Bình Thuận: Tháp Pô Sah Inư, di Sản Chăm Pa thu hút du khách bởi vẻ đẹp lịch sử

Dấu ấn của một vương quốc hùng mạnh

Vương quốc Champa với lịch sử lâu dài và đầy biến động đã để lại nhiều dấu ấn văn hóa, trong đó tháp Pô Sah Inư là minh chứng rõ nét nhất. Thời kỳ thịnh vượng nhất của vương quốc này rơi vào thế kỷ 8-9, trùng với thời điểm xây dựng quần thể tháp. Chịu ảnh hưởng sâu sắc từ văn hóa Ấn Độ, đặc biệt là Hindu giáo, Champa phát triển mạnh mẽ về thương mại biển và kiến trúc tôn giáo, thu hút du khách đến tìm hiểu về một nền văn minh rực rỡ đã từng tồn tại.

Một nghi thức múa dân gian độc đáo ở đây. Ảnh: Nguyên Vũ

Quần thể tháp Pô Sah Inư là một kiệt tác kiến trúc mang đậm phong cách Hòa Lai của người Chăm cổ. Ba tháp chính trong quần thể mỗi tháp đều mang ý nghĩa tâm linh và giá trị kiến trúc riêng:

Tháp A (Tháp Chính): Cao 15-16 mét, có ba tầng, thờ thần Shiva với biểu tượng Linga-Yoni. Cửa tháp hình vòm hướng về phía Tây với bốn lỗ thông hơi trên đỉnh tượng trưng cho sự hài hòa giữa đất, trời và thần linh.

Tháp B (Tháp Trung): Cao khoảng 12 mét, thờ thần bò Nandin - vật cưỡi của thần Shiva. Phía trước tháp có khoảng sân rộng nơi diễn ra các nghi lễ trong lễ hội Kate.

Tháp C (Tháp Nhỏ): Cao 4-5 mét, được cho là thờ thần lửa Agni, thường được sử dụng làm nơi đặt lễ vật trước khi tiến vào tháp chính.

Điều đáng kinh ngạc là cách xây dựng tháp với các viên gạch đỏ được xếp chồng lên nhau mà không cần vữa, chỉ sử dụng một loại chất kết dính hữu cơ đặc biệt. Các hoa văn chạm khắc tinh xảo trên bề mặt tháp là những bằng chứng về trình độ nghệ thuật cao của người Chăm cổ, tạo nên sức hút đặc biệt với du khách yêu thích lịch sử và kiến trúc cổ.

Huyền thoại công chúa Pô Sah Inư - câu chuyện làm say lòng du khách

Bên cạnh giá trị kiến trúc, tháp Pô Sah Inư còn nổi tiếng với huyền thoại về công chúa Pô Sah Inư - nhân vật được người Chăm tôn kính. Theo truyền thuyết, công chúa là con gái vua Para Chanh (La Khải), người đã dạy người Chăm cách trồng trọt, dệt vải và các quy tắc ứng xử trong xã hội.

Tổng quan kiến trúc tháp Po Sah Inư – Nguồn ảnh: BTGBT

Câu chuyện tình yêu đầy cảm động giữa công chúa với Po Sahaniempar, một thủ lĩnh Hồi giáo, và sự chia ly đầy nước mắt của họ tạo nên một câu chuyện thu hút du khách. Mặc dù tháp được xây dựng từ thế kỷ 8-9 để thờ các vị thần Hindu, nhưng đến thế kỷ 15, người Chăm có thể đã xây dựng thêm các đền thờ để tưởng nhớ công chúa, thể hiện lòng biết ơn với những đóng góp của bà.

Lễ hội Kate - trải nghiệm văn hóa sống động

Điểm thu hút đặc biệt của tháp Pô Sah Inư là các lễ hội truyền thống của người Chăm được tổ chức tại đây. Hàng năm vào tháng 10 âm lịch, lễ hội Kate (Mbang Kate) diễn ra tưng bừng để tưởng nhớ công chúa Pô Sah Inư và các anh hùng dân tộc Chăm.

Lễ hội bao gồm các nghi lễ tôn giáo trang trọng, các điệu múa truyền thống, những bài hát cổ và trò chơi dân gian đặc sắc. Ngoài ra còn có lễ hội Rija Nuga (Tết Nguyên Đán của người Chăm) và lễ hội Poh Mbang Yang (lễ mở cửa tháp) vào tháng Giêng, với các hoạt động cầu mưa, cầu bình an.

Du khách đến vào dịp lễ hội sẽ được hòa mình vào không khí văn hóa đặc sắc của cộng đồng người Chăm, một trải nghiệm khó quên mà không phải điểm du lịch nào cũng có được.

Nhận thức được giá trị lịch sử và văn hóa to lớn, năm 1991, tháp Pô Sah Inư được công nhận là Di tích Kiến trúc Nghệ thuật cấp Quốc gia. Từ năm 1990 đến 2000, nhiều dự án trùng tu lớn đã được triển khai, khôi phục lại vẻ đẹp nguyên bản của quần thể.

Các kỹ thuật truyền thống được ưu tiên sử dụng trong quá trình trùng tu, như việc tái sử dụng gạch cổ và sử dụng các chất kết dính tự nhiên như dầu rái. Những nỗ lực bảo tồn này không chỉ giúp gìn giữ di sản văn hóa mà còn tạo nên sức hút với du khách muốn tìm hiểu về lịch sử và văn hóa Champa.