Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) vừa nhận được thông báo về việc Ủy ban Quản lý Thương mại Quốc tế Nam Phi (ITAC) chính thức khởi xướng điều tra tự vệ đối với thép cuộn chống ăn mòn nhập khẩu. Theo đó, các mặt hàng bị điều tra bao gồm thép cuộn chống ăn mòn được phân loại theo các mã HS 7210.61.20, 7210.61.30, 7225.92.25 và 7225.92.35. Nguyên đơn của vụ kiện là Công ty TNHH ArcelorMittal Nam Phi (AMSA), với ngày khởi xướng được xác định là 3/2/2025, trong khi thời kỳ điều tra kéo dài từ ngày 1/5/2021 đến 30/4/2024.
Theo nội dung đơn kiện, nguyên đơn cho rằng sự gia tăng đáng kể của thép chống ăn mòn nhập khẩu vào Nam Phi xuất phát từ những diễn biến không thể lường trước trong quá trình đàm phán tại Vòng Uruguay từ năm 1986 đến 1994. Cụ thể, việc phân tách mã HS của sản phẩm bị điều tra thành hai nhóm là thép không hợp kim (HS 7208) và thép hợp kim (HS 7225) đã khiến chính sách thuế quan thay đổi, dẫn đến sự dịch chuyển trong hoạt động nhập khẩu. Khi một trong hai nhóm chịu mức thuế cao hơn, doanh nghiệp đã điều chỉnh nguồn hàng nhập khẩu sang nhóm còn lại để tận dụng lợi thế thuế suất, từ đó khiến tổng lượng nhập khẩu thép cuộn chống ăn mòn gia tăng.
 |
| Cộng hòa Nam Phi khởi xướng điều tra tự vệ đối với thép cuộn chống ăn mòn nhập khẩu |
Bên cạnh đó, nguyên đơn cũng đề cập đến tình trạng dư cung thép chống ăn mòn trên quy mô toàn cầu, gây áp lực lên thị trường Nam Phi và khối SACU (Liên minh Hải quan Nam Phi, bao gồm Nam Phi, Botswana, Lesotho, Namibia và Swaziland). Nguyên nhân của sự mất cân đối cung - cầu này được cho là xuất phát từ Trung Quốc, khi quốc gia này không đạt được trạng thái nền kinh tế thị trường hoàn chỉnh như đã cam kết với các thành viên WTO trong quá trình đàm phán gia nhập tổ chức này. Hơn nữa, nền kinh tế Trung Quốc liên tục suy giảm kể từ năm 1994, buộc các nhà sản xuất thép lớn của nước này phải đẩy mạnh xuất khẩu nhằm giải phóng hàng tồn kho, trong bối cảnh nhu cầu nội địa sụt giảm.
Theo AMSA, sự suy giảm kinh tế gần đây của Trung Quốc đã thu hẹp đáng kể thị trường thép nội địa, khiến doanh nghiệp nước này buộc phải tìm kiếm đầu ra tại các thị trường quốc tế với mức giá thấp hơn, gây sức ép lên các nhà sản xuất trong khu vực SACU. Xu hướng bảo hộ thương mại cũng trở nên phổ biến hơn khi nhiều quốc gia tăng thuế nhập khẩu và áp dụng các biện pháp phòng vệ để bảo vệ ngành công nghiệp thép trong nước. Điều này tiếp tục làm gia tăng lượng thép cuộn chống ăn mòn đổ vào SACU, khiến ngành thép của Nam Phi bị tổn hại nghiêm trọng.
AMSA chỉ ra những dấu hiệu cho thấy ngành sản xuất nội địa đang chịu thiệt hại đáng kể trong giai đoạn từ ngày 1/5/2022 đến 30/4/2024, thể hiện qua sự sụt giảm về sản lượng, doanh thu, lợi nhuận và thị phần. Trước tình hình này, Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị Hiệp hội ngành thông báo tới các doanh nghiệp liên quan để có phương án ứng phó phù hợp. Doanh nghiệp xuất khẩu thép Việt Nam được khuyến cáo cần nghiên cứu kỹ đơn kiện, thông báo khởi xướng và các hướng dẫn từ ITAC, đồng thời có thể gửi bình luận hoặc phản hồi nếu cần thiết. Việc hợp tác toàn diện và cung cấp đầy đủ thông tin theo yêu cầu của cơ quan điều tra là điều kiện quan trọng để đảm bảo lợi ích trong vụ việc này.
Ngoài ra, doanh nghiệp cũng cần cân nhắc đến việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu nhằm giảm thiểu rủi ro trong trường hợp Nam Phi quyết định áp thuế tự vệ đối với thép cuộn chống ăn mòn nhập khẩu. Việc thường xuyên cập nhật thông tin và trao đổi với Cục Phòng vệ thương mại sẽ giúp doanh nghiệp nhận được sự hỗ trợ kịp thời, từ đó xây dựng chiến lược phù hợp để thích ứng với tình hình mới. Trong bối cảnh xu hướng bảo hộ thương mại tiếp tục gia tăng trên phạm vi toàn cầu, sự chủ động và linh hoạt trong hoạt động xuất khẩu sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam duy trì vị thế cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
