Chuyển quản lý an toàn thực phẩm nông sản sang kiểm soát theo chuỗi, siết mạnh thanh tra đột xuất

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm 2025, chương trình giám sát an toàn thực phẩm tiếp tục được triển khai đồng bộ trên phạm vi cả nước, kiểm soát chặt chẽ chất lượng nông lâm thủy sản từ khâu sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.

Trong năm, các cơ quan chuyên môn đã lấy 7.021 mẫu nông lâm thủy sản để giám sát các chỉ tiêu an toàn thực phẩm, phát hiện 121 mẫu vi phạm, chiếm 1,7%, giảm so với mức 2,2% của cùng kỳ năm 2024. Tỷ lệ mẫu đạt yêu cầu an toàn thực phẩm đạt 97,8%; tỷ lệ cơ sở sản xuất, kinh doanh được chứng nhận đủ điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm đạt 95%; tỷ lệ cơ sở ký cam kết tuân thủ quy định an toàn thực phẩm đạt 95%.

Chuyển quản lý an toàn thực phẩm nông sản sang kiểm soát theo chuỗi, siết mạnh thanh tra đột xuất

Chuyển mạnh từ thanh tra theo kế hoạch sang thanh tra đột xuất

Cùng với hoạt động giám sát thường xuyên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tăng cường tổ chức các đoàn kiểm tra đột xuất tại các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh nông lâm thủy sản và vật tư nông nghiệp trên cả nước, tập trung vào các khâu, mặt hàng tiềm ẩn rủi ro cao, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo đúng quy định pháp luật.

Qua kiểm tra, đã phát hiện và xử lý 14 trường hợp vi phạm liên quan đến kiểm dịch, an toàn thực phẩm trong vận chuyển, tiêu thụ thịt lợn tại Bắc Giang, Quảng Trị; sản phẩm không rõ nguồn gốc, không bảo đảm an toàn thực phẩm như tôm hùm đất tại Quảng Ninh; xúc xích, lạp xưởng, trứng non gia cầm đông lạnh tại cửa khẩu quốc tế Lào Cai; tôm hùm giống nhập lậu tại TP. Hồ Chí Minh; thức ăn chăn nuôi vi phạm chất lượng tại Nghệ An.

Đối với vụ việc đóng dấu kiểm dịch đối với lợn bệnh của Công ty Cổ phần C.P Việt Nam, cơ quan chức năng đã tổ chức kiểm tra, xác minh, bước đầu làm rõ nguyên nhân, chuyển hồ sơ và đề nghị Bộ Công an điều tra, xử lý theo thẩm quyền.

Hiện nay, các đơn vị chức năng của Bộ cũng đang xác minh đơn tố cáo liên quan đến hành vi hàng giả, giả mạo mã số đăng ký lưu hành đối với sản phẩm thức ăn bổ sung cho thủy sản để xử lý theo đúng quy định.

Đánh giá giai đoạn 2021–2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết công tác thanh tra, kiểm tra đã được tăng cường rõ rệt, chuyển mạnh từ thanh tra theo kế hoạch sang thanh tra đột xuất; đẩy mạnh phối hợp liên ngành và kiểm soát chặt khâu lưu thông vật tư nông nghiệp. Hằng năm, các cơ quan chức năng thanh tra, kiểm tra từ 25.000–30.000 cơ sở, xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền trên 20 tỷ đồng.

Cụ thể, năm 2021 đã kiểm tra 38.408 cơ sở, xử phạt 3.758 cơ sở với số tiền 35,8 tỷ đồng; năm 2022 kiểm tra 27.574 cơ sở, xử phạt 2.244 cơ sở với 20,14 tỷ đồng; năm 2023 kiểm tra 25.861 cơ sở, xử phạt 2.443 cơ sở với 24,277 tỷ đồng; năm 2024 kiểm tra 26.072 cơ sở, xử phạt 1.705 cơ sở với 15,8 tỷ đồng.

Tăng kiểm soát, chứng nhận các lô hàng xuất khẩu

Công tác giám sát, thẩm định và chứng nhận an toàn thực phẩm tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm. Các chương trình giám sát dư lượng chất độc hại trong động vật và sản phẩm thủy sản nuôi; giám sát vệ sinh trong thu hoạch nhuyễn thể hai mảnh vỏ; giám sát cá da trơn xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ được triển khai đầy đủ, góp phần hạn chế các trường hợp lô hàng xuất khẩu bị cảnh báo.

Theo thống kê, tỷ lệ lô hàng thủy sản xuất khẩu bị cảnh báo an toàn thực phẩm chỉ chiếm trung bình 0,14% tổng số lô được thẩm tra, cấp chứng thực. Hằng năm, các cơ quan chức năng thẩm tra, kiểm tra và chứng nhận trung bình 78.359 lô, tương đương 1,3 triệu tấn hàng thủy sản xuất khẩu; lấy mẫu kiểm nghiệm khoảng 27.161 lô/năm, phát hiện khoảng 0,2% số lô không đạt yêu cầu.

Song song với đó, hơn 4.200 mẫu phân tích được thực hiện phục vụ các chương trình giám sát. Hoạt động kiểm nghiệm tiếp tục được xã hội hóa, đến nay có 49 cơ sở kiểm nghiệm thực phẩm được chỉ định phục vụ công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm.

Phát triển nông nghiệp sạch, hữu cơ gắn với chuỗi giá trị

Cùng với siết chặt kiểm soát vi phạm, các chương trình phát triển sản xuất nông nghiệp sạch, hữu cơ, tuần hoàn, ứng dụng công nghệ cao và kiểm soát an toàn thực phẩm ngay từ đầu vào tiếp tục được đẩy mạnh. Đến nay, cả nước đã hình thành và duy trì trên 2.500 chuỗi giá trị nông sản, với sự tham gia của nhiều tập đoàn, doanh nghiệp lớn như Dabaco, Ba Huân, Saigon Co.op, San Hà.

Tính đến năm 2025, diện tích sản xuất hữu cơ đạt hơn 174.000 ha, tăng 47% so với năm 2016, chiếm 1,4% tổng diện tích nông nghiệp. Toàn bộ 34/34 tỉnh, thành phố đã có hoạt động sản xuất hoặc chuyển đổi sang sản xuất hữu cơ; trên 60% địa phương ban hành kế hoạch hoặc đề án hỗ trợ phát triển nông nghiệp hữu cơ. Cả nước hiện có khoảng 17.200 chủ thể sản xuất hữu cơ, gần 600 cơ sở chế biến, hơn 60 doanh nghiệp xuất khẩu và 40 nhà nhập khẩu, hình thành nhiều vùng sản xuất tập trung tại Đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên, miền Bắc và miền Trung.

Trong giai đoạn 2021–2025, hệ thống văn bản chỉ đạo về chất lượng và an toàn thực phẩm nông lâm thủy sản tiếp tục được rà soát, bổ sung, hoàn thiện theo hướng cải cách hành chính, tạo thuận lợi cho môi trường đầu tư kinh doanh và đổi mới phương thức quản lý theo chuỗi. Bộ đã trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành 3 chỉ thị, công điện về các giải pháp cấp bách nhằm bảo đảm sản xuất, bình ổn thị trường và thúc đẩy xuất khẩu nông lâm thủy sản; đồng thời xây dựng hồ sơ đề nghị xây dựng nghị định về phát triển nhãn hiệu, thương hiệu nông sản Việt Nam và đề án phát triển hệ thống logistics nhằm nâng cao chất lượng, năng lực cạnh tranh của nông sản đến năm 2030.

Công tác truyền thông về chất lượng và an toàn thực phẩm cũng được chú trọng. Giai đoạn 2020–2025, mỗi năm các địa phương tổ chức trung bình 4.000–6.000 hội nghị, hội thảo, tập huấn cho hơn 800.000 lượt cán bộ, doanh nghiệp và người dân; phát sóng trên 20.000 lượt bản tin, phát hành hàng trăm nghìn ấn phẩm truyền thông, góp phần nâng cao nhận thức và trách nhiệm xã hội trong bảo đảm an toàn thực phẩm.