Đầu tư công tăng tốc, doanh nghiệp vật liệu xây dựng hưởng lợi không đồng đều

Đầu tư công tăng tốc, doanh nghiệp vật liệu xây dựng hưởng lợi không đồng đều

Hoạt động xây dựng phục hồi cùng với tiến độ giải ngân vốn đầu tư công được đẩy mạnh đang tạo động lực mới cho thị trường vật liệu xây dựng. Nhu cầu tiêu thụ xi măng, đá xây dựng và nhiều loại vật liệu đầu vào gia tăng đã góp phần cải thiện kết quả kinh doanh của nhiều doanh nghiệp trong quý II/2026. Tuy nhiên, bức tranh toàn ngành vẫn cho thấy sự phân hóa rõ rệt khi không phải doanh nghiệp nào cũng tận dụng được cơ hội từ làn sóng đầu tư công.

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), khu vực công nghiệp và xây dựng tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực trong nửa đầu năm 2026, trong đó đầu tư công là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy nhu cầu vật liệu xây dựng.

Nhóm doanh nghiệp xi măng ghi nhận nhiều tín hiệu khả quan. Trong 6 tháng đầu năm, Tổng Công ty Xi măng Việt Nam (Vicem) đạt sản lượng clinker tăng 16,8% và sản lượng tiêu thụ xi măng trong nước tăng 13,3% so với cùng kỳ năm trước. Theo ông Ngô Đức Lưu, Quyền Tổng Giám đốc Vicem, lợi nhuận trước thuế của doanh nghiệp (chưa tính chênh lệch tỷ giá cuối kỳ) đạt 528,7 tỷ đồng, cao gấp hơn 10 lần so với cùng kỳ năm 2025.

Nhiều đơn vị thành viên của Vicem cũng ghi nhận kết quả tích cực. Công ty CP Xi măng Vicem Hà Tiên báo lãi sau thuế quý II đạt hơn 138 tỷ đồng, tăng 23% so với cùng kỳ, nhờ sản lượng tiêu thụ tăng 6,4%.

Trong khi đó, Công ty CP Xi măng La Hiên ghi nhận lợi nhuận sau thuế tăng hơn 47%. Theo Tổng Giám đốc Trần Quang Khải, thị trường bất động sản dần phục hồi đã giúp sản lượng tiêu thụ tăng khoảng 12,4%, đồng thời giá bán bình quân cải thiện. Cùng với việc nâng cao hiệu suất thiết bị và tiết giảm chi phí sản xuất, doanh nghiệp đã cải thiện đáng kể hiệu quả kinh doanh.

Không chỉ ngành xi măng, lĩnh vực khai thác đá xây dựng cũng ghi nhận kết quả khả quan. Công ty CP Đá Núi Nhỏ báo lợi nhuận sau thuế quý II tăng hơn 32%, lũy kế 6 tháng đầu năm tăng trên 67% nhờ sản lượng tiêu thụ và giá bán cùng cải thiện, qua đó nâng doanh thu và biên lợi nhuận.

Tuy nhiên, đà phục hồi của thị trường chưa lan tỏa đồng đều. Theo các chuyên gia của Công ty CP Chứng khoán BIDV (BSC), tiến độ giải ngân đầu tư công trong nửa đầu năm vẫn chịu tác động từ nhiều yếu tố như biến động giá nguyên vật liệu, thiếu hụt nguồn cung tại một số khu vực, vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng cũng như thời gian hoàn thiện thủ tục đầu tư.

Thực tế này khiến không ít doanh nghiệp vật liệu xây dựng chưa thể chuyển hóa khối lượng công việc thành doanh thu và lợi nhuận.

Điển hình, Công ty CP Đá Hoàng Mai tiếp tục ghi nhận kết quả kinh doanh suy giảm trong quý II/2026. Theo doanh nghiệp, nhiều công trình đã triển khai nhưng chưa hoàn tất thủ tục nghiệm thu và thanh toán nên chưa đủ điều kiện ghi nhận doanh thu. Vì vậy, lợi nhuận quý II chỉ đạt chưa đến 7,3 triệu đồng, tương đương khoảng 3% so với cùng kỳ năm trước và đánh dấu quý thứ tư liên tiếp đi xuống.

Ngay trong ngành xi măng, sự phân hóa cũng thể hiện rõ. Công ty Xi măng Phú Thọ tiếp tục thua lỗ khi doanh thu quý II giảm gần 24%, sản lượng tiêu thụ giảm hơn 30% và hoạt động kinh doanh cốt lõi vẫn bán dưới giá vốn. Khoản lỗ sau thuế được thu hẹp chủ yếu nhờ chi phí tài chính giảm, thay vì đến từ hiệu quả sản xuất.

Theo báo cáo tài chính, Xi măng Phú Thọ đã trải qua nhiều năm kinh doanh thua lỗ liên tiếp, với lỗ lũy kế đến cuối tháng 6/2026 vượt 500 tỷ đồng, dẫn đến âm vốn chủ sở hữu. Áp lực dư cung kéo dài nhiều năm khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc cải thiện năng lực tài chính để nắm bắt cơ hội khi thị trường phục hồi.

Dù kết quả kinh doanh quý II có sự phân hóa, triển vọng ngành vật liệu xây dựng trong nửa cuối năm vẫn được đánh giá tích cực. Các chuyên gia của Công ty CP Chứng khoán VNDIRECT nhận định, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong năm 2026, đầu tư công sẽ tiếp tục giữ vai trò động lực quan trọng thúc đẩy nền kinh tế.

Theo Bộ Tài chính, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công đã cải thiện trong tháng 6, song lũy kế 6 tháng đầu năm mới đạt 30,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Điều này đồng nghĩa dư địa giải ngân trong những tháng cuối năm vẫn còn lớn, nhất là khi nhiều dự án hạ tầng trọng điểm bước vào giai đoạn thi công cao điểm.

Sự tăng tốc của đầu tư công được kỳ vọng sẽ tiếp tục tạo thêm nhu cầu đối với các doanh nghiệp cung ứng xi măng, đá, thép và các loại vật liệu xây dựng khác. Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi sẽ không còn phụ thuộc đơn thuần vào quy mô thị trường mà gắn chặt với năng lực cạnh tranh của từng doanh nghiệp.

Các doanh nghiệp sở hữu nguồn nguyên liệu ổn định, vị trí gần các dự án trọng điểm, hệ thống logistics thuận lợi và khả năng kiểm soát chi phí tốt sẽ có nhiều lợi thế trong việc mở rộng biên lợi nhuận. Bên cạnh đó, tiến độ nghiệm thu công trình, khả năng ghi nhận doanh thu đúng thời điểm và thu hồi công nợ cũng sẽ là những yếu tố quyết định hiệu quả kinh doanh trong bối cảnh thị trường vật liệu xây dựng bước vào giai đoạn phục hồi nhưng cạnh tranh ngày càng gay gắt.