Thứ năm 19/11/2026 00:04
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Thị trường

Bất an trái phiếu doanh nghiệp

28/11/2021 16:55
Trái phiếu doanh nghiệp là một kênh dẫn vốn quan trọng trên thị trường tài chính. Tuy vậy với tốc độ phát triển và chất lượng như hiện nay thì sự lo lắng của nhiều người là hoàn toàn có cơ sở. Nỗi lo từ thị trường trái phiếu doanh nghiệp khắp thế giớ

Bùng nổ trái phiếu doanh nghiệp trên thế giới

Số liệu của Hiệp hội Thị trường vốn quốc tế (ICMA) cho biết đến tháng 8-2020, giá trị trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) đang lưu hành là 40.900 tỉ đô la Mỹ, trong số này 53% là do các định chế tài chính phát hành, và riêng thị trường Mỹ là 10.900 tỉ đô la Mỹ, Trung Quốc là 7.400 tỉ đô la Mỹ.

Kể từ sau khủng hoảng tài chính 2008-2009, giá trị TPDN phát hành mỗi năm tăng trung bình gấp đôi giai đoạn 2007-2008 mà lý do chính là ở lãi suất thấp. Giá trị phát hành nhiều nhưng chất lượng của trái phiếu có xu hướng ngày càng giảm. Tỷ lệ trái phiếu xếp vào nhóm đầu cơ (non-investment grade so với investment grade) chiếm đến 20-25% lượng trái phiếu mới phát hành trong những năm gần đây. Nhóm trái phiếu xếp hạng BBB, là thứ hạng thấp nhất trong nhóm investment grade chiếm đến 51% trong tổng số phát hành của năm 2019.

Ảnh minh họa.

Đáng chú ý hơn là sự bùng nổ TPDN chất lượng thấp từ các thị trường đang phát triển, mà phần lớn là nhóm BBB hay non-investment grade do các doanh nghiệp phi tài chính phát hành. Chính vì thứ hạng trái phiếu thấp nên mức lãi suất chi trả phải cao, khiến cho các nghĩa vụ phải trả trong vòng vài năm chiếm tỷ trọng đáng kể, có khi lên đến 40% tổng giá trị đang lưu hành. Đây là một điều đáng quan ngại vì quy mô của TPDN chất lượng không cao áp đảo thị trường.

Bên cạnh đó, xu hướng thị trường TPDN thế giới phát hành có kỳ hạn dài hơn. Nếu như ở thập niên 2000 trung bình là 9,4 năm thì đến năm 2019, trung bình là 13 năm. Kỳ hạn của trái phiếu càng dài thì mức độ nhạy cảm với biến động lãi suất càng cao. Trong trường hợp có sự kết hợp giữa kỳ hạn tăng và chất lượng tín dụng (credit quality) giảm thì thị trường TPDN càng nhạy cảm hơn với các chính sách tiền tệ.

Và quan trọng hơn nữa, là khả năng đưa ra các cảnh báo sớm từ các xếp hạng. Bởi vì nếu xếp hạng chỉ dựa vào thông tin quá khứ, thì xếp hạng chuyện đã rồi trong khi rủi ro là trong tương lai.

Một điều cũng đáng lưu ý khác là có sự thay đổi đáng kể về thành phần các nhà đầu tư vào TPDN. Trước đây, những nhà đầu tư TPDN chủ yếu là các quỹ hưu trí, các công ty bảo hiểm, các quỹ đầu tư. Nhưng thời gian gần đây là sự trỗi dậy của các quỹ ETF đầu tư thụ động, đầu tư dựa vào các kết quả xếp hạng tín nhiệm. Thêm vào đó, các doanh nghiệp phi tài chính cũng đang có xu hướng trở thành những nhà đầu tư lớn trên thị trường TPDN. Lấy ví dụ như ở Mỹ, giai đoạn 2009-2018, 25 đại công ty phi tài chính nắm giữ TPDN từ mức 119 tỉ đô la Mỹ lên 356 tỉ đô la Mỹ, tăng gấp 3 lần.

Về phía các doanh nghiệp phát hành, nhờ có lãi suất thấp mà tỷ lệ bao phủ lãi (interest coverage) của các doanh nghiệp này đã cải thiện đáng kể, nhưng bên cạnh đó tỷ lệ sử dụng đòn bẩy cũng tăng. Tuy nhiên đây sẽ là bất lợi khi lãi suất tăng hay môi trường kinh doanh không thuận lợi, lợi nhuận của doanh nghiệp bị giảm sút. Các tiêu chí xếp hạng đánh giá trước đây thuận lợi cho việc tăng dùng đòn bẩy thì trong tình huống này lại là áp lực làm giảm xếp hạng của doanh nghiệp. Ngoài ra, các doanh nghiệp phát hành trái phiếu ở nhóm BBB cũng có nhiều khả năng bị tụt hạng hơn là những doanh nghiệp có xếp hạng cao hơn.

Nhìn từ Trung Quốc sang Việt Nam

Thị trường TPDN Trung Quốc là tâm điểm của thế giới thời gian vừa qua, nổi cộm nhất là trường hợp Evergrande. Cũng đều có những đặc trưng của thị trường TPDN như các nước phát triển, nhưng nguy hiểm hơn ở thị trường Trung Quốc là chất lượng xếp hạng tín nhiệm, và thị trường bị tập trung cô đọng vào các doanh nghiệp phát hành là doanh nghiệp bất động sản.

Chính vì vậy mà khi có một số điều chỉnh về chính sách, các doanh nghiệp phát hành lập tức bị khó khăn. Chẳng hạn như tình hình kinh doanh khó khăn, doanh thu và lợi nhuận không như dự kiến, mà cụ thể nhất là do tác động của dịch Covid-19 đã khiến cho rất nhiều doanh nghiệp bị mất thanh khoản, rơi vào tình thế khó khăn thậm chí chờ phá sản.

Nhìn về thị trường TPDN Việt Nam với một số cảnh báo mới đây thì nỗi lo cũng không hề nhẹ chút nào.

Trong chín tháng đầu năm 2021, ngành bất động sản phát hành 172.000 tỉ đồng TPDN nhưng có đến 80% là thuộc về các doanh nghiệp chưa niêm yết trên sàn chứng khoán. Lo ngại ở nhóm doanh nghiệp này cao là bởi vì khả năng trả nợ vay và sức khỏe tài chính khá yếu, hệ số đòn bẩy các doanh nghiệp này đang sử dụng cao hơn các doanh nghiệp cùng ngành nhưng đã niêm yết, giá trị trái phiếu phát hành tương đương một tỷ lệ đáng kể của tổng giá trị tài sản doanh nghiệp.

Về phía các nhà đầu tư thì bên cạnh các doanh nghiệp bảo hiểm, nguồn mua TPDN lớn nhất vẫn là các ngân hàng và công ty chứng khoán. Việc thiếu vắng các quỹ hưu trí, các quỹ đầu tư hay ETF chuyên về TPDN cũng đang dồn gánh nặng về một phía. Có lẽ đây cũng là lý do mà nhiều ngân hàng hay công ty chứng khoán có áp lực phân phối hoặc bán lại lượng trái phiếu mình đã đầu tư. Thực tế cho thấy nhiều người dân được ngân hàng giới thiệu đầu tư TPDN nhưng với thông tin rất mơ hồ: ngoại trừ lãi suất thì nhiều khi không biết trái phiếu được phát hành với mục đích gì, có đảm bảo gì không, xếp hạng tín dụng của doanh nghiệp phát hành ở mức nào.

Vấn đề xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp phát hành trái phiếu đang thực sự rất cần thiết ở Việt Nam. Các nhà đầu tư đang rất cần các xếp hạng minh bạch, tiêu chí rõ ràng để đánh giá sức khỏe cũng như khả năng trả nợ của doanh nghiệp phát hành. Bởi vì ngay cả doanh nghiệp niêm yết, chỉ có một mã chứng khoán nhưng có nhiều loại trái phiếu đang lưu hành khác nhau, từ kỳ hạn đến quy mô phát hành, và lãi suất.

Chất lượng của các xếp hạng cũng là một vấn đề đáng quan tâm khác vì đòi hỏi sự đánh giá độc lập, khách quan. Đây là điều khá thách thức ở các thị trường đang phát triển. Cần có thêm sự cạnh tranh giữa các đơn vị cung cấp dịch vụ xếp hạng tín nhiệm, có sự cạnh tranh giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp quốc tế. Và quan trọng hơn nữa, là khả năng đưa ra các cảnh báo sớm từ các xếp hạng. Bởi vì nếu xếp hạng chỉ dựa vào thông tin quá khứ, thì xếp hạng chuyện đã rồi trong khi rủi ro là trong tương lai.

TS Võ Đình Trí/kinhteSaigon online

Tin bài khác
Sơn La thúc đẩy sản xuất cà phê Arabica theo hướng tuần hoàn

Sơn La thúc đẩy sản xuất cà phê Arabica theo hướng tuần hoàn

Với nguồn viện trợ hơn 27,3 tỷ đồng từ Liên minh châu Âu và CARE Pháp, Sơn La triển khai dự án sản xuất, sơ chế cà phê Arabica tuần hoàn, hướng tới giảm ô nhiễm môi trường và gia tăng giá trị ngành hàng.
China Homelife Vietnam 2026 lần đầu tổ chức tại Hà Nội, mở rộng kết nối nguồn cung

China Homelife Vietnam 2026 lần đầu tổ chức tại Hà Nội, mở rộng kết nối nguồn cung

Ngày 18/11, China Homelife Vietnam 2026 chính thức khai mạc tại Trung tâm Hội chợ Triển lãm Việt Nam (VEC), Hà Nội. Diễn ra trong ba ngày, triển lãm quy tụ nhiều ngành hàng tiêu dùng và công nghiệp, tạo không gian kết nối trực tiếp giữa nhà sản xuất, nhà cung cấp Trung Quốc với doanh nghiệp, nhà nhập khẩu và hệ thống phân phối tại Việt Nam.
Dự báo giá vàng ngày mai 19/11/2026: SJC và vàng nhẫn tiếp tục giảm sâu

Dự báo giá vàng ngày mai 19/11/2026: SJC và vàng nhẫn tiếp tục giảm sâu

Dự báo giá vàng 19/11, đồng loạt đi xuống tại nhiều thương hiệu, có nơi giảm tới 1 triệu đồng/lượng. Trước sức ép từ đồng USD mạnh lên và kỳ vọng Fed tiếp tục tăng lãi suất, giá vàng phiên ngày mai khó sớm phục hồi.
Đồng Tháp tăng tốc cuối năm, chuẩn bị Lễ hội Cá tra lần thứ nhất

Đồng Tháp tăng tốc cuối năm, chuẩn bị Lễ hội Cá tra lần thứ nhất

Thu ngân sách hơn 20.649 tỷ đồng, đón 6,51 triệu lượt khách du lịch và có 2.669 doanh nghiệp thành lập mới, Đồng Tháp đang tập trung giải quyết các nhiệm vụ kinh tế, an ninh, pháp luật và chuẩn bị những sự kiện văn hóa tháng 12/2026.
Cá tra Việt Nam tại Ấn Độ: Dấu ấn bứt phá sau 9 tháng

Cá tra Việt Nam tại Ấn Độ: Dấu ấn bứt phá sau 9 tháng

Sự tăng trưởng ấn tượng 27% trong 9 tháng đầu năm 2026 đang khẳng định bước tiến vững chắc của cá tra Việt Nam tại thị trường Ấn Độ, qua đó mở ra tiềm năng khai thác mới ngoài các trục thị trường truyền thống.
Ấn Độ điều tra chống bán phá giá nhôm định hình, doanh nghiệp Việt cần khẩn trương ứng phó

Ấn Độ điều tra chống bán phá giá nhôm định hình, doanh nghiệp Việt cần khẩn trương ứng phó

Ấn Độ chính thức khởi xướng điều tra chống bán phá giá đối với nhiều sản phẩm nhôm định hình đùn và kết cấu nhôm nhập khẩu từ Việt Nam cùng 3 quốc gia khác. Trước nguy cơ phát sinh các biện pháp phòng vệ thương mại, doanh nghiệp xuất khẩu cần nhanh chóng rà soát sản phẩm, chuẩn bị dữ liệu và tuân thủ nghiêm các thời hạn điều tra.
Tỷ giá Yên Nhật hôm nay 18/11/2026: Yên Nhật biến động mạnh trước áp lực chính sách Fed

Tỷ giá Yên Nhật hôm nay 18/11/2026: Yên Nhật biến động mạnh trước áp lực chính sách Fed

Tỷ giá Yên Nhật ngày 18/11, cập nhật biến động tỷ giá đô la Mỹ và yên Nhật mới nhất, phân tích dữ liệu xuất khẩu kỷ lục cùng các dự báo xu hướng thị trường ngoại hối quốc tế hiện nay.
Xuất khẩu cá rô phi sang châu Phi tăng đột phá

Xuất khẩu cá rô phi sang châu Phi tăng đột phá

Sự bứt phá ngoạn mục với mức tăng trưởng 160% trong 9 tháng đầu năm 2026 đang mở ra một chương mới cho ngành cá rô phi Việt Nam tại châu Phi. Dù chiếm tỷ trọng chưa lớn, tiềm năng và tốc độ lan tỏa tại khu vực này cho thấy dư địa phát triển vô cùng rộng mở.
Giá vàng hôm nay 18/11/2026: Vàng SJC trái chiều, vàng thế giới tiếp tục lao dốc

Giá vàng hôm nay 18/11/2026: Vàng SJC trái chiều, vàng thế giới tiếp tục lao dốc

Giá vàng hôm nay 18/11, vàng miếng SJC và vàng nhẫn tròn biến động không đồng nhất giữa các thương hiệu, trong khi giá vàng thế giới giảm mạnh về 3.815 USD/ounce. Triển vọng Fed tiếp tục tăng lãi suất gây sức ép lên kim loại quý, dù các ngân hàng trung ương vẫn được kỳ vọng duy trì lực mua trong dài hạn.
Xuất khẩu tôm 10 tháng chạm mốc 4,2 tỷ USD: Vượt sóng lớn nhờ đâu?

Xuất khẩu tôm 10 tháng chạm mốc 4,2 tỷ USD: Vượt sóng lớn nhờ đâu?

Thị trường tôm Việt Nam 10 tháng đầu năm 2026 chính thức chạm mốc 4,21 tỷ USD, duy trì đà tăng trưởng 8,8%. Tuy nhiên, nhịp giảm sâu trong tháng 10 cùng áp lực từ chi phí nguyên liệu và rào cản quốc tế đang đặt ra bài toán cấp bách cho chặng đua về đích.
Giá thép hôm nay 18/11/2026: Thép thanh thủng mốc 3.000 NDT, quặng sắt giảm 5 phiên liên tiếp

Giá thép hôm nay 18/11/2026: Thép thanh thủng mốc 3.000 NDT, quặng sắt giảm 5 phiên liên tiếp

Giá thép hôm nay 18/11, trong nước ghi nhận bình ổn. Tại thị trường quốc tế, ghi nhận giảm đồng loạt trên các sàn quốc tế. Thép thanh Thượng Hải rơi xuống dưới 3.000 NDT/tấn, quặng sắt nối dài chuỗi giảm 5 phiên do dư cung.
Giá cao su hôm nay 18/11/2026: Giá cao su RSS3 tăng mạnh

Giá cao su hôm nay 18/11/2026: Giá cao su RSS3 tăng mạnh

Giá cao su hôm nay 18/11, tiếp tục ổn định tại các doanh nghiệp thu mua lớn. Trên thị trường thế giới, cao su RSS3 kỳ hạn tháng 11/2026 trên sàn TOCOM tăng 3,8%, trong khi các hợp đồng SHFE đồng loạt giảm tới 1,28%. Triển vọng nhu cầu lốp xe Trung Quốc và nguy cơ El Niño gây gián đoạn nguồn cung đang đan xen với áp lực từ giá dầu suy yếu, khiến thị trường khó xác lập xu hướng tăng rõ rệt.
Thị trường nguyên liệu công nghiệp 18/11/2026: Giá dầu cọ Malaysia giảm dưới mốc 4.500 MYR/tấn

Thị trường nguyên liệu công nghiệp 18/11/2026: Giá dầu cọ Malaysia giảm dưới mốc 4.500 MYR/tấn

Thị trường nguyên liệu công nghiệp 18/11/2026 ghi nhận giá dầu cọ Malaysia giảm dưới 4.500 MYR/tấn do áp lực chốt lời, ringgit mạnh lên và xuất khẩu suy yếu, trong khi nhu cầu và triển vọng sản lượng hỗ trợ giá.
Thị trường nhóm nông sản 18/11/2026: Lúa mì và đậu tương điều chỉnh giảm, ngô bật tăng

Thị trường nhóm nông sản 18/11/2026: Lúa mì và đậu tương điều chỉnh giảm, ngô bật tăng

Thị trường nhóm nông sản 18/11/2026 ghi nhận giá lúa mì lùi sâu về mốc 5,80 USD/bushel trước sức ép từ đồng USD mạnh và nguồn cung Nam bán cầu, ngô vươn lên đỉnh 3 tuần nhờ doanh số xuất khẩu kỷ lục, trong khi đậu tương điều chỉnh nhẹ dưới 12,3 USD/bushel khi thị trường chờ đợi kết quả cuộc gặp thượng đỉnh giữa ông Trump và ông Tập Cận Bình.
Giá bạc hôm nay 18/11/2026: Giá bạc thế giới tăng nhẹ, trong nước trái chiều

Giá bạc hôm nay 18/11/2026: Giá bạc thế giới tăng nhẹ, trong nước trái chiều

Giá bạc hôm nay 18/11 trái chiều khi bạc tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh tăng 9.000 – 10.000 đồng/lượng, trong khi Phú Quý giảm 13.000 đồng/lượng. Trên thị trường quốc tế, giá bạc tăng nhẹ lên 47,59 USD/ounce nhưng vẫn chịu sức ép khi giao dịch dưới ngưỡng 50 USD/ounce. Triển vọng sản xuất công nghiệp Mỹ và khả năng phục hồi nhu cầu tiêu thụ đang là những yếu tố chi phối hướng đi tiếp theo của kim loại quý này.