Toàn tỉnh Tuyên Quang có 1.646 hợp tác xã với hơn 37.300 thành viên. Năm 2025, doanh thu bình quân đạt khoảng 1,514 tỷ đồng/HTX, lợi nhuận bình quân 308 triệu đồng. Quy mô này cho thấy nền tảng hoạt động khá rộng nhưng giá trị quan trọng hơn nằm ở khả năng chuyển liên kết thành chất lượng sản phẩm và thu nhập cho thành viên.
Khu vực HTX có 217 chủ thể tham gia OCOP, với 294 sản phẩm đạt từ 3 sao; 57 HTX áp dụng VietGAP, hữu cơ và 135 HTX đăng ký bảo hộ nhãn hiệu cho 146 sản phẩm. Đây là bước chuyển sang sản phẩm có tiêu chuẩn, nhận diện và khả năng truy xuất nguồn gốc. Dù vậy, chuẩn hóa vẫn chưa trở thành mặt bằng chung.
HTX Dịch vụ sản xuất nông nghiệp Sử Anh, phường Mỹ Lâm là một ví dụ rõ nét. Sau hơn 20 năm phát triển, vùng chè liên kết đã tăng từ 15 ha lên 60 ha, cho sản lượng khoảng 20 tấn chè khô mỗi năm. Vùng nguyên liệu ổn định giúp HTX chủ động nguồn cung và kiểm soát chất lượng.
HTX hiện có 7 sản phẩm chè đạt chứng nhận OCOP, gồm 4 sản phẩm 4 sao và 3 sản phẩm 3 sao. Sản phẩm được gắn tem QR truy xuất nguồn gốc; một số đã vào siêu thị tại Hà Nội và các sàn thương mại điện tử. HTX tạo việc làm cho khoảng 50 lao động, thu nhập bình quân trên 6 triệu đồng/người/tháng.
Chè xanh Ngọc Thúy nõn được vinh danh tại Giải thưởng “Mai An Tiêm” năm 2026 cho thấy hiệu quả của chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu, chế biến đến xây dựng thương hiệu và tiêu thụ.
 |
| Người dân và du khách mua sắm các sản phẩm OCOP tại Chương trình trưng bày, giới thiệu sản phẩm du lịch, làng nghề năm tỉnh Tuyên Quang năm 2025. |
Liên minh Hợp tác xã tỉnh Tuyên Quang giữ vai trò kết nối khu vực kinh tế tập thể với chính quyền, tổ chức tín dụng, doanh nghiệp và thị trường. Đơn vị tham gia đề xuất chính sách giai đoạn 2026 - 2030, phối hợp triển khai Luật Hợp tác xã năm 2023 và phản ánh các vướng mắc trong thực tế.
Từ đầu năm đến nay, đơn vị đã tư vấn cho 11 HTX về thành lập, tổ chức hoạt động và liên kết sản xuất; hỗ trợ 8 HTX hoàn thiện hồ sơ thành lập, 2 HTX giải thể và 1 HTX thay đổi đăng ký kinh doanh. Hiện Liên minh Hợp tác xã tỉnh có 321 HTX thành viên. Hoạt động này góp phần chuẩn hóa pháp lý và quản trị.
Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX của Liên minh Hợp tác xã Việt Nam đã giải ngân gần 29,9 tỷ đồng cho 8 HTX. Nguồn vốn 120 phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội giải ngân hơn 1,6 tỷ đồng cho 8 HTX đủ điều kiện. Các nguồn vốn hỗ trợ đầu tư máy móc, cơ sở vật chất và mở rộng sản xuất, song số đơn vị tiếp cận được còn ít.
Nhiều HTX vẫn hạn chế về công nghệ, chuyển đổi số, thương hiệu và thị trường. Theo định hướng của Liên minh Hợp tác xã tỉnh, hoạt động hỗ trợ sẽ tập trung vào đất đai, tín dụng, củng cố tổ chức, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; đồng thời phát triển du lịch sinh thái, nông nghiệp tuần hoàn và dược liệu gắn với trải nghiệm.
Kinh tế tập thể không thay thế kinh tế hộ hay doanh nghiệp. Vai trò cốt lõi của khu vực này là kết nối những người sản xuất nhỏ thành quy mô đủ lớn và đưa sản phẩm đến gần thị trường. Khi liên kết được chuyển thành chất lượng, thương hiệu và đầu ra ổn định, kinh tế tập thể sẽ tạo ra giá trị lâu dài cho thành viên và địa phương.
