Đề xuất cơ quan quản lý Nhà nước không can thiệp trực tiếp hoạt động của doanh nghiệp

Chiều 17/4, trong khuôn khổ Phiên họp thứ 44, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tiếp tục thảo luận về việc giải trình, tiếp thu và chỉnh lý dự thảo Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Cuộc họp được chủ trì bởi Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, với tinh thần cải cách mạnh mẽ nhằm hoàn thiện thể chế quản lý vốn nhà nước, nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước, đồng thời tháo gỡ những vướng mắc đang tồn tại trong thực tiễn.

Theo dự thảo trình bày tại phiên họp, đối tượng áp dụng của luật bao gồm các cơ quan đại diện chủ sở hữu nhà nước; doanh nghiệp nhà nước theo định nghĩa tại Luật Doanh nghiệp; tổ chức tín dụng mà Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ, ngoại trừ các ngân hàng chính sách. Một điểm mới đáng chú ý là quy định tại Điều 5 của dự thảo luật, theo đó, , cũng như công tác quản trị, điều hành của người đại diện chủ sở hữu hoặc các chức danh quản lý khác theo điều lệ công ty.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế - Tài chính Phan Văn Mãi. Ảnh VOV

Cách tiếp cận này nhằm củng cố nguyên tắc tách bạch rõ ràng giữa chức năng quản lý nhà nước và quyền hạn của chủ sở hữu vốn nhà nước. Việc quản lý vốn sẽ được thực hiện thông qua người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp, bảo đảm cho doanh nghiệp hoạt động trong khuôn khổ cơ chế thị trường, cạnh tranh bình đẳng, hợp pháp và minh bạch. Đồng thời, vốn nhà nước sau khi đầu tư được xác định là tài sản và vốn của pháp nhân doanh nghiệp, chấm dứt tình trạng coi đây là "vốn ngân sách" dẫn đến ràng buộc hành chính không cần thiết.

Phát biểu tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, dự thảo luật đã tiếp thu có chọn lọc những quy định đã ổn định trong thực tiễn, đồng thời bổ sung những điểm còn thiếu để giải quyết các bất cập trong quá trình thực thi luật hiện hành. Việc giảm bớt thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp, phân quyền, và làm rõ ranh giới chức năng giữa các cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn được xem là những bước đi quan trọng để tăng tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho doanh nghiệp.

Tuy nhiên, tại phiên họp vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau xoay quanh một số vấn đề then chốt, như: giới hạn trong hoạt động đầu tư của doanh nghiệp nhà nước; thẩm quyền ra quyết định về nhân sự cấp cao; chế độ tiền lương và thù lao cho người quản lý; quyền và trách nhiệm của cơ quan đại diện chủ sở hữu; và cơ chế giám sát, kiểm tra hoạt động đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đặc biệt nhấn mạnh, việc sửa đổi luật lần này cần tạo ra chuyển biến thực chất trong nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng vốn nhà nước, từ đó khơi thông nguồn lực cho phát triển kinh tế. Ông yêu cầu phải kiên quyết tách bạch vai trò quản lý nhà nước với vai trò của chủ sở hữu vốn, không để xảy ra tình trạng can thiệp hành chính làm giảm tính chủ động của doanh nghiệp. Việc phân cấp, phân quyền cũng cần được thiết kế rõ ràng, đi kèm với cơ chế kiểm tra, giám sát minh bạch và hiệu quả.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu dự thảo luật phải quy định chặt chẽ hơn về cổ phần hóa, thoái vốn, để bảo đảm tài sản nhà nước không bị thất thoát trong quá trình chuyển đổi sở hữu. Đồng thời, cần quan tâm đúng mức đến chế độ tiền lương, phúc lợi của người lao động, bảo đảm đời sống và động lực làm việc trong doanh nghiệp nhà nước – một yếu tố then chốt trong việc giữ chân và phát triển nguồn nhân lực.

Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý cơ quan soạn thảo cần tiếp tục rà soát kỹ lưỡng phạm vi điều chỉnh của luật, vai trò của các tổng công ty quản lý vốn đầu tư nhà nước, đồng thời bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành, tạo hành lang pháp lý khả thi, minh bạch và nhất quán. Ông kỳ vọng, dự thảo luật sẽ mang tính cải cách mạnh mẽ, đột phá, đủ sức thuyết phục Quốc hội thông qua ngay tại một kỳ họp.