Những ngày gần đây, dư luận đặc biệt quan tâm đến vụ việc ca sĩ Lệ Quyên có những bình luận sử dụng ngôn từ thô tục trên mạng xã hội, gây tranh cãi gay gắt và tạo ra nhiều luồng ý kiến trái chiều. Không chỉ dừng lại ở câu chuyện cá nhân của một nghệ sĩ, sự việc còn đặt ra vấn đề rộng hơn về văn hóa đối thoại, chuẩn mực ứng xử của người nổi tiếng trên không gian mạng, nơi mọi phát ngôn đều có sức lan tỏa nhanh chóng và ảnh hưởng sâu rộng đến công chúng, đặc biệt là giới trẻ.
Trước những ý kiến cho rằng nghệ sĩ cần chịu trách nhiệm cao hơn trong lời nói và hành vi của mình, nhiều cơ quan báo chí đã đặt câu hỏi về quan điểm và hướng xử lý của cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực văn hóa đối với những trường hợp tương tự. Theo đó, Sở Văn hóa và Thể thao TP. Hồ Chí Minh cho biết, hiện nay hành vi ứng xử trên mạng xã hội đã có đầy đủ hành lang pháp lý cũng như các bộ quy tắc ứng xử để điều chỉnh.
 |
| Bà Phạm Đắc Mỵ Trân, Quyền Trưởng phòng Phòng Thông tin điện tử, Sở Văn hóa và Thể thao TP. Hồ Chí Minh |
Cụ thể, ngày 17/6/2021, Bộ Thông tin và Truyền thông đã ban hành Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội, với mục tiêu xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh, tôn trọng quyền tự do cá nhân nhưng đồng thời đề cao trách nhiệm của mỗi người dùng. Bộ Quy tắc nhấn mạnh hai nguyên tắc cốt lõi là “lành mạnh” và “trách nhiệm”, yêu cầu các hành vi, ngôn từ trên mạng xã hội phải phù hợp với giá trị đạo đức, văn hóa, truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam, cũng như người dùng phải chịu trách nhiệm về nội dung mình đăng tải, chia sẻ.
Đáng chú ý, tại Điều 4 của Bộ Quy tắc này, quy định rõ tổ chức, cá nhân không được đăng tải các nội dung vi phạm pháp luật, sử dụng ngôn ngữ phản cảm, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác, gây bức xúc trong dư luận xã hội hoặc ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội. Đây được xem là căn cứ quan trọng để xem xét, đánh giá các hành vi phát ngôn gây tranh cãi trên không gian mạng.
Bên cạnh đó, đối với riêng lĩnh vực nghệ thuật, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng đã ban hành Bộ Quy tắc ứng xử của người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật (Quyết định số 3196/QĐ-BVHTTDL ngày 13/12/2021). Bộ Quy tắc này nhằm xác định các chuẩn mực ứng xử, thống nhất nhận thức và hành động của nghệ sĩ, đồng thời khuyến khích lan tỏa những giá trị văn hóa tích cực trong đời sống xã hội.
Trong mối quan hệ với công chúng, Bộ Quy tắc nêu rõ, nghệ sĩ cần tôn trọng, lắng nghe và tiếp thu những ý kiến đóng góp xác đáng của khán giả; ứng xử chân thành, đúng mực, thân thiện, qua đó xây dựng hình ảnh đẹp của người hoạt động nghệ thuật. Nghệ sĩ cũng không được lợi dụng niềm tin, tình cảm của công chúng để trục lợi cá nhân dưới bất kỳ hình thức nào.
Ở góc độ pháp lý, theo bà Phạm Đắc Mỵ Trân, Quyền Trưởng phòng Phòng Thông tin điện tử, Sở Văn hóa và Thể thao TP. Hồ Chí Minh cho biết, các quy định liên quan đến việc cung cấp, truyền đưa thông tin trên mạng xã hội hiện nay đã khá đầy đủ. Ngoài Luật An ninh mạng, Nghị định 147/2024/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng cũng quy định rõ trách nhiệm của người sử dụng mạng xã hội, trong đó nhấn mạnh nghĩa vụ chịu trách nhiệm đối với nội dung thông tin do mình đăng tải.
Về trường hợp cụ thể của ca sĩ Lệ Quyên, đại diện cơ quan quản lý cho biết sẽ căn cứ vào mức độ, tính chất của hành vi, cũng như các quy định pháp luật hiện hành để xem xét, đánh giá. Trường hợp chưa đủ cơ sở xử phạt hành chính, cơ quan quản lý vẫn có thể thực hiện các biện pháp nhắc nhở, chấn chỉnh nhằm định hướng ứng xử phù hợp hơn, góp phần giữ gìn môi trường văn hóa chung.
 |
| Ca sĩ Lệ Quyên. |
Từ góc độ quản lý nhà nước, Sở Văn hóa và Thể thao TP. Hồ Chí Minh khuyến nghị những người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật cần không ngừng trau dồi đạo đức nghề nghiệp, ý thức trách nhiệm xã hội và kỹ năng ứng xử văn minh, đặc biệt trên không gian mạng. Bởi lẽ, nghệ sĩ không chỉ là người sáng tạo nghệ thuật mà còn là hình mẫu có sức ảnh hưởng lớn đối với công chúng. Mỗi lời nói, hành động của nghệ sĩ đều có thể tạo ra tác động tích cực hoặc tiêu cực đến xã hội.
“Trên hết, khán giả chính là nguồn động lực để nghệ sĩ thăng hoa trong sự nghiệp. Việc tôn trọng công chúng, giữ gìn hình ảnh cá nhân cũng chính là giữ gìn uy tín của giới nghệ sĩ nói chung”, bà Trân nhấn mạnh.
Từ những vụ việc ồn ào trên mạng xã hội thời gian qua, có thể thấy ranh giới giữa tự do bày tỏ quan điểm và trách nhiệm xã hội ngày càng cần được nhìn nhận rõ ràng hơn. Không gian mạng là “ảo”, nhưng hệ lụy từ những phát ngôn thiếu chuẩn mực là hoàn toàn “thật”, đòi hỏi mỗi cá nhân, đặc biệt là người của công chúng, phải cẩn trọng và có ý thức hơn trong từng hành vi ứng xử của mình.
