Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Quỹ Vì tương lai xanh triển khai dự án “Cùng em xây dựng ngôi trường xanh”

Dự án được triển khai trên cơ sở Thỏa thuận hợp tác chương trình “Giáo dục Xanh, Thể thao Xanh” giai đoạn 2023–2028 giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo và Quỹ Vì tương lai xanh - Tập đoàn Vingroup, ký ngày 6/10/2023. “Cùng em xây dựng ngôi trường xanh” là một trong các hợp phần của chương trình, do Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với Quỹ triển khai về chuyên môn và kết nối với các cơ sở giáo dục trong giai đoạn 2024–2028.

TS. Trần Nam Tú, Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin, Bộ Giáo dục & Đào tạo, phát biểu tại buổi công bố dự án “Cùng em xây dựng ngôi trường xanh”. Ảnh: BTC.

Từ giáo dục xanh đến thay đổi hành vi

“Cùng em xây dựng ngôi trường xanh” được xây dựng với mục tiêu quan trọng nhất là góp phần hình thành lối sống và hành vi thân thiện với môi trường, thông qua đào tạo và tổ chức các hoạt động bảo vệ môi trường tại trường học. Dự án hướng tới 200 trường trên toàn quốc, qua đó từng bước hình thành tư duy xanh, lối sống xanh trong đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh.

Trọng tâm chuyên môn của dự án là xây dựng mô hình ngôi trường xanh và bộ chỉ số đánh giá, giúp chuyển những mục tiêu về giáo dục môi trường thành các tiêu chí và hành động cụ thể có thể triển khai tại từng cơ sở giáo dục. Các nội dung được xây dựng trên nền tảng mô hình 7R (*), khuyến khích việc giảm thiểu chất thải, tái sử dụng, tái chế, thay đổi tư duy và những thực hành thân thiện hơn với môi trường trong học tập, sinh hoạt và quản lý nhà trường.

Xa hơn, dự án hướng tới hình thành một hệ thống có khả năng đánh giá, ghi nhận và nhân rộng mô hình Ngôi trường Xanh. Các kết quả dài hạn dự kiến bao gồm bộ chỉ số Ngôi trường Xanh, cơ sở dữ liệu phục vụ nghiên cứu, Bản đồ Ngôi trường Xanh, Triển lãm Ngôi trường Xanh Quốc gia, đồng thời hỗ trợ các trường tiêu biểu tiếp cận các giải thưởng quốc tế về môi trường.

Từ xây dựng nền tảng đến triển khai tại các nhà trường

Để bảo đảm mô hình phù hợp với thực tiễn giáo dục, dự án dành giai đoạn đầu cho việc khảo sát, nghiên cứu và xây dựng các công cụ chuyên môn trước khi triển khai trên diện rộng.

Trong năm 2025, dự án đã tiến hành khảo sát thực tế tại 12 cơ sở giáo dục thuộc 6 tỉnh, thành phố đại diện cho các vùng miền nhằm đánh giá điều kiện cơ sở vật chất và nhu cầu giáo dục môi trường. Trên cơ sở đó, dự án xây dựng hai công cụ chuyên môn cốt lõi gồm Bộ chỉ số đánh giá “Ngôi trường Xanh” và Bộ tiêu chí lựa chọn các cơ sở giáo dục tham gia dự án.

TS. Lê Thái Hà, Giám đốc Điều hành Quỹ Vì tương lai xanh – Tập đoàn Vingroup, cho biết mục tiêu của dự án đến năm 2028 là xây dựng được mô hình có thể đo lường, đánh giá và nhân rộng, đưa lối sống xanh trở thành một phần trong đời sống học đường. Ảnh: BTC.

Song song với đó, 3 hội thảo tham vấn được tổ chức tại Hà Nội, Hải Phòng và TP.HCM với sự tham gia của khoảng 100 cán bộ quản lý, giáo viên và chuyên gia giáo dục. Các ý kiến từ thực tiễn nhà trường được sử dụng để tiếp tục hoàn thiện bộ tiêu chí, bảo đảm khả năng áp dụng tại những địa phương có điều kiện kinh tế, xã hội và cơ sở vật chất khác nhau.

Bước sang năm 2026, dự án chuyển từ giai đoạn xây dựng nền tảng sang đào tạo và triển khai thực địa. Hai bộ tài liệu tập huấn về mô hình 7R và mô hình Ngôi trường Xanh được hoàn thiện, tập trung vào kiến thức môi trường, kỹ năng sống xanh, phương pháp tổ chức hoạt động truyền thông và tập huấn, cũng như hướng dẫn các trường tự xây dựng kế hoạch thực hiện.

Các đợt tập huấn đầu tiên đã được tổ chức cho khoảng 60 trường THCS tại khu vực phía Bắc. Tại Ninh Bình, chương trình có 115 cán bộ quản lý, giáo viên và Tổng phụ trách Đội tham gia; kết quả đánh giá cho thấy điểm nhận thức sau tập huấn tăng 36%. Tại Lạng Sơn, 112 đại biểu tham dự và điểm nhận thức về mô hình 7R và giáo dục môi trường tăng 43,5%.

Đáng chú ý, tại Lạng Sơn, 100% học viên được ghi nhận đạt yêu cầu theo nội dung đánh giá sau tập huấn về tích hợp 7R vào môn học, ứng dụng AI và công nghệ số trong truyền thông môi trường, và xây dựng kế hoạch hành động ‘Ngôi trường Xanh’ cho đơn vị mình.

Hướng tới mạng lưới ngôi trường xanh trên toàn quốc

Trong giai đoạn tiếp theo của năm 2026, dự án dự kiến hoàn thành các chương trình tập huấn tại miền Trung và miền Nam, đưa tổng quy mô đào tạo lên 95 trường thuộc 19 tỉnh, thành phố. Sau tập huấn, các chiến dịch, cuộc thi và Ngày hội chuyển đổi xanh sẽ được triển khai tại các trường thí điểm, đưa kiến thức từ chương trình đào tạo thành những hoạt động và thay đổi cụ thể trong môi trường học đường.

Năm 2027, dự án dự kiến mở rộng thêm 12 tỉnh, thành phố, đưa mạng lưới lên 31 tỉnh, thành phố với 155 trường, hướng tới mục tiêu 200 trường. Trong giai đoạn 2027–2028, kết quả triển khai sẽ tiếp tục được đánh giá theo Bộ chỉ số “Ngôi trường Xanh”, làm cơ sở ghi nhận các trường, tổng hợp những sáng kiến hiệu quả và xây dựng Bản đồ Ngôi trường Xanh. Dự án cũng dự kiến tổ chức Triển lãm Ngôi trường Xanh Quốc gia và hỗ trợ các cơ sở giáo dục xuất sắc tham gia các giải thưởng quốc tế về môi trường.

Đại diện các trường học tham gia buổi công bố dự án. Ban tổ chức cho biết dự án đặt mục tiêu thu hút 200 trường tham gia mạng lưới trường học xanh trên cả nước. Ảnh: BTC.

TS. Trần Nam Tú, Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin, Bộ Giáo dục và Đào tạo, chia sẻ: “Điểm quan trọng của dự án là xây dựng một mô hình Ngôi trường Xanh có cơ sở chuyên môn nhưng đồng thời phải phù hợp với thực tiễn của các cơ sở giáo dục. Vì vậy, từ khảo sát tại các địa phương, xây dựng bộ chỉ số, tham vấn giáo viên và chuyên gia đến các chương trình tập huấn, chúng tôi đều chú trọng khả năng áp dụng thực tế. Kết quả triển khai tại từng trường sẽ tiếp tục cung cấp dữ liệu để hoàn thiện mô hình, tiến tới đánh giá, ghi nhận và nhân rộng những thực hành hiệu quả trong hệ thống giáo dục”.

TS. Lê Thái Hà, Giám đốc Điều hành Quỹ Vì tương lai xanh, Tập đoàn Vingroup, cho biết: “Với dự án ‘Cùng em xây dựng ngôi trường xanh’, chúng tôi hướng tới những thay đổi lâu dài, không dừng lại ở những hoạt động môi trường riêng lẻ. Mục tiêu đến năm 2028 không chỉ là mở rộng mạng lưới các trường tham gia, mà quan trọng hơn là cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng được mô hình có thể đo lường, đánh giá và nhân rộng, đưa lối sống xanh trở thành một phần trong đời sống học đường. Từ mỗi ngôi trường và mỗi học sinh, chúng tôi kỳ vọng những thay đổi ấy sẽ tiếp tục lan tỏa tới gia đình và cộng đồng”.

Qua việc triển khai dự án “Cùng em xây dựng ngôi trường xanh”, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng Quỹ Vì tương lai xanh mong muốn không chỉ hướng tới thay đổi diện mạo của một điểm trường riêng lẻ, mà còn từng bước tạo nền tảng để tư duy và lối sống xanh được hình thành ngay trong môi trường giáo dục, được thực hành mỗi ngày và lan tỏa từ thế hệ trẻ tới cộng đồng.

(*) Mô hình 7R gồm Reduce (Giảm thiểu) chất thải ra môi trường; Reuse (Tái sử dụng) đồ dùng khi có thể; Recycle (Tái chế) đồ dùng, đặc biệt là rác thải nhựa; Refuse (Từ chối) sử dụng các sản phẩm nhựa, nilon và đồ dùng gây hại cho môi trường; Rethink (Suy nghĩ lại) các hoạt động học tập, giảng dạy và quản lý nhằm giảm phát thải; Repair (Sửa chữa) đồ dùng, linh kiện để tiếp tục sử dụng; và Replace (Thay thế) đồ nhựa dùng một lần bằng các sản phẩm có thể tái sử dụng và thân thiện với môi trường.