Những con số hơn 19.000 vụ vi phạm bị phát hiện, xử lý; trị giá hàng hóa vi phạm ước tính trên 22.800 tỷ đồng; số thu nộp ngân sách nhà nước đạt 1.038 tỷ đồng trong giai đoạn từ 15/12/2024 đến 14/12/2025 cho thấy hiệu quả rõ nét của công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả của ngành Hải quan trong năm 2025.
Theo đánh giá của Cục Hải quan, đây là kết quả đạt được trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn, chuỗi cung ứng toàn cầu đứt gãy cục bộ, cạnh tranh thương mại gia tăng, kéo theo hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới tại Việt Nam tiếp tục diễn biến phức tạp, với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, có tổ chức, mang tính xuyên quốc gia.
Thực tiễn kiểm soát cho thấy, các đối tượng vi phạm không chỉ lợi dụng cửa khẩu, tuyến biên giới truyền thống mà còn triệt để khai thác thương mại điện tử, mạng xã hội và dịch vụ chuyển phát nhanh để buôn lậu, kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ.
Nhiều thủ đoạn mới được ghi nhận như giả mạo thông tin người đại diện theo pháp luật; thành lập doanh nghiệp “ma” không hoạt động tại địa chỉ đăng ký; sử dụng trái phép chữ ký số, tài khoản ngân hàng để làm thủ tục nhập khẩu trái quy định. Đáng chú ý, tình trạng vận chuyển trái phép vàng, tiền tệ, điện thoại di động qua biên giới; lợi dụng loại hình quá cảnh để trung chuyển hàng giả mạo nhãn hiệu từ Trung Quốc qua Việt Nam sang Lào, Campuchia có xu hướng gia tăng.
Thực hiện vai trò là cơ quan thường trực giúp việc Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, Bộ Tài chính và Cục Hải quan đã chủ động tham mưu, đề xuất và tổ chức triển khai đồng bộ các nhiệm vụ trọng tâm trong công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.
Trong năm 2025, hàng loạt kế hoạch cao điểm, chuyên đề được ban hành và triển khai quyết liệt, tập trung vào các tuyến, địa bàn và mặt hàng trọng điểm. Nổi bật là cao điểm chống buôn lậu trước, trong và sau Tết Nguyên đán; kiểm soát chống chuyển tải bất hợp pháp, gian lận xuất xứ; tăng cường đấu tranh phòng, chống ma túy, tiền chất; kiểm soát các mặt hàng có thuế suất cao và hàng hóa nhập khẩu có điều kiện.
 |
| Đối tượng cùng tang vật trong vụ vận chuyển ma túy do lực lượng Hải quan phối hợp triệt phá |
Hoạt động kiểm tra, giám sát được tăng cường không chỉ tại cửa khẩu mà còn mở rộng ra khu công nghiệp, khu chế xuất và địa bàn ngoài cửa khẩu. Công tác điều tra, xử lý vụ việc được đẩy nhanh, gắn rõ trách nhiệm theo từng tuyến, từng đơn vị.
Nhờ triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, lực lượng Hải quan đã đánh trúng nhiều “điểm nóng” và lĩnh vực rủi ro cao như ma túy, tiền chất, vàng, động vật hoang dã, thuốc giả, thực phẩm giả, xăng dầu và hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Toàn ngành đã khởi tố 22 vụ, chuyển cơ quan khác kiến nghị khởi tố 127 vụ. So với cùng kỳ năm 2024, số vụ vi phạm tăng 6,25%, phản ánh hiệu quả phát hiện, đấu tranh được nâng cao, trong khi số vụ khởi tố và chuyển khởi tố giảm, cho thấy tác dụng răn đe, phòng ngừa ngày càng rõ nét.
Kết quả này không chỉ góp phần bảo vệ sản xuất trong nước, quyền lợi người tiêu dùng mà còn tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh, củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp.
Trong Tháng cao điểm toàn quốc đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (từ 15/5 đến 15/6/2025), ngành Hải quan đã phát hiện 1.593 vụ vi phạm, trị giá hàng hóa ước tính 3.901 tỷ đồng; ban hành 2.780 quyết định xử phạt vi phạm hành chính, thu nộp ngân sách 19,4 tỷ đồng.
 |
| Đội 1 Chi cục Điều tra chống buôn lậu, Cục Hải quan đã chủ trì, phối hợp với Phòng An ninh kinh tế, Công an thành phố Hải Phòng và Hải quan Thái Bình, Đội Kiểm soát Hải quan thuộc Chi cục Hải quan khu vực III kiểm tra thực tế hàng hóa được đóng trong 13 container thuộc 7 tờ khai của Công ty TNHH XNK VN tại cảng Nam Đình Vũ - Hải Phòng. |
Đáng chú ý, riêng các vụ việc liên quan đến hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và hàng hóa ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng, lực lượng Hải quan đã phát hiện 93 vụ, với trị giá vi phạm ước tính 1.621 tỷ đồng.
Nhiều chuyên án lớn được triệt phá, tiêu biểu như vụ nhập khẩu dầu cọ tinh luyện có dấu hiệu buôn lậu, trốn thuế, sản xuất hàng giả với tổng trị giá vi phạm trên 1.000 tỷ đồng; vụ gia công chân gà đông lạnh thẩm lậu nội địa gây thất thu thuế trên 7 tỷ đồng.
 |
| Hàng hóa khai báo là chân gà đông lạnh đã rút xương và làm sạch đóng thành từng kiện có tổng trọng lượng là 377.000 kg, trị giá hơn 28 tỷ đồng. Tuy nhiên, kiểm tra thực tế hàng hóa chỉ có 49.000 kg là chân gà đã rút xương, chế biến làm sạch còn lại chân gà chưa rút xương. |
Bước sang năm 2026, ngành Hải quan nhận định tình hình kinh tế thế giới tiếp tục phức tạp, cạnh tranh chiến lược, xung đột địa chính trị và xu hướng bảo hộ thương mại sẽ tác động trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu, làm gia tăng nguy cơ gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp và lợi dụng thương mại điện tử xuyên biên giới.
Trước yêu cầu đó, ngành Hải quan xác định tiếp tục bám sát chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo 389 quốc gia; đồng thời tập trung rà soát, kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách, bịt kín các kẽ hở pháp lý; đẩy mạnh áp dụng các biện pháp kiểm soát hải quan hiện đại; tăng cường điều tra, sưu tra, xây dựng chuyên án đối với các đường dây lớn, liên tỉnh, xuyên quốc gia.
Song song với đó là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng cường phối hợp liên ngành và hợp tác quốc tế, đặc biệt trên các tuyến biên giới; chú trọng tuyên truyền, phổ biến pháp luật, xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm soát hải quan chuyên nghiệp, liêm chính, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Với nền tảng kết quả đạt được trong năm 2025 và định hướng giải pháp rõ ràng cho năm 2026, công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả của ngành Hải quan được kỳ vọng tiếp tục tạo chuyển biến mạnh mẽ, góp phần bảo vệ lợi ích quốc gia, giữ vững an ninh kinh tế và thúc đẩy phát triển bền vững.
