Từ đại học đến doanh nghiệp: Hành trình khởi nghiệp của giới trẻ Hà Nội

Một buổi chiều mùa thu năm 2020, trong phòng thí nghiệm tại Đại học Bách Khoa Hà Nội, bốn chàng trai vừa tốt nghiệp vẫn miệt mài bên những mô hình kỹ thuật. Họ đã cùng nhau trải qua bốn năm học đầy áp lực, với hàng loạt đồ án và bài tập lớn, nhưng niềm đam mê nghiên cứu luôn là sợi dây gắn kết. Khi đứng trước ngưỡng cửa sự nghiệp, cả nhóm phải chọn giữa con đường an toàn – làm kỹ sư trong doanh nghiệp lớn – hoặc dấn thân vào hành trình nhiều rủi ro hơn – khởi nghiệp.

Công ty CP Giải pháp Công nghệ N2TP được thành lập năm 2020, là một startup ứng dụng công nghệ AI & Big data đưa ra các giải pháp hỗ trợ bệnh viện và nhà lâm sàng trong cá thể hóa điều trị cho từng bệnh nhân. Không những là một trong những startup đầu tiên của Việt Nam trở thành thành viên của chương trình tăng tốc NVIDIA Inception do NVIDIA tổ chức.

Họ chọn vế thứ hai. Đó là khởi nguồn của N2TP, một startup công nghệ xuất phát từ dự án nghiên cứu sinh viên, là một startup ứng dụng công nghệ AI & Big data để đưa ra giải pháp hỗ trợ bệnh viện và các nhà lâm sàng trong cá thể hóa điều trị cho từng bệnh nhân. Ban đầu, sản phẩm của nhóm chỉ là nguyên mẫu thử nghiệm trong phòng lab. Nhưng nhờ tham gia chương trình ươm tạo Lab2Market thuộc BK Holdings và tổ chức Swiss EP, mọi thứ dần đi vào quỹ đạo. Không chỉ nhận được khoản vốn ban đầu, nhóm còn được huấn luyện về chiến lược kinh doanh, tiếp cận thị trường và quản trị nhân sự. Các buổi cố vấn từ chuyên gia nước ngoài giúp họ hiểu rõ hơn về nhu cầu khách hàng, cách điều chỉnh sản phẩm và xây dựng lộ trình phát triển. Chỉ sau một năm, N2TP đã có những hợp đồng đầu tiên, mở ra triển vọng xuất khẩu sang các nước châu Á. Từ một ý tưởng, họ trở thành minh chứng sống động cho tiềm năng khởi nghiệp của giới trẻ Hà Nội.

Đội ngũ của N2TP nghiên cứu và phát triển phần mềm SmartDoseAI

Hà Nội từ lâu đã là trung tâm khởi nghiệp sôi động của cả nước, song hành cùng TP.HCM. Thành phố hiện sở hữu 15 trong tổng số 40 vườn ươm và trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp quốc gia, cùng khoảng 1.000 doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo – chiếm hơn 26% toàn quốc. So với nhiều địa phương khác, Hà Nội có lợi thế nổi bật về nguồn nhân lực chất lượng cao nhờ tập trung nhiều trường đại học lớn, cộng đồng nghiên cứu mạnh và sự hiện diện của nhiều tập đoàn công nghệ. Số liệu của Cục Phát triển Doanh nghiệp (thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũ) cho thấy, đến năm 2021, Việt Nam có gần 3.800 startup, xếp thứ ba Đông Nam Á, chỉ sau Singapore và Indonesia. Riêng năm đó, tổng vốn đầu tư mạo hiểm đạt hơn 1,4 tỷ USD, với nhiều thương vụ dành cho các dự án do người trẻ dẫn dắt.

Ngày 20/6, tại Hà Nội, Liên minh trí tuệ nhân tạo (AI) Âu Lạc chính thức ra mắt với sự tham gia của hơn 20 cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, trường đại học. Liên minh AI Âu Lạc ra đời trong bối cảnh Quyết định 1131/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành xác định 11 nhóm công nghệ chiến lược ảnh hưởng sâu rộng đến năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của quốc gia, trong đó AI được xếp ở vị trí số 1.

Hệ sinh thái khởi nghiệp tại Hà Nội được thúc đẩy nhờ sự cộng hưởng giữa chính sách, mạng lưới hỗ trợ từ các trường đại học, và xu hướng khởi nghiệp gắn với phát triển bền vững. Chính quyền thành phố liên tục triển khai chương trình khuyến khích sáng tạo, đơn giản hóa thủ tục hành chính, kết nối nhà đầu tư và doanh nghiệp. Các trường đại học như Bách Khoa, Kinh tế Quốc dân, Ngoại thương đã xây dựng trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp, vườn ươm doanh nghiệp, và tổ chức các cuộc thi ý tưởng để tìm kiếm dự án tiềm năng. PGS. Huỳnh Đăng Chính, Phó Giám đốc ĐH Bách Khoa Hà Nội, khẳng định: “Khi sinh viên được hỗ trợ từ giai đoạn nghiên cứu đến thương mại hóa, tỷ lệ thành công sẽ cao hơn nhiều so với việc tự mày mò sau khi ra trường”.

Bên cạnh N2TP, nhiều startup trẻ khác của Hà Nội cũng gây chú ý trong cộng đồng khởi nghiệp. HUBTECH ASIA, do một nhóm kỹ sư trẻ sáng lập, ứng dụng công nghệ IoT vào giám sát môi trường nông nghiệp. Tam Nguyen – startup tái chế nhựa – không chỉ giúp giảm lượng rác thải nhựa mà còn tạo sinh kế cho người thu gom phế liệu. Những dự án này đều nhận được hỗ trợ từ Youth Co:Lab, sáng kiến của UNDP và Citi Foundation, nhằm ươm mầm cho các ý tưởng khởi nghiệp tạo tác động xã hội.

Dù cơ hội nhiều, con đường khởi nghiệp của giới trẻ Hà Nội vẫn đầy thách thức. Lượng vốn đầu tư mạo hiểm vào Việt Nam đã giảm từ mức đỉnh 861 triệu USD năm 2019 xuống khoảng 650 triệu USD năm 2023, khiến việc gọi vốn khó khăn hơn. Khung pháp lý và hạ tầng chưa đồng bộ cũng là rào cản cho việc mở rộng ra quốc tế. Ngoài ra, nhiều nhà sáng lập trẻ tuy giỏi kỹ thuật nhưng thiếu kinh nghiệm vận hành, dẫn đến rủi ro trong quản trị tài chính, chiến lược và nhân sự.

Các chuyên gia cho rằng, để tăng khả năng “sống sót”, startup nên tiếp cận trực tiếp doanh nghiệp để tìm hiểu nhu cầu và đề xuất giải pháp ngay, thay vì dành quá nhiều thời gian cho sản phẩm chưa kiểm chứng. Ông Lê Hồng Minh, Chủ tịch VNG, chia sẻ: “Thay vì làm sản phẩm mà chưa biết hợp thị trường hay không, hãy hỏi doanh nghiệp: “Anh/chị đang gặp vấn đề gì? Hãy để tôi giải quyết”. Cách tiếp cận này vừa giúp startup tạo doanh thu sớm, vừa chứng minh giá trị thực tế với nhà đầu tư.

Triển vọng tương lai cho khởi nghiệp trẻ Hà Nội được đánh giá là rất khả quan. Các lĩnh vực sẽ ngày càng đa dạng, từ công nghệ cao như AI, blockchain, điện toán đám mây, đến các ngành gắn với nhu cầu đời sống như y tế kỹ thuật số, năng lượng tái tạo, du lịch trải nghiệm. Đặc biệt, những mô hình kinh doanh gắn với phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội sẽ có lợi thế lớn trong việc thu hút vốn, bởi xu hướng đầu tư ESG đang dần trở thành chuẩn mực toàn cầu.

Từ những ý tưởng còn dang dở trên giảng đường, thế hệ trẻ Hà Nội đang chứng minh họ có thể tạo ra những sản phẩm và dịch vụ phục vụ hàng ngàn người. Câu chuyện của N2TP là minh chứng rằng, khi đam mê, tri thức và hệ sinh thái hỗ trợ gặp nhau, những nhóm sinh viên hoàn toàn có thể trở thành doanh nhân thành đạt, thậm chí vươn ra thị trường quốc tế. Khởi nghiệp chưa bao giờ là hành trình dễ dàng, nhưng đối với họ, đó không chỉ là một lựa chọn nghề nghiệp, mà là con đường để khẳng định bản thân và đóng góp vào sự phát triển của thành phố cũng như đất nước.

Có lẽ, điều quý giá nhất mà hành trình khởi nghiệp mang lại cho giới trẻ Hà Nội không phải chỉ là lợi nhuận hay danh tiếng, mà là một tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám bước ra khỏi vùng an toàn để tạo ra giá trị mới. Mỗi dự án thành công là một minh chứng rằng, với sự kiên trì và niềm tin, những ý tưởng nhỏ bé trong giảng đường hoàn toàn có thể trở thành doanh nghiệp mang tầm ảnh hưởng xã hội. Thế hệ trẻ hôm nay chính là những người viết tiếp câu chuyện về một Hà Nội sáng tạo, năng động, và sẵn sàng hội nhập với thế giới. Và biết đâu, trong những căn phòng học, những quán cà phê nhỏ giữa lòng thành phố, hạt mầm của những “kỳ lân” tương lai đang lặng lẽ nảy mầm…