Vì sao các startup tỷ USD được gọi là kỳ lân?

12/10/2020 00:00

Khởi nghiệp

Ngày nay, thuật ngữ kỳ lân (unicorn) – chỉ các startup có mức định giá từ 1 tỷ USD – được sử dụng rất phổ biến trên thế giới. Tuy nhiên, không nhiều người biết nguồn gốc của tên gọi này.

Startup tỷ USD hiếm như "kỳ lân”

Thuật ngữ kỳ lân (unicorn) trong khởi nghiệp được sử dụng lần đầu tiên bởi Aileen Lee, đồng sáng lập quỹ đầu tư mạo hiểm Cowboy Ventures tại Thung lũng Silicon (Mỹ) – công ty từng rót vốn vào một số startup như Bloom Energy, Dollar Shave Club và Rent the Runway.

Năm 2013, trang công nghệ TechCrunch đăng tải một bài viết của Aileen Lee với tựa đề: “Chào mừng đến với câu lạc bộ kỳ lân: Học từ những startup tỷ USD”. Trong bài viết, Lee cho biết nhóm của bà đã tìm kiếm và đưa ra danh sách những công ty công nghệ tại Mỹ ra đời từ năm 2003 và có giá trị từ 1 tỷ USD.

Nhà đầu tư mạo hiểm Aileen Lee, người đầu tiên dùng thuật ngữ kỳ lân để nói về startup tỷ USD. Ảnh: Getty Images.

Tại thời điểm đó, Lee nhận ra số startup đạt được 2 tiêu chí của bà rất ít, chỉ có khoảng 0,07% trong tổng số các công ty khởi nghiệp được hỗ trợ bởi các quỹ đầu tư đạt mức định giá tỷ USD trong vòng ít hơn 10 năm. Lee muốn tìm một thuật ngữ để nói về nhóm công ty khởi nghiệp thành công và hiếm có này.

Chia sẻ trong một sự kiện, nhà đầu tư sinh năm 1970 cho biết bà đã cân nhắc một vài cái tên, trong đó bao gồm “home run” và “mega-hit”, nhưng cuối cùng Lee quyết định chọn “unicorn”. Trong truyền thuyết, kỳ lân là một loài vật hiếm, có hình dáng giống con ngựa trắng một sừng, một số phiên bản có thể mọc thêm cánh.

Các startup tỷ USD trước đây hiếm có như kỳ lân. Ảnh: iStock Photo.

Theo Lee, giống như loài kỳ lân hiếm có, trong hàng nghìn startup công nghệ trên thế giới chỉ có vài công ty có thể trở thành doanh nghiệp tỷ USD. Bên cạnh đó, hình ảnh kỳ lân cũng thể hiện sự khao khát thay đổi thế giới của các startup.

“Nhiều doanh nhân và nhà sáng lập có những ước mơ lớn và đang thực hiện sứ mệnh xây dựng những thứ thế giới chưa từng có trước đây. “Home-run” hay những thuật ngữ tương tự không phản ánh được tinh thần này”, Lee nói.

Bài báo của nhà đầu tư mạo hiểm này sau đó được rất nhiều người chia sẻ. Và cách gọi các startup tỷ USD là kỳ lân dần trở nên phổ biến trên thế giới.

Thời của siêu kỳ lân

Khi bài báo của Lee xuất bản, "câu lạc bộ kỳ lân" mà bà tìm ra chỉ có 39 thành viên. Tuy nhiên, số lượng các startup được định giá trên 1 tỷ USD đã tăng lên rất nhanh trong những năm qua. Theo thống kê của công ty chuyên theo dõi các startup CB Insight, chỉ riêng năm 2018, thế giới có thêm 119 startup kỳ lân, tăng 67% so với con số 71 của năm 2017.

Cũng theo dữ liệu real-time (thời gian thực) của CB Insight, hiện có 348 unicorn trên toàn cầu với tổng tài sản 1.165 tỷ USD, trong đó một nửa đến từ Mỹ.

Khi các công ty có giá trị trên 1 tỷ USD không còn hiếm như 6 năm trước, thế giới đang tập trung sự chú ý đến các siêu kỳ lân (decacorn) – thuật ngữ chỉ các startup có giá trị từ 10 tỷ USD.

Đồ thị: Linh Lam. Số liệu: CB Insight.

Câu lạc bộ siêu kỳ lân hiện có 18 thành viên, trong đó dẫn đầu là Bytedance – startup Trung Quốc sở hữu ứng dụng TikTok với định giá 75 tỷ USD. Tiếp theo là ứng dụng gọi xe Uber với 72 tỷ USD; Didi Chuxing 56 tỷ USD; WeWork 47 tỷ USD; JUUL Labs 38 tỷ USD…

Hơn 55% siêu kỳ lân có trụ sở chính tại Mỹ; 22% đến từ Trung Quốc. Khu vực Đông Nam Á có 2 đại diện là Grab (Singapore) với 14 tỷ USD và Go-Jek (Indonesia) với 10 tỷ USD. Ấn Độ và Hàn Quốc, mỗi quốc gia có một siêu kỳ lân.

Ngoài ra, một số startup có giá trị đang tiến gần mốc 10 tỷ USD như Coupang (Hàn Quốc) và Guazi (Trung Quốc) với 9 tỷ USD, Coinbase (Mỹ) 8 tỷ USD…

P.V

TAGS:

kỳ lân khởi nghiệp

Bài liên quan

TP Hải Phòng: “Café khởi nghiệp sáng tạo #06” – Khi thuế không còn là gánh nặng trong kỷ nguyên AI & Fintech

Gặp mặt nữ lãnh đạo khởi nghiệp nông nghiệp: Lan tỏa khát vọng bền vững

Khởi nghiệp thời biến động: Muốn đi xa phải xây từ “nền móng”, không chỉ từ ý tưởng

Tin bài khác

Tim Cadogan – doanh nhân biến lòng trắc ẩn thành 40 tỷ đô

11/04/2026 07:22

Trong lịch sử chủ nghĩa tư bản hiện đại, phần lớn các đế chế công nghệ được xây dựng trên hai tài sản vô hình: sự chú ý và dữ liệu. Nhưng CEO Tim Cadogan chọn một hướng đi khác: đặt cược vào lòng trắc ẩn – một nguồn lực tưởng chừng mềm yếu nhưng có thể được kích hoạt bằng công nghệ ở quy mô lớn.

Startup Việt bước vào cuộc đua mới sau Nghị quyết 86: 5 kỳ lân có còn xa?

08/04/2026 11:10

Với hơn 4.000 startup, 2 kỳ lân công nghệ và hàng chục doanh nghiệp đang ở ngưỡng “cận kỳ lân”, Việt Nam đã bước sang giai đoạn mới của hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo. Nghị quyết 86/NQ-CP vừa được Chính phủ ban hành không chỉ đặt mục tiêu có ít nhất 5 startup định giá từ 1 tỷ USD vào năm 2030, mà còn mở ra một chiến lược dài hạn nhằm biến khởi nghiệp sáng tạo thành động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế.

Startup AI Việt và bài toán sống còn trước Big Tech

08/04/2026 10:56

Sự trỗi dậy của Google, OpenAI hay xAI đang khiến nhiều startup AI Việt rơi vào thế mong manh như “chiếc xe goòng trên đường ray tàu hỏa”: đi nhanh nhưng dễ bị nghiền nát nếu chọn sai đường. Trong cuộc chơi mà các ông lớn liên tục cập nhật tính năng mới, cơ hội sống sót của startup không nằm ở việc chạy đua quy mô, mà ở khả năng đi sâu vào ngách hẹp, dữ liệu riêng và bài toán bản địa.

Bên cạnh lãi suất thấp, điều doanh nghiệp cần nhất lúc này là chạm được vốn!

04/04/2026 10:55

Bài toán vốn của doanh nghiệp Việt lúc này không còn nằm ở lãi suất đơn thuần. Điều họ cần hơn là khả năng thực sự chạm được dòng vốn: hồ sơ bớt nhiêu khê, thời gian phê duyệt ngắn hơn, điều kiện vay sát thực tế hơn và tín dụng đi đúng vào sản xuất, xuất khẩu, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đây cũng là vấn đề được nhấn mạnh trong các cuộc đối thoại chính sách gần đây, khi cả cộng đồng doanh nghiệp lẫn phía điều hành cùng nhìn nhận một điểm nghẽn chung: vốn phải đến được doanh nghiệp đúng lúc, chứ không chỉ dừng ở thông điệp hỗ trợ.

Cần “dòng vốn kiên nhẫn” để nuôi startup đột phá

31/03/2026 15:02

Trong bối cảnh dòng tiền đầu tư ngày càng thận trọng, startup Việt đang chịu sức ép phải chứng minh khả năng tạo doanh thu sớm, kiểm soát chi phí chặt và đi theo những mô hình đã được kiểm chứng. Tuy nhiên, giới đầu tư cho rằng nếu thiếu một nguồn vốn dài hạn, sẵn sàng chia sẻ rủi ro, nhiều ý tưởng đột phá có thể bị bỏ lỡ ngay từ giai đoạn đầu.

Tỷ phú Mark Gallogly với nghệ thuật đầu tư "mua nát, bán đắt" trong vùng xám thị trường

28/03/2026 14:15

Có những người làm giàu bằng cách chạy theo xu hướng. Nhưng cũng có những người chọn đi vào nơi mà nhiều người tránh né. Doanh nhân Mark Gallogly không xây dựng đế chế của mình bằng những thương vụ hào nhoáng hay các “cơn sốt” thị trường. Ông bước vào những doanh nghiệp đang gặp vấn đề, những cấu trúc tài chính rắc rối, những doanh nghiệp “nát” mà phần đông nhà đầu tư sẽ quay lưng.

Barron Trump xây đế chế kinh doanh tuổi 20: Từ tiền mã hóa đến đồ uống, bất động sản

25/03/2026 16:05

Ở tuổi 20, khi phần lớn bạn bè đồng trang lứa vẫn đang định hình con đường nghề nghiệp, Barron Trump – con trai út của Tổng thống Mỹ Donald Trump – đã bắt đầu tạo dựng dấu ấn riêng trên thương trường với danh mục hoạt động trải rộng từ tài sản số, hàng tiêu dùng đến bất động sản.

Hệ sinh thái khởi nghiệp số mở lối cho thanh niên bứt phá mạnh mẽ

25/03/2026 15:32

Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đang chuyển từ phong trào sang hệ sinh thái thực chất, nơi công nghệ, dữ liệu và kết nối thị trường trở thành chìa khóa giúp thanh niên Việt Nam bứt phá trong kỷ nguyên số.

Founder DCI Việt Nam Nguyễn Công Bình – Hành trình “gieo hạt” kiến tạo thành công bền vững cho doanh nhân Việt

24/03/2026 11:19

Với sứ mệnh lan tỏa sự tử tế, ông Nguyễn Công Bình xây dựng DCI Việt Nam trở thành môi trường giáo dục giúp người học phát triển toàn diện DCI hướng tới xây dựng thế hệ doanh nhân thành công, sống có trách nhiệm và lan tỏa giá trị tích cực trong xã hội.

Nuôi ong đất ở Lào Cai: Từ sinh kế “liều lĩnh” đến hướng giảm nghèo bền vững

21/03/2026 10:18

Từ một mô hình tự phát, nuôi ong đất đang trở thành sinh kế mới tại vùng cao Lào Cai, giúp nhiều thanh niên thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần giải bài toán liên kết, kỹ thuật và thị trường.

Đại học bắt tay thúc đẩy startup công nghệ từ phòng thí nghiệm đến thị trường

18/03/2026 09:35

Sự hợp tác giữa Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) và Công viên Công nghệ cao và Đổi mới sáng tạo – ĐHQGHN mở ra mô hình kết nối nghiên cứu – thị trường, thúc đẩy hình thành startup công nghệ từ môi trường đại học, gia tăng tốc độ thương mại hóa kết quả nghiên cứu tại Việt Nam.

Thanh khoản – “nút thắt” của hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam

12/03/2026 15:31

Thanh khoản trong hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam đang trở thành nút thắt lớn khi nhiều quỹ đầu tư mạo hiểm gặp khó trong việc thoái vốn. Thiếu cơ chế IPO, sự thận trọng của nhà đầu tư vòng sau và sự chưa đồng thuận giữa nhà sáng lập với nhà đầu tư khiến dòng vốn mạo hiểm khó quay vòng.

Khi khởi nghiệp nông nghiệp bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu

09/03/2026 14:56

Từ một câu chuyện rất nhỏ ở vùng quê, nhiều doanh nghiệp và hợp tác xã đã biến nông sản địa phương thành sản phẩm có giá trị cao, thậm chí vươn ra thị trường quốc tế.

Phê duyệt chương trình hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp đến 2035

26/02/2026 16:04

Chính phủ phê duyệt Chương trình hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026–2035, đặt mục tiêu 50% học sinh THPT được định hướng khởi nghiệp vào năm 2030, thúc đẩy hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong trường học.

Giới trẻ Việt đang phá bỏ lối mòn kinh doanh truyền thống ra sao?

20/02/2026 07:30

Giai đoạn 2024–2025 vừa qua, đánh dấu một chu kỳ sàng lọc mạnh mẽ của hệ sinh thái khởi nghiệp “tử tế”. Dòng vốn đầu tư mạo hiểm trở nên thận trọng hơn, ưu tiên mô hình giá trị thật có doanh thu thực và lộ trình lợi nhuận rõ ràng. Trong bối cảnh đó, startup trẻ buộc phải thay đổi. Họ đã phá lối mòn kinh doanh truyền thống ra sao?

Xem thêm

Đọc nhiều