Báo cáo FiinGroup: Chỉ 9,3% SME tiếp cận được vốn vay

Trên bản đồ kinh tế Việt Nam, doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) giống như những “tế bào” nhỏ bé nhưng giữ vai trò nuôi dưỡng sức sống của nền kinh tế. Chiếm tới 98% tổng số doanh nghiệp, họ là lực lượng đông đảo nhất, lan tỏa khắp mọi ngành nghề. Thế nhưng, dù đông đảo, đóng góp của SME vào doanh thu toàn nền kinh tế chỉ ở mức khiêm tốn: dưới 20%, và kim ngạch xuất nhập khẩu chưa chạm 10%.

Đặc biệt, khi nhắc đến vốn vay – “dòng máu” để doanh nghiệp phát triển – tỷ lệ SME tiếp cận được chỉ 9,3%, so với 56,1% ở nhóm doanh nghiệp lớn. Khoảng cách ấy không chỉ là con số, mà là rào cản khiến nhiều SME mãi quanh quẩn ở quy mô nhỏ.

FiinGroup chỉ ra rằng, hơn 70% SME và siêu nhỏ đang ở nhóm rủi ro từ trung bình đến cao. Giai đoạn 2022–2024 giống như cơn bão quét qua thị trường: gần 60% SME rơi vào tình trạng rủi ro cao hoặc rất cao. Nhưng rồi 2025 mở ra một trang mới – số doanh nghiệp rủi ro cao giảm còn hơn 40%, và gần 27% đã vươn lên nhóm rủi ro thấp.

Đó là kết quả của sự sàng lọc khắc nghiệt và những chuyển biến tích cực của nền kinh tế. Song, “bóng mây” rủi ro vẫn chưa hoàn toàn tan.

Những cái tên sáng giá là ngành công nghiệp chế biến, vận tải – kho bãi, chuyên môn và khoa học công nghệ có tỷ lệ đóng cửa dưới 6%, mức rủi ro thấp hơn hẳn mặt bằng chung. Đây là những “miền đất hứa” cho ngân hàng muốn tìm khách hàng tiềm năng.

Kinh doanh bất động sản và lưu trú – ăn uống vẫn ở mức rủi ro cao, tỷ lệ đóng cửa vượt 9% – con số khiến bất kỳ ngân hàng cho vay nào cũng phải cân nhắc.

Số liệu từ báo cáo FiinGroup cho thấy, gần 85% SME đã vay vốn có thời gian hoạt động từ 5 năm trở lên, và hồ sơ rủi ro tốt hơn hẳn. Nhưng đáng chú ý, vẫn còn 40% SME hoạt động bền bỉ trên 5 năm, rủi ro thấp hoặc trung bình, lại chưa từng được chạm vào nguồn vốn vay. Đây được ví là “mỏ vàng” mà ngân hàng chưa khai thác hết.

Ngành xây dựng đang ghi điểm với biên lợi nhuận gộp bình quân 11,71%, lợi nhuận ròng dương, cho thấy sức khỏe tài chính khả quan. Thế nhưng, chỉ 7% SME trong ngành này đang được vay vốn. Điều đó đồng nghĩa: còn rất nhiều doanh nghiệp vững vàng, rủi ro thấp, nhưng vẫn đang đứng ngoài cánh cửa ngân hàng.

Tín dụng cho SME không chỉ là cơ hội mở rộng danh mục của ngân hàng, mà còn là động lực tiếp sức cho khu vực kinh tế tư nhân – trụ cột của Việt Nam. Nhưng cánh cửa này chỉ nên mở bằng “chìa khóa” dữ liệu, phân tích rủi ro chuẩn xác, và một chiến lược cho vay chọn lọc. Bởi trong câu chuyện tín dụng cho SME, cơ hội luôn đi cùng bóng dáng rủi ro, vì vậy ngân hàng chọn khách hàng để đồng hành.