Thứ bảy 21/11/2026 01:36
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Nghiên cứu - Dữ liệu

Đền thờ Tô Hiến Thành trên dãy núi Trường Lệ

12/10/2020 00:00
Đến với Sầm Sơn, sau khi được đắm mình trong dòng nước mát lành, hưởng vị mặn mòi của biển khơi, du khách hãy thong thả, dảo bước đi bộ lên núi Trường Lệ để được thưởng ngoạn không gian thiên nhiên thơ mộng, trữ tình gắn với những di tích lịch sử - v

Vị quan thanh liêm thời Lý….

Đền thờ Tô Hiến Thành tọa lạc trên dãy núi Trường Lệ thơ mộng thuộc phường Trường Sơn, TP. Sầm Sơn. Hằng năm, nhân dân vẫn tế lễ, giỗ ông vào ngày 12-6 (âm lịch) để tỏ lòng tri ân vị khai quốc công thần thời Lý có nhiều công lao đánh giặc Tống, bình Chiêm, bảo vệ đất nước, góp phần xây dựng triều chính nhà Lý vững mạnh.

Ngày nay, hậu thế vẫn nhắc đến ông bằng tất cả sự tri ân về một vị quan thanh liêm, chính trực, hết mực với triều đại, một lòng đau đáu về vận mệnh của đất nước và nhân dân. Sử sách và dân gian vẫn truyền tụng câu chuyện ngợi ca về vị quan Tô Hiến Thành rằng: Năm 1175, trước khi mất, vua Lý Anh Tông xác lập con thứ là Long Trát (3 tuổi) lên làm vua, lấy niên hiệu Lý Cao Tông. Đồng thời Vua đã phong Tô Hiến Thành là phụ chính giữ chức “Kiểm hiệu Thái phó, Bình Chương Quân Quốc Trọng Sư”. Sau khi vua mất, thái hậu họ Lê muốn lập con trưởng là Long Xưởng lên ngôi, nên sai người đưa một mâm vàng đến hối lộ cho gia đình Tô Hiến Thành. Song, ông nhất mực từ chối, một lòng thực hiện theo di nguyện của tiên Đế...

Đến năm Kỷ Hợi 1179, khi ông lâm bệnh nặng, quan Tham trí Võ Tá Đường ngày đêm hầu trực bên giường bệnh. Nhưng khi được Thái hậu hỏi “Ai là người sẽ thay thế?”, Tô Hiến Thành vẫn một mực khẳng khái: “Thái hậu hỏi người thay tôi làm tướng, tôi cử Trần Trung Tá, còn hỏi người phụng dưỡng, chẳng phải Tán Đường thì ai...?”. Đáng tiếc, sau đấy triều đình không nghe theo sự tiến cử của ông, dẫn đến việc người hiền tài không được trọng dụng, nên đất nước suy yếu...

Nhân dân ghi nhớ ân đức ông, không chỉ đánh giặc giữ nước, bảo vệ dân mà còn giúp dân khai hoang, lập làng nên dựng đền thờ ở nhiều nơi. Đền thờ Tô Hiến Thành ở Sầm Sơn là một trong 72 ngôi đền ở Thanh Hóa thờ ông, tương truyền đền đã có cách đây khoảng 800 năm

Di tích quốc gia đền thờ Tô Hiến Thành án ngữ trên núi Trường Lệ là điểm đến tâm linh và tham quan, vãn cảnh đặc biệt cho du khách xa gần mỗi khi về với Sầm Sơn. Đền nằm trên đồi cao, hướng về phía Tây. Cổng Tam quan cao vút, bề thế, có voi phục, ngựa chầu uy phong. Bước qua cổng tam quan, cây si, cây vông, nhất là cây bàng cổ thụ trước cửa đền, gốc to hơn một vòng tay tỏa bóng xuống sân đền. Đền có kết cấu kiểu chữ Đinh, tọa lạc vững chãi trên đỉnh đồi, bao gồm ba gian: Bái đường, Trung đường, Hậu cung. Các gian trong đền đều nhỏ, gợi không khí ấm cúng. Trung đường là nơi đặt khám và tượng ngài Tô Hiến Thành, nơi ngài làm việc. Hậu cung là nơi linh thiêng nhất, thờ bài vị Thái úy Tô Hiến Thành, áo vua ban.

Đền thờ Tô Hiến Thành trên dãy núi Trường Lệ của thành phố biển Sầm Sơn

Tương truyền rằng: Vùng đất Sầm Sơn xưa kia vốn hoang vu, lạnh lẽo. Trên đường đi dẹp giặc Chiêm Thành, quan đại thần Tô Hiến Thành đã có công giúp nhân dân vùng biển nói chung và nhân dân Sầm Sơn nói riêng cách lấn biển, lập làng, khai hoang để xây dựng cuộc sống. Bởi thế, sau khi ông mất, nhân dân Sầm Sơn đã lập đền thờ ông ngay trên dãy núi Trường Lệ.

Trùng tu đền Tô Hiến Thành …

Khởi nguyên vốn dĩ chỉ là miếu thờ nhỏ bé. Tuy nhiên, theo dòng thời gian, nhân dân Sầm Sơn đã mở rộng thành đền thờ linh thiêng. Năm 1990, đền thờ Tô Hiến Thành trên dãy núi Trường Lệ đã được công nhận là di tích văn hóa - lịch sử Quốc gia. Cũng vào thời điểm này, Ban quản lý Di tích danh thắng Sầm Sơn đã tiến hành trùng tu, tôn tạo lại. Hiện tại, di tích này vẫn còn lưu giữ một số hiện vật, sắc phong qua các triều đại phong kiến. Dù được gìn giữ, trông coi khá cẩn thận, nhưng do sự khắc nghiệt của thời tiết trải qua dòng thời gian, nên đền thờ Tô Hiến Thành ở Sầm Sơn cũng không tránh khỏi tình trạng xuống cấp. Vì thế, hiện Ban quản lý di tích danh thắng Sầm Sơn đã và đang tiếp tục trùng tu, tôn tạo lại đền Tô Hiến Thành để giữ gìn những giá trị vốn có của di tích.

Được biết, vào ngày 21/9/2017, Bộ VH-TT&DL đã thống nhất với đề nghị của UBND tỉnh Thanh Hóa về việc tu bổ, tôn tạo di tích đền thờ Tô Hiến Thành để bảo tồn và phát huy giá trị bằng nguồn ngân sách của tỉnh và nguồn xã hội hóa. Theo đó, vào ngày 10/5/2018, UBND TP. Sầm Sơn ra quyết định về việc phê duyệt chủ trương đầu tư dự án tu bổ, tôn tạo đền thờ Tô Hiến Thành. Chủ đầu tư dự án là UBND TP. Sầm Sơn, và đơn vị thực hiện là Ban QLDA đầu tư xây dựng TP. Sầm Sơn. Mục đích của việc sửa chữa, cải tạo, kết hợp xây dựng mới đền thờ Tô Hiến Thành là nhằm bảo tồn, phát huy giá trị công trình di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia, để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng cho nhân dân trên địa bàn và du khách.

Các hạng mục được đầu tư xây dựng, tôn tạo bao gồm: Đền thờ chính (tiền bái, hậu cung); Nghi môn (cổng đền); am hóa vàng; sân, đường nội bộ và hạ tầng kĩ thuật... Xây dựng tôn tạo đền thờ chính nằm phía sau nghi môn qua khoảng sân đền, trên cùng 1 trục thần đạo của khu di tích, cụ thể: Tiền bái 3 gian kiểu 1 tầng mái; Hậu cung 1 gian kiểu tường thu hồi bít bốc, phỏng theo hình thức kiến trúc truyền thống. Phục dựng Nghi môn (cổng đền) dựa trên cơ sở ảnh tư liệu của người Pháp để lại. Cổng nằm trên trục thần đạo phía trước đền thờ chính với kiến trúc chồng diêm hai tầng mái. Xây mới sân, đường nội bộ và hệ thống cấp điện, cấp nước, thoát nước mưa. Cổng phụ, tường rào và cây xanh, cảnh quan phù hợp với khuôn viên đền thờ truyền thống, tạo nên một không gian tổng thể di tích hài hòa và trang trọng. Các hạng mục tu bổ, tôn tạo được sử dụng các loại vật liệu tương đương với vật liệu gốc cấu thành di tích.

Nghi môn (cổng đền) đang được phục dựng dựa trên cơ sở ảnh tư liệu của người Pháp để lại

Dự kiến tổng mức đầu tư khoảng 9,5 tỷ đồng, được trích từ nguồn vốn hỗ trợ của tỉnh, cùng với ngân sách của thành phố và nguồn xã hội hóa. Thời gian thực hiện trong 2 năm 2018 và 2019.

Ông Văn Đình Tam là Thủ từ trông coi đền Tô Hiến Thành từ năm 2008 cho biết: “Thời điểm tôi lên trông coi, đền đã bị xuống cấp nghiêm trọng. Ngói và rui mè của đền đã bị sụt gãy, dẫn đến dột nát. Khu trung đường và hậu cung của đền bị ngấm nước mưa. Khi biết đền sẽ được trùng tu, tôn tạo lại, nhân nhân TP. sầm Sơn chúng tôi rất phấn khởi”. Tin rằng, sau khi hoàn thành việc trùng tu, tôn tạo, đền Tô Hiến Thành sẽ trở thành một trong những điểm đến tâm linh cho du khách mỗi khi về với thành phố biển Sầm Sơn.

Hiền Minh

Tin bài khác
Hà Nội chi nhiều mức quà Tết Đinh Mùi 2027, cao nhất 10 triệu đồng/người

Hà Nội chi nhiều mức quà Tết Đinh Mùi 2027, cao nhất 10 triệu đồng/người

Từ Bà mẹ Việt Nam anh hùng, người có công đến hộ nghèo, người lao động khó khăn và các đối tượng bảo trợ xã hội, nhiều nhóm đối tượng sẽ được Hà Nội hỗ trợ dịp Tết Đinh Mùi 2027 với mức quà khác nhau, thể hiện chính sách chăm lo an sinh trong dịp đầu năm mới.
Đào tạo báo chí trong kỷ nguyên AI: Không thể đứng ngoài công nghệ

Đào tạo báo chí trong kỷ nguyên AI: Không thể đứng ngoài công nghệ

Chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi sâu sắc hoạt động báo chí, đặt ra yêu cầu cấp thiết về đổi mới đào tạo, bồi dưỡng nhân lực. Theo ông Trần Trọng Dũng, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, AI có thể tạo ra hàng vạn con chữ nhưng không thể thay thế lòng trắc ẩn, sự cẩn trọng và trách nhiệm của người làm báo.
Festival Nhân ái 2026 thu hút hơn 10.000 người tham gia

Festival Nhân ái 2026 thu hút hơn 10.000 người tham gia

Hơn 10.000 người tham gia Festival Nhân ái 2026 tại TP.HCM với các hoạt động đi bộ từ thiện, hiến máu, hỗ trợ người khó khăn và đào tạo sơ cấp cứu. Herbalife Việt Nam đồng hành cùng chương trình, tài trợ 10.000 bộ áo thun và mũ cho người tham gia.
Cháy lớn tại nhà máy giấy Lee & Man, 20.000 m² kho bị thiệt hại

Cháy lớn tại nhà máy giấy Lee & Man, 20.000 m² kho bị thiệt hại

Vụ cháy xảy ra vào khoảng 23 giờ ngày 19/11, khiến lửa lan rộng ở hai gian kho rộng 50.000 m2 ở nhà máy Giấy Lee & Man Việt Nam, khiến khoảng 20.000 m2 kho bị thiệt hại.
Thời tiết hôm nay 20/11: Bắc Bộ có mưa do có không khí lạnh tăng cường

Thời tiết hôm nay 20/11: Bắc Bộ có mưa do có không khí lạnh tăng cường

Thời tiết hôm nay 20/11, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ trời rét; Nam trung Bộ tiếp tục mưa lớn; cao nguyên Trung Bộ trời nắng; Nam Bộ nắng mạnh, ít mưa.
Long Cốc (Phú Thọ): Từ lợi thế đồi chè đến động lực phát triển kinh tế du lịch

Long Cốc (Phú Thọ): Từ lợi thế đồi chè đến động lực phát triển kinh tế du lịch

Với lợi thế cảnh quan đồi chè đặc sắc cùng những giá trị văn hóa bản địa, xã Long Cốc (Phú Thọ) đang từng bước khẳng định vị thế điểm đến du lịch, hướng tới phát triển kinh tế xanh và bền vững.
Hà Nội tính áp dụng mức 8m² sàn/người khi đăng ký thường trú tại nhà thuê, mượn

Hà Nội tính áp dụng mức 8m² sàn/người khi đăng ký thường trú tại nhà thuê, mượn

Thay vì áp dụng hai mức diện tích khác nhau giữa khu vực nội thành và ngoại thành như hiện nay, Hà Nội đề xuất thống nhất điều kiện tối thiểu 8m² sàn/người đối với trường hợp đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ.
Thời tiết hôm nay 19/11: Hà Nội trời rét, có mưa nhỏ

Thời tiết hôm nay 19/11: Hà Nội trời rét, có mưa nhỏ

Thời tiết hôm nay 18/11, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có gió rét; Nam Trung Bộ có mưa lạnh; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ ít mưa, nắng nhiều.
Hà Nội tham vấn cộng đồng về 28 vị trí nhà ga thuộc 5 tuyến metro

Hà Nội tham vấn cộng đồng về 28 vị trí nhà ga thuộc 5 tuyến metro

Từ ngày 16/11 đến 7/12/2026, người dân tại các địa bàn Hà Nội liên quan được tham gia góp ý phương án hướng tuyến và vị trí nhà ga của 5 tuyến đường sắt đô thị. Đây là bước quan trọng nhằm hoàn thiện quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, tạo cơ sở triển khai các dự án metro của Thủ đô.
Khánh thành Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình Trung ương Cần Thơ

Khánh thành Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình Trung ương Cần Thơ

Sáng 18/11/2026, Bộ Y tế đã tổ chức lễ khánh thành Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình Trung ương Cần Thơ.
Nâng giá trị cà phê Việt Nam từ đất khỏe và sinh kế bền vững

Nâng giá trị cà phê Việt Nam từ đất khỏe và sinh kế bền vững

Tại VICO 2026, Nestlé Việt Nam nhấn mạnh rằng nâng giá trị cà phê Việt Nam cần bắt đầu từ phục hồi sức khỏe đất và cải thiện sinh kế nông hộ. Nông nghiệp tái sinh là một hướng đi để ổn định chất lượng và củng cố nguồn cung.
Thời tiết hôm nay 18/11: Bắc Bộ giảm nhiệt do ảnh hưởng của không khí lạnh

Thời tiết hôm nay 18/11: Bắc Bộ giảm nhiệt do ảnh hưởng của không khí lạnh

Thời tiết hôm nay 18/11, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa, từ mai chuyển lạnh và rét; Nam Trung Bộ và cao nguyên Trung Bộ trời chủ đạo là nắng; Nam Bộ ngày nắng nóng, chiều tối và đêm có mưa vài nơi.
Hà Nội rà soát hướng tuyến đường Tây Thăng Long theo kiến nghị của cử tri

Hà Nội rà soát hướng tuyến đường Tây Thăng Long theo kiến nghị của cử tri

Cử tri tại Hà Nội đề xuất dịch chuyển đoạn tuyến đường trục Tây Thăng Long khoảng 15m về phía điểm công nghiệp Phú Thịnh nhằm giảm độ cong, hạn chế ảnh hưởng đến khu dân cư và số hộ phải di dời. Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng đã giao Sở Xây dựng phối hợp các đơn vị liên quan rà soát phương án.
Hanyang Digitech dự kiến đầu tư mở rộng nhà máy 160 triệu USD tại Phú Thọ

Hanyang Digitech dự kiến đầu tư mở rộng nhà máy 160 triệu USD tại Phú Thọ

Hanyang Digitech dự kiến khởi công dự án mở rộng nhà máy tại Khu công nghiệp Phú Hà vào ngày 1/1/2027, hướng tới vận hành từ tháng 6/2027, phục vụ chuỗi cung ứng bán dẫn.
Lan tỏa tình yêu di sản qua cuộc thi “Người giới thiệu hay nhất về Di sản thế giới Yên Tử” năm 2026

Lan tỏa tình yêu di sản qua cuộc thi “Người giới thiệu hay nhất về Di sản thế giới Yên Tử” năm 2026

Từ những câu chuyện lịch sử, văn hóa đến khả năng truyền cảm hứng, 13 thí sinh xuất sắc đã cùng hội tụ tại Đêm Chung kết cuộc thi “Người giới thiệu hay nhất về Di sản thế giới Yên Tử” năm 2026, góp phần lan tỏa niềm tự hào và tình yêu đối với vùng đất di sản.