Khi khởi nghiệp trở thành sứ mệnh dân tộc

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dự khai mạc Ngày hội Khởi nghiệp quốc gia của học sinh, sinh viên lần thứ VII và Tổng kết Đề án “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp đến năm 2025” (Đề án 1665) ngày 20/4/2025.

Cơ hội lịch sử và trách nhiệm thế hệ

Ông Nguyễn Quang Huy – Phó Chủ tịch Hiệp hội Khởi nghiệp Quốc gia bắt đầu bằng câu hỏi: "Sau 40 năm đổi mới, Việt Nam đã có thương hiệu khởi nghiệp nào thực sự vươn ra toàn cầu?"

Việt Nam chưa bao giờ có một hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp nhiều tiềm năng như hiện nay. Với ngân sách hơn 500.000 tỷ đồng dành cho phát triển doanh nghiệp đến năm 2030 – trong đó 15.000 tỷ hướng vào đổi mới sáng tạo và công nghệ, cùng với chính sách đột phá như Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, cho phép doanh nghiệp trích 20% thuế thu nhập để tái đầu tư vào R&D hoặc khởi nghiệp, môi trường khởi nghiệp Việt đang bước vào một thời kỳ vàng chưa từng có.

“Đây không chỉ là thay đổi về cơ chế, mà là một bước chuyển mình tư duy: từ xin – cho sang tự chủ sáng tạo,” ông Huy khẳng định.

Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo: “Cơ hội sẽ vô nghĩa nếu không có người đủ bản lĩnh để biến nó thành giá trị.” Theo ông, điều quan trọng nhất nhà đầu tư tìm kiếm không phải là ý tưởng mà là con người. Đội ngũ sáng lập phải có năng lực, cam kết, đạo đức và tầm nhìn đủ lớn để đưa startup từ ý tưởng đến thị trường.

“Khởi nghiệp là hành trình băng biển. Ai nhảy khỏi thuyền giữa chừng sẽ không bao giờ đến được bờ.”

Ông Huy cho biết thêm, hơn 60% quyết định đầu tư từ các quỹ hiện nay dựa trên yếu tố con người, điều này phản ánh xu hướng đánh giá startup không chỉ dựa vào sản phẩm, mà trên cả tinh thần lãnh đạo, khả năng xây dựng đội ngũ và tầm nhìn toàn cầu của nhà sáng lập.

Tư duy toàn cầu – thước đo mới của startup Việt

Một điểm đáng chú ý trong chia sẻ của ông Huy là lời kêu gọi startup Việt “nghĩ bằng đơn vị đô-la, không phải tỷ đồng”. Theo ông, các nhà sáng lập cần rời bỏ lối tư duy “nghĩ nhỏ, làm nhỏ” để hướng tới quy mô toàn cầu ngay từ khi khởi đầu. Các sản phẩm cần được thiết kế không chỉ để giải quyết vấn đề nội địa mà còn đủ sức cạnh tranh và nhân rộng ra quốc tế.

Thị trường Mỹ chiếm tới 1/3 tổng chi tiêu tiêu dùng toàn cầu, thị trường EU với hơn 30 quốc gia và những tiêu chuẩn khắt khe, hay Trung Quốc – thị trường hơn 1,5 tỷ dân, đều là những sân chơi khổng lồ đang khát các giải pháp công nghệ, đặc biệt là công nghệ xanh, bền vững và thông minh. Ông Huy cho rằng nếu startup Việt biết chọn đúng phân khúc và phát triển sản phẩm có giá trị lõi rõ ràng, thì dù không sở hữu công nghệ gốc như Hàn Quốc, vẫn có thể khẳng định chỗ đứng riêng trên bản đồ công nghệ toàn cầu.

Không đơn thuần là câu chuyện kiếm lời hay làm giàu cá nhân, ông Huy đặt startup vào một vai trò sâu rộng hơn: Sứ mệnh phụng sự quốc gia.

“Chúng tôi gọi đó là khởi nghiệp dân tộc – nghĩa là mỗi sản phẩm bạn làm ra không chỉ để bán, mà còn là biểu tượng cho trí tuệ Việt trên bản đồ đổi mới toàn cầu.”

Giấc mơ bị bỏ quên và lỗ hổng hệ sinh thái

Dù tiềm lực không thiếu, ông Huy cũng chỉ ra một thực tế đáng buồn: Chỉ khoảng 1% các công trình nghiên cứu tại Việt Nam được thương mại hóa. Nhiều ý tưởng, sáng kiến đang bị “ngủ quên” vì thiếu cầu nối giữa người làm sản phẩm và người đưa sản phẩm ra thị trường.

Ông Nguyễn Quang Huy – Phó Chủ tịch Hiệp hội Khởi nghiệp Quốc gia

“Hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam vẫn rời rạc, thiếu sự dẫn dắt chiến lược và thiếu hành động đồng bộ từ cả nhà nước, nhà đầu tư lẫn các tổ chức hỗ trợ”, ông nhận định.

Các quỹ đầu tư, theo ông, không chỉ mang theo dòng vốn, mà còn đem đến mạng lưới chuyên gia, nguồn lực quốc tế và kinh nghiệm toàn cầu. Nhưng để hợp lực hiệu quả, startup Việt cần thể hiện được tinh thần hợp tác, khả năng lãnh đạo và năng lực vận hành một tổ chức chứ không chỉ là một “ý tưởng hay ho”.

Thông điệp cuối cùng của ông là một lời kêu gọi mạnh mẽ: “Nếu bạn đang cầm mái chèo, hãy chèo đến cùng. Đừng nhảy xuống giữa đường.”