Bức tranh xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam bước sang giữa năm 2026 đang ghi nhận hai trạng thái đối lập. Số liệu mới nhất từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) chỉ ra rằng, sau những tháng bứt phá liên tục ở nửa đầu năm giúp tổng giá trị xuất khẩu cán mốc 69 triệu USD, kết quả kinh doanh của tháng 6 vừa qua bất ngờ sụt giảm tới 32%, thu về vỏn vẹn khoảng 7 triệu USD. Nhịp chững lại này cho thấy những biến động bất lợi đã bắt đầu gia tăng tác động tới doanh nghiệp trong nước.
 |
| Doanh nghiệp chế biến cá rô phi xuất khẩu nỗ lực vượt rào cản kỹ thuật để duy trì đà tăng trưởng |
Đóng vai trò là đầu ra lớn nhất của ngành hàng, Brazil tiêu thụ tới 35 triệu USD tiền hàng trong 2 quý vừa qua, chiếm một nửa tổng giá trị xuất khẩu cá rô phi toàn quốc và tạo ra bước nhảy vọt đáng chú ý so với mặt bằng cùng kỳ năm trước. Dù vậy, riêng trong tháng 6, giá trị đơn hàng sang quốc gia Nam Mỹ này đã thu hẹp đáng kể, chỉ còn đạt khoảng 1 triệu USD.
Song song đó, sức mua từ Mỹ - thị trường tiêu thụ lớn thứ hai cũng duy trì xu hướng suy yếu. Lũy kế 6 tháng, kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ đạt 17 triệu USD, lùi 35% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, riêng kết quả tháng 6 đã ghi nhận mức giảm sâu đến 61%, đưa giá trị xuất khẩu tại đây xuống mốc 3 triệu USD.
Ở chiều ngược lại, một số thị trường có quy mô nhỏ hơn vẫn duy trì được nhịp tăng trưởng tương đối khả quan trong nửa đầu năm. Đơn cử như khu vực Arab Saudi ghi nhận 4 triệu USD (tương ứng mức tăng 69%); Cộng hòa Dominica thu về 2,3 triệu USD (tăng hơn gấp đôi); còn thị trường Bỉ đạt 1,5 triệu USD (tăng 16%).
Đánh giá về nguyên nhân khiến nhịp tăng trưởng toàn ngành có dấu hiệu chùng xuống, các chuyên gia VASEP cho rằng nguyên nhân chính tại Mỹ xuất phát từ việc lượng hàng tồn kho tích trữ từ trước vẫn còn nhiều. Cùng lúc đó, các sản phẩm cá rô phi Việt Nam phải căng mình đối phó với áp lực cạnh tranh gay gắt về cả mức giá lẫn thị phần từ hai đối thủ lớn là Trung Quốc và Indonesia.
Trong khi đó, thị trường trọng điểm Brazil lại xuất hiện nhiều rào cản chính sách phức tạp. Cùng với việc siết chặt các quy định kiểm định kỹ thuật đối với mặt hàng thủy sản nhập khẩu, một số địa phương tại Brazil đã chủ động đánh thuế riêng lên cá rô phi. Đáng chú ý, việc Quốc hội nước này đang trong quá trình mổ xẻ dự thảo cấm nhập khẩu cá rô phi đã khiến tâm lý của các thương nhân bản địa trở nên vô cùng thận trọng, làm chững lại các giao dịch mới.
Trước diễn biến trên, các cơ quan quản lý nhà nước đã nhanh chóng triển khai chuỗi giải pháp hỗ trợ đồng bộ. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng hệ thống Đại sứ quán, Thương vụ Việt Nam tại Brazil đã trực tiếp làm việc với cơ quan chức năng nước bạn nhằm làm rõ căn cứ khoa học của các rào cản kỹ thuật, đồng thời khẳng định năng lực kiểm soát dịch bệnh và truy xuất nguồn gốc sản phẩm của Việt Nam.
Bên cạnh đó, phía Việt Nam đang tích cực hoàn thiện hồ sơ đánh giá rủi ro đối với virus TiLV nhằm gia tăng tin cậy kỹ thuật và thúc đẩy hợp tác nông nghiệp song phương.
Dự báo chặng đường nửa cuối năm 2026, hoạt động xuất khẩu cá rô phi vẫn còn phải đi qua nhiều khúc quanh gian co. Giới phân tích khuyến nghị các đơn vị xuất khẩu cần bám sát biến động chính sách từ Mỹ và Brazil, đồng thời chủ động tối ưu chất lượng chế biến và mở rộng thêm các thị trường ngách tiềm năng nhằm phân tán rủi ro, bảo đảm sự phát triển ổn định cho toàn ngành.
