Thứ sáu 20/11/2026 09:30
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Tài chính

Bóc trần chiêu trò “lách” sở hữu chéo ngân hàng. Bài II: Thao túng dòng chảy tín dụng vào "doanh nghiệp sân sau"

25/01/2024 11:15
Hệ thống ngân hàng hiện đang đối mặt với các đề đáng lo ngại liên quan đến việc sử dụng chiêu trò "lách" sở hữu chéo nhằm thao túng dòng chảy tín dụng vào các doanh nghiệp “sân sau”. Chiến thuật này gây ra nhiều tiêu cực trong hệ thống ngân hàng.
Ảnh minh họa
Ảnh minh họa.

Tận dụng lợi ích từ việc sở hữu gián tiếp

Sở hữu chéo là một phương pháp mà các cá nhân hoặc tổ chức tạo ra mối quan hệ "sở hữu gián tiếp" thông qua việc sử dụng các công ty sơ tán hoặc các đối tác liên kết để giữ quyền kiểm soát. Trên thực tế, người sở hữu chéo không được công nhận là chủ sở hữu chính thức của tài sản, nhưng họ vẫn có khả năng kiểm soát và tận dụng lợi ích từ việc sở hữu gián tiếp.

Trong ngành ngân hàng, việc sở hữu chéo có thể được sử dụng như một công cụ để thao túng dòng chảy tín dụng. Điều này đặc biệt đáng lo ngại khi áp dụng vào các doanh nghiệp sân sau - những doanh nghiệp không có quy mô lớn hoặc quan trọng như các doanh nghiệp truyền thống. Các tổ chức sở hữu chéo có thể tạo ra các công ty con hoặc các đối tác liên kết với tư cách là khách hàng của ngân hàng và thu lợi từ các giao dịch tín dụng với các doanh nghiệp này.

Như vậy, việc thao túng dòng chảy tín dụng vào các doanh nghiệp sân sau gây ra nhiều vấn đề. Đầu tiên, nó gây ảnh hưởng tiêu cực đến cạnh tranh công bằng giữa các doanh nghiệp. Các doanh nghiệp không có cơ hội cạnh tranh với các doanh nghiệp lớn có nguồn tài chính mạnh mẽ khi không thể truy cập được vào các nguồn tài trợ tín dụng. Điều này, tạo ra sự bất công trong môi trường kinh doanh và làm giảm sự đa dạng cùng sự phát triển của nền kinh tế.

Thứ hai, việc sử dụng chiêu trò "lách" sở hữu chéo cũng gây mất tính minh bạch trong hệ thống ngân hàng. Doanh nghiệp và công chúng không thể nhận biết rõ ràng ai là chủ sở hữu thực sự của các công ty và dự án. Điều này tạo ra rủi ro hệ thống và làm suy yếu lòng tin của công chúng đối với ngân hàng và các cơ quan quản lý.

Bình luận vấn đề này, TS. Đinh Thế Hiển, chuyên gia kinh tế cho hay, nhìn từ cuộc khủng hoảng nợ xấu năm 2012, sự nguy hiểm của mối quan hệ cộng sinh hay còn gọi là sở hữu chéo giữa ngân hàng và doanh nghiệp bất động sản đã được nhận diện rõ. Giảm tỷ lệ sở hữu chéo tại các ngân hàng là một trong những mục tiêu quan trọng của hệ thống tài chính Việt Nam hiện nay.

Ông Hiển cho biết, Ngân hàng Nhà nước đã đưa ra nhiều quy định chặt chẽ hơn, đặc biệt là với sự ra đời của Thông tư 36 năm 2014 về giới hạn tỷ lệ đảm bảo an toàn trong hoạt động của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Trong đó, thông tư không cho phép một cá nhân làm ông chủ của một ngân hàng, những rủi ro từ sở hữu chéo đã gần như được kiểm soát…

Tuy nhiên, TS. Đinh Thế Hiển nhìn nhận, đến giai đoạn 2014 - 2015, khi thị trường bất động sản dần “tan băng”, những mối quan hệ cộng sinh giữa ngân hàng và bất động sản lại tiếp tục nở rộ như thời kỳ 2008 - 2012.

“Tất nhiên, sự cộng sinh, sở hữu chéo ở giai đoạn này (và cho đến hiện nay) đã phát triển theo nhiều hình thức tinh vi hơn, không dễ dàng nhìn thấy. Từ giai đoạn 2018 - 2019 đến nay, Ngân hàng Nhà nước đã thực hiện các biện pháp để siết chặt tín dụng vào bất động sản thông qua việc hạ dần dần tỷ lệ vốn huy động ngắn hạn cho vay trung, dài hạn; tăng hệ số rủi ro của bất động sản… Song, việc ngân hàng thắt chặt tín dụng càng thôi thúc các doanh nghiệp bất động sản tìm cách trở thành cổ đông lớn tại các ngân hàng, nhằm mục đích dễ dàng hơn trong việc tiếp cận nguồn vốn”, ông Hiển khẳng định.

Ông Hiển cho biết, vốn ngân hàng đổ vào bất động sản chỉ khoảng 200.000 tỷ đồng/năm nhưng giai đoạn 2020 - 2021 - xét về logic là không thuận lợi để phát triển bất động sản bởi tác động đại dịch Covid-19, dư nợ tín dụng đối với hoạt động kinh doanh bất động sản vẫn theo chiều hướng tăng.

Ảnh minh họa
TS. Đinh Thế Hiển, chuyên gia kinh tế.

Thao túng dòng chảy tín dụng nhìn từ vụ Vạn Thịnh Phát

Gần đây, vụ án liên quan đến Tập đoàn Vạn Thịnh Phát của Chủ tịch HĐQT Trương Mỹ Lan đã gây chấn động trong hệ thống ngân hàng Việt Nam. Vụ việc này đã “bóc trần” những thủ đoạn thao túng dòng chảy tín dụng và “tiềm ẩn” những rủi ro lớn cho ngành ngân hàng và nền kinh tế nói chung.

Cụ thể, trong vụ án xảy ra tại Tập đoàn Vạn Thịnh Phát, Ngân hàng SCB và các đơn vị liên quan, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an cáo buộc bà Trương Mỹ Lan đã sử dụng những thủ đoạn gian dối để lập phương án rút, cắt đứt dòng tiền sau khi giải ngân tiền từ SCB.

Theo kết luận điều tra, để hợp thức việc rút tiền, tránh bị cơ quan chức năng phát hiện, truy vết dòng tiền, bà Lan chỉ đạo các bị can tại SCB và Vạn Thịnh Phát sử dụng các phương án vay vốn khống thực hiện giải ngân, chuyển tiền vào các tài khoản của những cá nhân, pháp nhân "ma" hoặc cho họ rút tiền mặt để "cắt đứt dòng tiền".

Sau đó, những cá nhân/đại diện pháp nhân "ma" sẽ đến ngân hàng để ký chứng từ rút tiền. Tiền mặt sẽ được xuất khỏi quỹ.

Khi cần sử dụng ngay một số tiền mặt, bà Lan chỉ đạo Bùi Văn Dũng (lái xe riêng) đến SCB chi nhánh Sài Gòn để nhận tiền. Cùng lúc đó, nhân viên SCB sẽ liên hệ với người của Vạn Thịnh Phát yêu cầu cung cấp pháp nhân, cá nhân nhận tiền, rút tiền... lập phiếu chi và các thủ tục để hoàn tất nghiệp vụ rút tiền mặt.

Kết quả điều tra xác định, từ ngày 26/2/2019 đến ngày 12/9/2022, Dũng đã vận chuyển khoảng 108.878 tỷ đồng và hơn 14,757 triệu USD từ SCB về Tập đoàn Vạn Thịnh Phát, nhà của bà Lan hoặc đưa, giao cho một số cá nhân theo chỉ đạo của nữ Chủ tịch tập đoàn.

Theo kết luận điều tra đã chỉ đường đi dòng tiền của 1.284 khoản vay, tương đương 483.917 tỷ đồng dư nợ gốc của nhóm Trương Mỹ Lan (Tập đoàn Vạn Thịnh Phát). Cụ thể, 57.029 tỷ đồng được trả khoản vay cũ tại SCB; 381.303 tỷ đồng được tổ chức/cá nhân chuyển khoản ra ngoài hệ thống SCB; 5.275 tỷ đồng được tổ chức/cá nhân chuyển khoản nội bộ trong SCB; 81.873 tỷ đồng được rút thành tiền mặt.

Khi chưa cần sử dụng tiền mặt, bà Lan chỉ đạo cấp dưới tại SCB và Vạn Thịnh Phát sử dụng các pháp nhân/cá nhân mở tài khoản tại SCB để nhận tiền, chuyển tiền từ các công ty được giải ngân sang tài khoản của các pháp nhân, cá nhân này. Khi cần sử dụng, các đối tượng sẽ lập ra phương án chuyển tiền lòng vòng, chuyển đến các tài khoản theo mục đích sử dụng của bà Lan.

Từ vụ việc Tập đoàn Vạn Thịnh Phát đã cho thấy, quá trình kiểm soát và giám sát của ngân hàng là có vấn đề. Các biện pháp kiểm tra nội bộ và thanh tra không đủ mạnh mẽ để phát hiện và ngăn chặn những hoạt động gian lận và thao túng tài chính. Điều này đã tạo ra một môi trường thuận lợi cho các công ty sử dụng chiêu trò tương tự để thao túng dòng chảy tín dụng.

Như vậy, hệ quả của việc thao túng dòng chảy tín dụng là rất nghiêm trọng và có thể lan rộng ra toàn bộ ngành ngân hàng. Từ đó, gây ra sự mất cân đối trong hệ thống tài chính, khi các công ty không có khả năng trả nợ mà vẫn nhận được vốn từ ngân hàng. Điều này có thể dẫn đến tăng cao rủi ro nợ xấu và ảnh hưởng đến sức khỏe tài chính của các ngân hàng.

Nghệ Nhân

Tin bài khác
Thẻ tín dụng nội địa mở thêm lối tiếp cận vốn cho người lao động

Thẻ tín dụng nội địa mở thêm lối tiếp cận vốn cho người lao động

Thẻ tín dụng nội địa đang được định hướng trở thành công cụ hỗ trợ công nhân, người lao động có thu nhập thấp tiếp cận nguồn tín dụng chính thức. Tuy nhiên, Ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh việc mở rộng phát hành phải đi đôi với kiểm soát rủi ro, bảo đảm người sử dụng có khả năng hoàn trả.
VIB chủ động đón cơ hội tối ưu thanh khoản từ giải pháp hoán đổi ngoại tệ của Ngân hàng Nhà nước

VIB chủ động đón cơ hội tối ưu thanh khoản từ giải pháp hoán đổi ngoại tệ của Ngân hàng Nhà nước

Gần 50.000 tỷ đồng đã được Ngân hàng Nhà nước cung ứng cho hệ thống ngân hàng thông qua nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ (FX Swap) kỳ hạn 182 ngày. Trong bối cảnh các công cụ điều hành thanh khoản tiếp tục được mở rộng, đại diện Ngân hàng Quốc Tế (VIB) đánh giá đây là diễn biến tích cực đối với khả năng cân đối nguồn vốn, đặc biệt khi các ngân hàng ngày càng mở rộng tiếp cận nguồn vốn quốc tế.
VPBank khai trương điểm giao dịch Đô Thành, mở rộng mạng lưới tại TP. Hồ Chí Minh

VPBank khai trương điểm giao dịch Đô Thành, mở rộng mạng lưới tại TP. Hồ Chí Minh

Sáng 18/11/2026, tại TP. Hồ Chí Minh, Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) tổ chức lễ khai trương Chi nhánh VPBank Đô Thành, đánh dấu bước tiếp tục mở rộng mạng lưới hoạt động, tăng cường hiện diện tại thị trường trọng điểm phía Nam và đưa các sản phẩm, dịch vụ tài chính ngân hàng đến gần hơn với khách hàng cá nhân, doanh nghiệp.
VIB cho vay mua ô tô lãi suất ưu đãi từ 8,9%/năm, cam kết thả nổi không quá 15% sau thời gian cố định

VIB cho vay mua ô tô lãi suất ưu đãi từ 8,9%/năm, cam kết thả nổi không quá 15% sau thời gian cố định

Mức lãi suất ưu đãi 8,9%/năm cố định trong 6 tháng áp dụng cho tất cả các dòng xe. Đặc biệt, VIB cam kết lãi suất thả nổi không vượt quá 15%/năm sau thời gian cố định, giúp khách hàng tối ưu tài chính và chủ động hơn trong kế hoạch sở hữu ô tô, từ nhu cầu đi lại cá nhân, gia đình đến kinh doanh vận tải.
Ngân hàng trở thành hạ tầng tài chính cho dòng FDI chất lượng cao

Ngân hàng trở thành hạ tầng tài chính cho dòng FDI chất lượng cao

Khi Việt Nam chuyển trọng tâm từ thu hút nhiều vốn sang lựa chọn FDI chất lượng cao, hệ thống ngân hàng đang được đặt vào vị trí mới: không chỉ cấp tín dụng mà còn cung cấp vốn dài hạn, thanh toán, ngoại hối và kết nối dòng tiền giữa doanh nghiệp FDI với nền kinh tế trong nước.
AI trong ngân hàng bước vào khung quản trị rủi ro mới

AI trong ngân hàng bước vào khung quản trị rủi ro mới

Từ chấm điểm tín dụng đến tự động thanh toán, AI trong ngân hàng đang được đặt dưới một khung quản trị mới, trong đó hệ thống càng tác động trực tiếp đến tiền và quyền lợi khách hàng thì yêu cầu kiểm soát, giải thích và khả năng can thiệp của con người càng chặt chẽ.
Thương hiệu ACB được định giá 1,4 tỷ USD, tăng hơn 5 lần sau 5 năm

Thương hiệu ACB được định giá 1,4 tỷ USD, tăng hơn 5 lần sau 5 năm

Ngân hàng Á Châu (ACB) được Forbes Việt Nam định giá thương hiệu 1,403 tỷ USD năm 2026, tăng hơn 5 lần so với năm 2021, thuộc nhóm ba ngân hàng tư nhân có giá trị thương hiệu cao nhất Việt Nam.
Chủ tịch VINASME đề nghị đánh giá tín dụng doanh nghiệp dựa trên dòng tiền

Chủ tịch VINASME đề nghị đánh giá tín dụng doanh nghiệp dựa trên dòng tiền

Tại hội nghị về tài trợ vốn trên nền tảng số ngày 11/11, ông Nguyễn Văn Thân - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) – nêu quan điểm nhấn mạnh yêu cầu đổi mới cách đánh giá tín dụng. Ông kỳ vọng sự phối hợp giữa ngân hàng, Hiệp hội và đơn vị xếp hạng tín nhiệm sẽ đưa vốn đến doanh nghiệp hiệu quả hơn.
Dư nợ kinh doanh bất động sản vượt 1,14 triệu tỷ đồng tại 12 ngân hàng

Dư nợ kinh doanh bất động sản vượt 1,14 triệu tỷ đồng tại 12 ngân hàng

Cuối tháng 9/2026, dư nợ kinh doanh bất động sản tại nhóm 12 ngân hàng tăng gần 22% so với cuối năm 2025. Đằng sau mức tăng chung là khác biệt về quy mô, tỷ trọng và diễn biến cho vay, đặt ra yêu cầu doanh nghiệp đánh giá kỹ nguồn vốn phù hợp với từng dự án.
VPBank Private đồng hành cùng The Horizon of Vienna 2026: Đưa tinh hoa âm nhạc cổ điển thế giới đến gần hơn với công chúng Việt

VPBank Private đồng hành cùng The Horizon of Vienna 2026: Đưa tinh hoa âm nhạc cổ điển thế giới đến gần hơn với công chúng Việt

Tối 7/11/2026, tại Nhà hát Hồ Gươm (Hà Nội), chương trình hòa nhạc The Vienna Concert 2026 với chủ đề “The Horizon of Vienna” đã mang đến một đêm nghệ thuật thăng hoa, nơi những giai điệu kinh điển của Vienna gặp gỡ tinh thần sáng tạo đương đại. Những tràng pháo tay vang dài đến phút cuối cho thấy khán giả Thủ đô không chỉ thỏa mãn với đêm diễn, mà còn kỳ vọng được thưởng lãm nhiều chương trình nghệ thuật hàn lâm đẳng cấp trong thời gian tới.
NHNN đề xuất loại bỏ 17 văn bản không còn phù hợp trong lĩnh vực ngân hàng

NHNN đề xuất loại bỏ 17 văn bản không còn phù hợp trong lĩnh vực ngân hàng

Dự thảo của NHNN đề xuất bãi bỏ Thông tư số 04/2010/TT-NHNN ngày 11/2/2010 quy định về sáp nhập, hợp nhất, mua lại tổ chức tín dụng; Thông tư số 30/2018/TT-NHNN ngày 12/12/2018 hướng dẫn xác định vốn nhà nước của các doanh nghiệp cổ phần hóa là tổ chức tín dụng.
Sắp xếp điểm giao dịch, tín dụng chính sách vẫn bám sát người dân

Sắp xếp điểm giao dịch, tín dụng chính sách vẫn bám sát người dân

Doanh số cho vay tín dụng chính sách trên địa bàn tỉnh đạt hơn 2.906 tỷ đồng với hơn 46.550 lượt hộ vay vốn, trong khi doanh số thu nợ đạt 2.015 tỷ đồng. Hoạt động tín dụng chính sách tại cơ sở vẫn được duy trì ổn định sau khi tinh gọn mạng lưới giao dịch và số lượng tổ tiết kiệm, vay vốn.
Ngân hàng Nhà nước Khu vực 2 giám sát lãi suất thực tế tại các ngân hàng

Ngân hàng Nhà nước Khu vực 2 giám sát lãi suất thực tế tại các ngân hàng

Ngân hàng Nhà nước Khu vực 2 tăng cường theo dõi lãi suất bình quân của các giao dịch phát sinh mới tại ngân hàng thương mại ở TP. Hồ Chí Minh và Đồng Nai. Động thái này nhằm giám sát việc giảm thực chất lãi suất huy động, cho vay, đồng thời gắn trách nhiệm thực hiện với chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng của từng ngân hàng.
Lãi suất giảm, bài toán lớn nằm ở hiệu quả dòng vốn

Lãi suất giảm, bài toán lớn nằm ở hiệu quả dòng vốn

Hệ thống ngân hàng đồng loạt giảm lãi suất, tạo điều kiện hạ chi phí vốn cho nền kinh tế. Tuy nhiên, lãi suất thấp chưa đồng nghĩa doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận tín dụng. Khả năng tạo dòng tiền, hiệu quả kinh doanh và năng lực quản trị tài chính vẫn là những yếu tố quyết định khả năng vay vốn và phát triển bền vững.
Lãi suất cho vay mới giảm 0,5%, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục bơm thanh khoản

Lãi suất cho vay mới giảm 0,5%, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục bơm thanh khoản

Lãi suất cho vay phát sinh mới cuối tháng 10/2026 giảm 0,2-0,5% so với giữa tháng. Ngân hàng Nhà nước tiếp tục triển khai các giải pháp hỗ trợ thanh khoản, tạo dư địa giảm mặt bằng lãi suất và hướng tín dụng vào sản xuất, kinh doanh.