Bộ Y tế đề xuất siết kinh doanh thuốc trên môi trường số, cấm livestream bán thuốc

Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế. Trong đó, đáng chú ý là các đề xuất nhằm siết chặt hoạt động kinh doanh thuốc, nguyên liệu làm thuốc theo phương thức thương mại điện tử.

Theo dự thảo, Bộ Y tế đề xuất sửa đổi khoản 19 Điều 6 Luật Dược về các hành vi bị nghiêm cấm trong kinh doanh thuốc, nguyên liệu làm thuốc theo phương thức thương mại điện tử.

Cụ thể, hoạt động kinh doanh thuốc, nguyên liệu làm thuốc sẽ thuộc trường hợp bị cấm nếu không được thực hiện trên nền tảng thương mại điện tử kinh doanh trực tiếp hoặc nền tảng thương mại điện tử trung gian; thực hiện thông qua chức năng livestream bán hàng; hoặc sử dụng phương tiện không bảo đảm định danh điện tử của người bán và khả năng truy xuất giao dịch theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử.

Như vậy, livestream bán thuốc được dự thảo nêu rõ là một trong những phương thức kinh doanh bị cấm. Cùng với đó, dự thảo đặt yêu cầu rõ hơn đối với nền tảng giao dịch, danh tính của chủ thể bán thuốc và khả năng truy xuất quá trình giao dịch trên môi trường số.

Bộ Y tế đề xuất siết kinh doanh thuốc trên môi trường số, cấm livestream bán thuốc.

Siết phương thức bán thuốc trực tuyến

Đề xuất mới được đưa ra trong bối cảnh hoạt động mua bán hàng hóa qua môi trường số ngày càng phổ biến, trong đó các nền tảng mạng xã hội và hình thức livestream được sử dụng rộng rãi để giới thiệu, chào bán sản phẩm.

Đối với thuốc, việc kiểm soát phương thức kinh doanh có ý nghĩa đặc biệt bởi đây là nhóm hàng hóa liên quan trực tiếp đến sức khỏe người sử dụng, đồng thời yêu cầu chặt chẽ về điều kiện kinh doanh, nguồn gốc và đối tượng được phép bán.

Theo quy định hiện hành tại khoản 19 Điều 6 Luật Dược 2016, được sửa đổi, bổ sung năm 2024, hành vi bị nghiêm cấm là kinh doanh thuốc, nguyên liệu làm thuốc theo phương thức thương mại điện tử thông qua các phương tiện không phải là sàn giao dịch thương mại điện tử, ứng dụng thương mại điện tử bán hàng hoặc website thương mại điện tử bán hàng có chức năng đặt hàng trực tuyến.

So với quy định này, dự thảo mới chuyển sang cách tiếp cận khái quát hơn khi đề cập đến nền tảng thương mại điện tử kinh doanh trực tiếp, nền tảng thương mại điện tử trung gian, đồng thời bổ sung trực tiếp hình thức livestream và yêu cầu về định danh điện tử, truy xuất giao dịch.

Nếu được thông qua, các quy định này sẽ tạo thêm cơ sở để xác định phương thức kinh doanh thuốc nào được phép thực hiện trên môi trường điện tử và phương thức nào thuộc nhóm bị nghiêm cấm.

Nhiều loại thuốc đã bị hạn chế bán online

Việc đề xuất cấm livestream bán thuốc không đồng nghĩa toàn bộ hoạt động bán thuốc trực tuyến hiện nay đều bị cấm. Pháp luật về dược đã có những giới hạn cụ thể đối với từng nhóm thuốc và phương thức kinh doanh.

Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dược số 44/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, thuốc kê đơn, thuốc phải kiểm soát đặc biệt và thuốc thuộc danh mục thuốc hạn chế bán lẻ không được bán lẻ qua thương mại điện tử, trừ trường hợp theo quy định pháp luật phục vụ cách ly y tế khi xảy ra dịch bệnh truyền nhiễm nhóm A. Luật cũng cấm bán buôn thuốc phải kiểm soát đặc biệt qua hình thức trực tuyến.

Đối với những trường hợp được phép bán lẻ thuốc qua thương mại điện tử, cơ sở kinh doanh dược vẫn phải đáp ứng các điều kiện theo quy định, trong đó có yêu cầu liên quan đến tư vấn, hướng dẫn sử dụng thuốc cho người mua và tổ chức giao thuốc theo quy định.

Các cơ sở kinh doanh thuốc cũng phải hoạt động tại địa điểm đã được cấp phép và tuân thủ các điều kiện kinh doanh dược. Việc kiểm soát này nhằm hạn chế tình trạng thuốc được chào bán qua những kênh không bảo đảm điều kiện pháp lý, khó xác định người bán hoặc khó truy xuất nguồn gốc giao dịch.

Tăng khả năng truy xuất người bán, giao dịch

Một điểm đáng chú ý trong đề xuất mới là yêu cầu phương tiện sử dụng để kinh doanh thuốc phải bảo đảm định danh điện tử của người bán và khả năng truy xuất giao dịch theo quy định về giao dịch điện tử.

Quy định này hướng đến việc làm rõ chủ thể thực hiện giao dịch và quá trình mua bán thuốc trên môi trường số. Đây cũng là cơ sở quan trọng phục vụ công tác quản lý, kiểm tra và xử lý khi phát sinh vi phạm.

Theo Bộ Y tế, việc quản lý hoạt động kinh doanh thuốc trên môi trường điện tử cần gắn với kiểm soát chủ thể bán hàng, nền tảng giao dịch và khả năng truy xuất. Trong bối cảnh phương thức mua bán trực tuyến tiếp tục phát triển, việc hoàn thiện hành lang pháp lý được đặt ra nhằm bảo đảm hoạt động kinh doanh thuốc diễn ra đúng điều kiện, hạn chế nguy cơ thuốc không rõ nguồn gốc hoặc được mua bán không đúng quy định.