Từ kéo điện đến hỗ trợ sử dụng điện: Cách làm mới của Lai Châu ở vùng sâu, vùng xa

Những năm qua, tỉnh Lai Châu đã tập trung nhiều nguồn lực để đưa điện đến các bản vùng sâu, vùng xa. Hàng trăm hộ dân tại các địa bàn khó khăn đang được đầu tư hệ thống đường dây, trạm biến áp để kết nối với lưới điện quốc gia. Nhiều công trình có tổng mức đầu tư hàng chục tỷ đồng được triển khai giữa núi cao, vực sâu, nơi việc vận chuyển vật tư, thiết bị gặp vô vàn khó khăn.

Tuy nhiên, tính đến hết tháng 3/2026, toàn tỉnh Lai Châu vẫn còn 2.565 hộ dân chưa được sử dụng điện lưới quốc gia. Nguyên nhân không chỉ xuất phát từ địa hình hiểm trở, dân cư sinh sống phân tán mà còn bởi chi phí đầu tư điện lưới quá lớn đối với những khu vực nằm cách xa hệ thống điện hiện có.

Nhân dân bản Tia Ma Mủ chào đón những dòng điện đầu tiên (Ảnh: Hà Dũng)

Ngày 28/4/2026 đánh dấu một cột mốc đặc biệt khi điện lưới quốc gia chính thức được đóng điện tại bản Tia Ma Mủ, xã Tà Tổng. Đối với 86 hộ dân sống biệt lập giữa núi rừng, sự kiện này không chỉ mở ra một trang mới về hạ tầng điện mà còn tạo bước chuyển quan trọng trong đời sống, sinh hoạt và cơ hội phát triển của người dân địa phương.

Điện về bản mang theo ánh sáng, thông tin và cơ hội phát triển. Trẻ em có điều kiện học tập tốt hơn, giáo viên thuận lợi trong công tác giảng dạy, người dân có thể tiếp cận các phương tiện thông tin, từng bước thay đổi phương thức sản xuất và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Tuy nhiên, trong quá trình rà soát thực tế, Lai Châu nhận thấy một vấn đề khác cần được giải quyết. Đó là có tới 841 hộ dân dù điện đã kéo đến bản nhưng vẫn chưa sử dụng điện.

Nguyên nhân chủ yếu là các hộ nghèo, hộ cận nghèo không đủ điều kiện đầu tư hệ thống dây dẫn trong nhà, bảng điện, bóng đèn và các thiết bị điện thiết yếu. Nói cách khác, điện đã đến bản nhưng chưa thực sự đến được cuộc sống của người dân.

Từ thực tiễn đó, tỉnh Lai Châu lựa chọn cách tiếp cận mới trong giải quyết bài toán điện cho vùng khó khăn. Thay vì chỉ tập trung đầu tư hạ tầng lưới điện, tỉnh quan tâm nhiều hơn đến khả năng tiếp cận và sử dụng điện của từng hộ dân.

Ngày 22/4/2026, HĐND tỉnh Lai Châu ban hành Nghị quyết số 09/2026/NQ-HĐND quy định chính sách hỗ trợ hệ thống điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ và thiết bị điện sau công tơ trên địa bàn tỉnh.

Theo đó, 762 hộ dân có hoàn cảnh khó khăn sẽ được hỗ trợ kinh phí lắp đặt các thiết bị điện thiết yếu sau công tơ. Đây là chính sách mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc bởi với nhiều hộ dân vùng cao, khoản tiền vài triệu đồng để kéo dây điện, lắp bóng đèn hay bảng điện vẫn là gánh nặng không nhỏ.

Đối với 126 hộ dân sinh sống phân tán, cách xa lưới điện quốc gia, tỉnh lựa chọn giải pháp hỗ trợ hệ thống điện mặt trời độc lập. Cách làm này phù hợp với điều kiện địa hình miền núi, vừa tiết kiệm chi phí đầu tư, vừa bảo đảm người dân được tiếp cận nguồn điện ổn định phục vụ sinh hoạt.

Điểm đáng chú ý là chính sách không dừng lại ở việc hỗ trợ thiết bị. Các cơ quan chuyên môn, lực lượng quân sự, ngành điện lực và chính quyền cơ sở cùng tham gia vận chuyển, lắp đặt, hướng dẫn sử dụng và giám sát quá trình triển khai. Điều đó cho thấy quyết tâm của cả hệ thống chính trị trong việc đưa chính sách vào cuộc sống.

Nhìn rộng hơn, câu chuyện cấp điện ở Lai Châu không đơn thuần là đầu tư hạ tầng hay thực hiện một chương trình an sinh xã hội. Đó còn là quá trình tạo điều kiện để người dân vùng sâu, vùng xa được tiếp cận thông tin, nâng cao dân trí, phát triển kinh tế và từng bước hòa nhịp với tiến trình chuyển đổi số.

Khi đời sống được cải thiện, khoảng cách phát triển được thu hẹp, niềm tin của người dân đối với chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước cũng được củng cố từ những kết quả cụ thể, thiết thực.