Cổ đông nhà nước muốn rút hết vốn tại Eximbank sau 20 năm đầu tư

Ảnh minh họa: Eximbank.

Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP.HCM (HFIC) vừa thông qua phương án chuyển nhượng toàn bộ 8.486.941 cổ phiếu EIB, tương ứng 0,45% vốn điều lệ Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank).

Giá chuyển nhượng khởi điểm được HFIC đưa ra ở mức 17.393 đồng/cổ phiếu. Nếu hoàn tất giao dịch, đơn vị này dự kiến thu về khoảng 147,6 tỷ đồng từ việc thoái toàn bộ vốn tại Eximbank.

Theo kế hoạch, thương vụ sẽ được triển khai trong quý IV/2026 và quý I/2027 thông qua các phương thức giao dịch cổ phiếu trên hệ thống của Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HoSE). Thời hạn hoàn tất việc chuyển nhượng chậm nhất là ngày 22/3/2027.

Đáng chú ý, trong phương án thoái vốn, HFIC đề cập đến những biến động liên tục trong cơ cấu nhân sự cấp cao tại Eximbank như một trong những yếu tố liên quan đến quyết định chuyển nhượng khoản đầu tư.

Theo HFIC, việc lãnh đạo cấp cao của ngân hàng thường xuyên thay đổi có thể khiến công tác quản lý, giám sát hiệu quả sử dụng vốn đầu tư gặp khó khăn. Đồng thời, những biến động này cũng tiềm ẩn rủi ro đối với việc bảo đảm quyền lợi của HFIC khi chiến lược hoạt động của Eximbank có thể thay đổi.

Bên cạnh đó, HFIC cho biết tỷ lệ sở hữu tại Eximbank chỉ ở mức 0,45% vốn điều lệ. Người đại diện phần vốn của đơn vị không tham gia Hội đồng quản trị, Ban Kiểm soát và cũng không trực tiếp tham gia điều hành ngân hàng. Do đó, theo đánh giá của HFIC, việc thoái toàn bộ khoản đầu tư này không tác động đến hoạt động của Eximbank cũng như quyền lợi của các cổ đông còn lại.

HFIC có lịch sử đầu tư vào Eximbank từ năm 2006. Thời điểm đó, tiền thân của đơn vị là Quỹ Đầu tư Phát triển đô thị TP.HCM (HIFU) đã thực hiện mua cổ phần ngân hàng với giá trị đầu tư ban đầu tính theo mệnh giá là 12,15 tỷ đồng.

Sau nhiều năm, lượng cổ phiếu EIB do HFIC nắm giữ tăng lên 8,486 triệu đơn vị, tương ứng tổng giá trị theo mệnh giá hơn 84,86 tỷ đồng. Đáng chú ý, hiện HFIC chưa thực hiện trích lập dự phòng giảm giá đối với khoản đầu tư này.

Kế hoạch thoái vốn của HFIC diễn ra trong bối cảnh kết quả kinh doanh của Eximbank không khả quan.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026, tổng thu nhập hoạt động của ngân hàng này chỉ đạt 1.343 tỷ đồng, giảm 19% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên do là thu nhập lãi thuần giảm 25%, đạt 1.090 tỷ đồng; lãi thuần từ hoạt động kinh doanh ngoại hối giảm 74%, đạt 26 tỷ đồng. Trong khi đó, đà tăng của lãi thuần từ hoạt động khác (tăng 2,2 lần, đạt 186 tỷ đồng) là không đủ để cứu vãn.

Sự gia tăng của chi phí hoạt động (958 tỷ đồng, tăng 3,6%) và chi phí dự phòng rủi ro tín dụng (199 tỷ đồng, tăng 6%) càng góp phần kéo lợi nhuận xuống thấp. Kết quý III/2026, Eximbank lãi trước thuế 186 tỷ đồng, giảm 66% và lãi sau thuế 144 tỷ đồng, giảm 67% so với cùng kỳ năm trước.

Lũy kế 9 tháng năm 2026, tổng thu nhập hoạt động của Eximbank đạt 4.692 tỷ đồng, giảm 14% so với cùng kỳ. Sự suy giảm thể hiện trên hầu hết hoạt động: thu nhập lãi thuần giảm 10% (đạt 3.865 tỷ đồng), lãi từ hoạt động dịch vụ giảm 7% (đạt 108 tỷ đồng), lãi từ hoạt động kinh doanh ngoại hối giảm 64% (đạt 166 tỷ đồng).

Chi phí hoạt động 9 tháng chỉ giảm 1,8%, đạt 2.830 tỷ đồng, nên tỷ lệ CIR (chi phí hoạt động/tổng thu nhập hoạt động) tăng từ 52,9% của cùng kỳ lên tới 60,3%, phản ánh sự yếu kém trong quản lý và mô hình hoạt động chưa được tối ưu hoá.

Với việc chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng mạnh lên 997 tỷ đồng (tăng 93%), Eximbank kết lại 9 tháng với khoản lãi trước thuế 864 tỷ đồng, giảm 58% và lãi sau thuế 663 tỷ đồng, giảm 59% so với cùng kỳ năm trước.

Tại ngày 30/9/2026, tổng tài sản của Eximbank đạt 241.495 tỷ đồng, giảm 10,5% so với đầu năm. Cho vay khách hàng đạt 150.221 tỷ đồng, tăng 82%. Trong khi đó, tiền gửi của khách hàng lại giảm 11%, chỉ còn 158.299 tỷ đồng. Hoạt động phát hành giấy tờ có giá chỉ tăng “khiêm tốn” 7% lên 21.470 tỷ đồng.

Nợ xấu tại ngày 30/9/2026 đạt 3.973 tỷ đồng, giảm 24% so với đầu năm. Tỷ lệ nợ xấu là 2,6%, giảm nhẹ so với đầu năm là 2,8%.