Cà Mau: Khát vọng “biển xanh dựng cơ đồ”

Là một địa phương ở địa đầu cực Nam Tổ quốc với thế mạnh thủy sản và hệ sinh thái biển đặc trưng, Cà Mau đang đứng trước cơ hội bứt phá để trở thành trung tâm kinh tế biển quan trọng của khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước. Khi hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược dần hình thành, đặc biệt là cảng biển nước sâu Hòn Khoai, cao tốc kết nối liên vùng và hệ thống logistics hiện đại, bài toán đặt ra không chỉ là vốn đầu tư hay công trình quy mô lớn, mà còn là chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao đủ sức vận hành “cỗ máy tăng trưởng” mới của địa phương.

Thông điệp đó đã được nhiều chuyên gia, nhà quản lý và nhà khoa học nhấn mạnh tại hội thảo “Phát triển kinh tế biển và nguồn lực cho kinh tế biển tỉnh Cà Mau giai đoạn 2026-2045”, do UBND tỉnh Cà Mau phối hợp Trường Đại học Bà Rịa - Vũng Tàu tổ chức ngày 19/5/2026 vừa qua.

Từ “vựa tôm” quốc gia đến khát vọng trung tâm kinh tế biển

Cà Mau sở hữu nhiều lợi thế đặc biệt để phát triển kinh tế biển. Là địa phương duy nhất của cả nước có ba mặt giáp biển, chiều dài bờ biển hơn 310km cùng vùng biển khai thác khoảng 120.000km², tỉnh còn có hệ sinh thái rừng ngập mặn thuộc nhóm lớn nhất Việt Nam và vị trí chiến lược kết nối các tuyến hàng hải quốc tế.

Nhiều năm qua, địa phương đã từng bước khai thác hiệu quả các lợi thế tự nhiên để tạo nền tảng phát triển. Năm 2025, tổng sản lượng thủy sản toàn tỉnh đạt khoảng 1,2 triệu tấn. Với diện tích nuôi tôm khoảng 435.000ha, Cà Mau tiếp tục duy trì vị thế trung tâm sản xuất tôm lớn nhất cả nước. Hiện toàn tỉnh có 89 nhà máy chế biến thủy sản với tổng công suất trên 500.000 tấn mỗi năm. Giai đoạn 2021-2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt hơn 10,4 tỷ USD.

Cà Mau là một địa phương ở địa đầu cực Nam Tổ quốc với thế mạnh thủy sản. (Ảnh: Trọng Linh)

Không dừng ở thủy sản, Cà Mau đang mở rộng không gian tăng trưởng sang các lĩnh vực mới như du lịch biển, logistics và năng lượng tái tạo. Trong giai đoạn 2018-2025, địa phương đón khoảng 40,3 triệu lượt khách, doanh thu du lịch biển đạt hơn 4.557 tỷ đồng. Song song đó, tỉnh đã thu hút 26 dự án điện gió và một dự án điện khí với tổng công suất khoảng 4.650MW.

Những con số trên cho thấy kinh tế biển không còn là tiềm năng mà đang dần trở thành trụ cột phát triển của địa phương.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, nếu muốn vươn lên thành cực tăng trưởng mới của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, Cà Mau cần một bước chuyển lớn hơn – chuyển từ khai thác lợi thế tự nhiên sang xây dựng hệ sinh thái kinh tế biển hiện đại dựa trên hạ tầng chiến lược, công nghệ và chất lượng nguồn nhân lực.

Cảng Hòn Khoai mở ra “không gian tăng trưởng” mới

Một trong những điểm nhấn được nhiều đại biểu đề cập tại hội thảo là định hướng phát triển cảng biển Hòn Khoai và khu thương mại tự do gắn với cụm đảo Hòn Khoai.

Nằm trên tuyến hàng hải quốc tế quan trọng, Hòn Khoai được đánh giá có tiềm năng lớn để hình thành cảng trung chuyển quy mô lớn, tạo động lực phát triển logistics, dịch vụ hàng hải và chuỗi cung ứng khu vực.

Theo nhận định của các chuyên gia, khi cảng biển nước sâu Hòn Khoai đi vào vận hành cùng hệ thống giao thông kết nối đồng bộ, Cà Mau có cơ hội trở thành trung tâm logistics quan trọng của khu vực Tây Nam Bộ.

Hòn Khoai được đánh giá có tiềm năng lớn để hình thành cảng trung chuyển quy mô lớn.

Các công trình chiến lược như tuyến cao tốc Cần Thơ – Cà Mau, hạ tầng đường thủy nội địa, cảng biển, hàng không và định hướng đường sắt tương lai đang dần tạo nên mạng lưới giao thông đa phương thức, là điều kiện quan trọng để địa phương bứt phá.

PGS.TS Nguyễn Bá Hoàng, Hiệu trưởng Trường Đại học Bà Rịa - Vũng Tàu cho rằng, sự phát triển của cảng Hòn Khoai và các ngành kinh tế biển sẽ kéo theo nhu cầu rất lớn về nhân lực ở hàng loạt lĩnh vực như quản lý khai thác cảng biển, logistics, dầu khí, điện gió ngoài khơi, dịch vụ hàng hải, chế biến thủy hải sản và kỹ thuật công nghệ cao.

Đó không chỉ là cơ hội phát triển kinh tế mà còn mở ra thị trường việc làm quy mô lớn, đòi hỏi tỉnh phải chuẩn bị nguồn nhân lực từ rất sớm.

Nhân lực phải đi trước một bước

Nếu hạ tầng là “xương sống” của phát triển kinh tế biển, thì nguồn nhân lực được xem là yếu tố quyết định khả năng vận hành và tạo giá trị gia tăng.

Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Kim Sơn nhấn mạnh, để khai thác hiệu quả tiềm năng biển, ngoài đầu tư hạ tầng và nguồn vốn, địa phương cần có tầm nhìn dài hạn về đào tạo nhân lực, khoa học công nghệ và nâng cao chất lượng dân trí.

Theo ông, phát triển kinh tế biển không thể tách rời đào tạo nghề, đào tạo kỹ sư, nguồn nhân lực kỹ thuật phục vụ các lĩnh vực logistics, năng lượng tái tạo, chế biến thủy sản và kinh tế xanh.

Quan điểm này cũng nhận được sự đồng thuận từ lãnh đạo tỉnh Cà Mau. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử khẳng định, kinh tế biển sẽ là động lực tăng trưởng quan trọng của địa phương trong nhiều thập niên tới. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở nguồn vốn hay hạ tầng mà còn là năng lực quản trị phát triển bền vững và chất lượng nguồn nhân lực.

Theo lãnh đạo tỉnh, thời gian tới Cà Mau sẽ tập trung thực hiện đồng bộ ba trụ cột chiến lược gồm phát triển hệ thống giao thông – logistics hiện đại; xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ kinh tế biển; phát triển mô hình kinh tế xanh – xanh dương gắn với bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Đáng chú ý, địa phương đang định hướng chuyển mạnh từ tư duy “đào tạo theo khả năng hiện có” sang “đào tạo theo nhu cầu phát triển”, bám sát chiến lược dài hạn của tỉnh cũng như nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và thị trường lao động.

Trong khuôn khổ hội thảo, UBND tỉnh Cà Mau và Trường Đại học Bà Rịa - Vũng Tàu cũng ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2026-2030 nhằm phối hợp đào tạo nguồn nhân lực, nghiên cứu khoa học và phát triển kinh tế biển.

UBND tỉnh Cà Mau và Trường Đại học Bà Rịa - Vũng Tàu ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2026-2030.

Sự liên kết giữa chính quyền, cơ sở đào tạo, nhà khoa học và doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ tạo nên hệ sinh thái phát triển bền vững, bảo đảm nguồn nhân lực đủ năng lực đáp ứng những yêu cầu mới của nền kinh tế biển hiện đại.

Khi cảng Hòn Khoai dần thành hình, khi các tuyến giao thông chiến lược nối dài về cực Nam đất nước và khi nguồn nhân lực được chuẩn bị bài bản, Cà Mau đang nuôi khát vọng vượt khỏi vai trò “thủ phủ tôm” để trở thành trung tâm kinh tế biển năng động của khu vực.

Hành trình ấy sẽ không chỉ được tạo nên từ những công trình tỷ đô hay lợi thế thiên nhiên, mà còn từ chính nguồn lực con người – yếu tố quyết định để hiện thực hóa khát vọng “biển xanh dựng cơ đồ”.