Biển Đen "dậy sóng", giá lúa mì thế giới lập đỉnh mới

Địa chính trị và thời tiết siết nguồn cung toàn cầu

Kết thúc tuần giao dịch, sắc xanh bao phủ bảng giá nông sản quốc tế. Giá lúa mì giao dịch trên sàn Chicago (CBOT) tăng mạnh 6,6%, chốt ở mức 250,9 USD/tấn. Cùng lúc đó, lúa mì Kansas ghi nhận mức bứt phá ấn tượng 8,3%, đạt 269 USD/tấn. Theo dữ liệu từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), căng thẳng địa chính trị tại vùng Biển Đen chính là ngòi nổ lớn nhất kích hoạt làn sóng tăng giá lần này.

Gọng kìm logistics và thời tiết cực đoan bóp nghẹt nguồn cung lúa mì toàn cầu

Những bất ổn an ninh hàng hải gia tăng tại Biển Azov đã trực tiếp làm thắt nghẽn hoạt động lưu thông qua eo biển chiến lược Kerch. Diễn biến này giáng đòn mạnh vào tiến độ xuất khẩu ngũ cốc của Nga - quốc gia hiện đang chi phối gần 20% thị phần lúa mì toàn cầu. Trước thực trạng trên, hai hãng tư vấn nông nghiệp lớn là SovEcon và IKAR đã đồng loạt hạ dự báo xuất khẩu lúa mì trong tháng 7 của Nga xuống còn khoảng 2 triệu tấn, mức sụt giảm nghiêm trọng so với trung bình nhiều năm. Tình hình càng trở nên căng thẳng khi lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel của Nga khiến chi phí nhiên liệu phục vụ thu hoạch tăng vọt, đè nặng lên vai nông dân ngay trong giai đoạn cao điểm của vụ đông. Ở phía ngược lại, năng lực xuất khẩu ngũ cốc qua ngả Biển Đen của Ukraine cũng bị kéo giảm khoảng một phần ba do những gián đoạn liên tiếp tại các bến cảng thuộc khu vực Odessa.

Bên cạnh bài toán logistics, bức tranh tổng cung lúa mì năm 2026 đang chuyển biến tiêu cực do thời tiết. Báo cáo từ Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) dự báo sản lượng lúa mì của nước này chỉ đạt khoảng 41,8 triệu tấn, mức thấp nhất kể từ năm 1970. Đặc biệt, sản lượng lúa mì vụ đông của Mỹ được nhận định sẽ chạm đáy trong hơn nửa thế kỷ qua. Tại châu Âu, nắng nóng gay gắt kéo dài tại Pháp đã buộc Bộ Nông nghiệp nước này phải hạ dự báo sản lượng lúa mì mềm xuống 4%. Hai cường quốc nông nghiệp khác là Đức và Canada cũng đưa ra những đánh giá kém khả quan về triển vọng mùa vụ cuối năm.

Động lực tăng giá càng được củng cố vững chắc khi Báo cáo Cung - cầu nông sản thế giới (WASDE) tháng 7 của USDA điều chỉnh giảm dự báo tồn kho lúa mì cuối kỳ niên vụ 2026 - 2027 toàn cầu xuống mức 272,8 triệu tấn. Sự co hẹp đồng thời của các kho dự trữ chiến lược khiến thị trường quốc tế trở nên cực kỳ nhạy cảm trước mọi rủi ro về nguồn cung.

Doanh nghiệp Việt tăng tốc gom hàng

Phản ứng trước những biến động trên sàn thế giới, hoạt động nhập khẩu lúa mì của Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng đột biến nhằm phục vụ ngành sản xuất thức ăn chăn nuôi và chế biến thực phẩm trong nước. Chỉ tính riêng trong 15 ngày đầu tháng 7, lượng lúa mì nhập khẩu đổ về các cảng đạt hơn 176.600 tấn, tăng tới 153% so với cùng kỳ năm ngoái.

Lũy kế từ đầu năm đến giữa tháng 7, các doanh nghiệp Việt Nam đã nhập khẩu trên 5,06 triệu tấn lúa mì với tổng kim ngạch hơn 1,31 tỷ USD, tăng mạnh 61,5% về lượng và 57,5% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Việc chủ động đẩy mạnh tích trữ nguyên liệu từ sớm là chiến lược linh hoạt, giúp các doanh nghiệp nội địa bảo vệ chuỗi cung ứng và giảm thiểu rủi ro tăng chi phí đầu vào trước làn sóng biến động giá toàn cầu.

Phân tích sâu hơn về diễn biến này, bà Nguyễn Thị Thu Hiền - Trưởng phòng Tin tức Công ty Cổ phần Hitech Finance (Thành viên Kinh doanh của MXV) - cho biết: Đà tăng phi mã của lúa mì thời gian qua chủ yếu phản ánh phần bù rủi ro từ yếu tố địa chính trị hơn là những thay đổi căn bản trong cán cân cung - cầu thực tế. Do đó, các tin tức từ chiến sự Biển Đen sẽ tiếp tục là kim chỉ nam dẫn dắt thị trường trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, bà Hiền cũng đưa ra lưu ý về các yếu tố hạ nhiệt tiềm ẩn. Tiến độ thu hoạch khẩn trương tại Pháp cùng nguồn cung mới chuẩn bị gia nhập thị trường từ Bắc bán cầu có thể xoa dịu đà tăng, với điều kiện thời tiết và địa chính trị không xuất hiện thêm biến cố bất ngờ. Ngoài ra, kết quả khảo sát chất lượng lúa mì xuân tại Mỹ được công bố tuần này sẽ là thước đo quan trọng định hình kỳ vọng sản lượng cuối niên vụ. Về mặt kỹ thuật, dù xu hướng ngắn hạn của lúa mì vẫn giữ nhịp tích cực sau hai tuần tăng liên tiếp, song việc giá chạm sát vùng đỉnh hai tháng sẽ kích hoạt dòng tiền chốt lời. Thị trường nhiều khả năng sẽ đối mặt với các nhịp điều chỉnh rung lắc trong các phiên giao dịch tới.