trong lãnh thổ Nga liên tục chịu tổn thất sau các cuộc tấn công bằng thiết bị không người lái đã buộc Moscow phải ra quyết định cắt giảm mạnh sản lượng xuất khẩu dầu diesel. Hệ quả là giá dầu diesel lưu huỳnh thấp giao dịch trên sàn ICE - EU đã ghi nhận mức tăng kỷ lục gần 16,9% khi kết thúc tuần - mức tăng trưởng mạnh nhất trong toàn bộ nhóm năng lượng và lập đỉnh cao nhất trong vòng hai tháng trở lại đây. Biên lợi nhuận lọc dầu tăng mạnh từ sự khan hiếm này vô hình trung lại thúc đẩy các tổ hợp lọc hóa dầu tại các khu vực khác duy trì công suất tối đa, từ đó gián tiếp kéo tăng nhu cầu tiêu thụ nguồn dầu thô đầu vào vốn đã eo hẹp.

Tại thị trường nội địa, sức ép từ đà tăng phi mã của giá năng lượng thế giới đã nhanh chóng phản ánh vào giá cơ sở trong nước. Trong kỳ điều hành giá ngày 16/7, Liên Bộ Công Thương - Tài chính đã quyết định điều chỉnh tăng đồng loạt giá bán lẻ của toàn bộ các mặt hàng xăng dầu. Đáng chú ý, giá dầu diesel tăng mạnh gần 1.600 đồng/lít (tương đương mức tăng khoảng 7,3%), chính thức vượt qua ngưỡng 23.000 đồng/lít lần đầu tiên sau hơn một tháng. Nhằm giảm bớt áp lực lạm phát và hỗ trợ chi phí đầu vào cho khối doanh nghiệp vận tải, sản xuất, cơ quan điều hành đã phải tái sử dụng công cụ Quỹ Bình ổn giá xăng dầu (BOG) nhằm hạ nhiệt bớt biên độ dao động, ổn định kinh tế vĩ mô trước các cú sốc từ thị trường quốc tế.