Xuất nhập khẩu Thái Nguyên tăng tốc giữa biến động khẳng định vai trò động lực tăng trưởng

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tiếp tục đối mặt với nhiều biến động khó lường, hoạt động xuất nhập khẩu của Thái Nguyên vẫn duy trì được đà tăng trưởng tích cực, trở thành điểm sáng trong bức tranh kinh tế địa phương. Với mức tăng trưởng GRDP đạt 8,55% trong quý I/2026, tỉnh này tiếp tục nằm trong nhóm có tốc độ tăng trưởng cao của cả nước, trong đó lĩnh vực xuất nhập khẩu đóng vai trò động lực then chốt.

Số liệu thống kê cho thấy tổng kim ngạch xuất khẩu trong quý I ước đạt 9,17 tỷ USD, tăng 14,8% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, kim ngạch nhập khẩu đạt khoảng 5,85 tỷ USD, tăng 18,8%. Đáng chú ý, mức tăng nhập khẩu chủ yếu đến từ nguyên vật liệu, linh kiện phục vụ sản xuất, phản ánh xu hướng mở rộng quy mô sản xuất và sự chủ động của doanh nghiệp trong việc bảo đảm chuỗi cung ứng.

Thái Nguyên vẫn duy trì tăng trưởng xuất nhập khẩu ấn tượng, phản ánh năng lực thích ứng của doanh nghiệp và vai trò trụ cột của công nghiệp trong nền kinh tế.

Cơ cấu xuất khẩu tiếp tục ghi nhận vai trò áp đảo của khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Các doanh nghiệp FDI hiện chiếm hơn 98% tổng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh, tập trung ở các ngành công nghệ cao như điện tử, cơ khí chính xác và sản phẩm công nghiệp hiện đại. Sự hiện diện của các tập đoàn lớn không chỉ tạo ra giá trị xuất khẩu trực tiếp mà còn thúc đẩy hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp vệ tinh, góp phần nâng cao năng lực sản xuất chung của địa phương.

Bên cạnh đó, khu vực công nghiệp tiếp tục khẳng định vị trí trụ cột khi đóng góp lớn vào tăng trưởng xuất khẩu. Chỉ số sản xuất công nghiệp trong hai tháng đầu năm tăng trên 12%, mức cao nhất trong ba năm gần đây. Nhiều doanh nghiệp đã nhanh chóng ổn định hoạt động sau kỳ nghỉ Tết, duy trì dây chuyền sản xuất liên tục và triển khai đơn hàng ngay từ đầu năm.

Các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh cũng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì đà tăng trưởng. Tính đến hết tháng 3, giá trị xuất khẩu tại các khu công nghiệp đạt gần 5,94 tỷ USD, tăng 16% so với cùng kỳ. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của chiến lược phát triển công nghiệp tập trung, thu hút đầu tư và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp mở rộng sản xuất.

Không chỉ khu vực FDI, các doanh nghiệp trong nước cũng đang cho thấy những tín hiệu khởi sắc. Dù chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng kim ngạch xuất khẩu, nhiều doanh nghiệp nội địa đã chủ động ký kết đơn hàng dài hạn, thậm chí kéo dài đến hết năm 2026. Trong ngành may mặc, sản lượng tăng hơn 11%, một số doanh nghiệp ghi nhận doanh thu tăng trên 40% trong quý I, cho thấy khả năng phục hồi và thích ứng đáng kể.

Tuy nhiên, khu vực doanh nghiệp trong nước vẫn đối mặt với nhiều hạn chế như quy mô nhỏ, năng lực công nghệ còn thấp và mức độ tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu chưa cao. Điều này khiến tỷ trọng xuất khẩu của khu vực này chưa tương xứng với tiềm năng, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về các chính sách hỗ trợ nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh.

Một điểm đáng chú ý khác là sự gia tăng mạnh mẽ của nhập khẩu linh kiện, nguyên vật liệu. Đây không chỉ là hệ quả của việc mở rộng sản xuất mà còn phản ánh sự phụ thuộc nhất định vào nguồn cung bên ngoài. Trong dài hạn, việc phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa sẽ là yếu tố quan trọng giúp giảm thiểu rủi ro và tăng tính tự chủ cho nền kinh tế.

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều bất định, việc duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số của xuất nhập khẩu Thái Nguyên mang ý nghĩa đặc biệt. Nhu cầu tiêu dùng tại các thị trường lớn như Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu phục hồi chậm, trong khi các yêu cầu về tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường và truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe. Bên cạnh đó, biến động tỷ giá, chi phí logistics và rủi ro địa chính trị tiếp tục tạo áp lực lên hoạt động thương mại.

Dù vậy, chính trong bối cảnh khó khăn, năng lực thích ứng của doanh nghiệp lại được thể hiện rõ nét. Việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, tự động hóa và chuyển đổi số trong quản lý sản xuất đã giúp nhiều doanh nghiệp nâng cao năng suất, tối ưu chi phí và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của thị trường quốc tế. Đồng thời, sự ổn định của thị trường lao động cũng góp phần quan trọng trong việc duy trì hoạt động sản xuất liên tục, hạn chế gián đoạn chuỗi cung ứng.

Nhìn về dài hạn, để duy trì đà tăng trưởng bền vững, Thái Nguyên cần tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn mang tính cấu trúc. Trong đó, việc giảm dần sự phụ thuộc vào khu vực FDI, thúc đẩy doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu là nhiệm vụ trọng tâm. Cùng với đó, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực sẽ giúp địa phương tăng cường khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài.