Tim Ellis: Doanh nhân khởi nghiệp với ý tưởng chiếc máy in 3D tên lửa lớn nhất hành tinh tiến ra vũ trụ

07/08/2026 08:38

Doanh nhân toàn cầu

Năm 2015, hai chàng trai vừa tốt nghiệp đại học gửi một email độc nhất vô nhị cho ông Mark Cuban, tỷ phú nổi tiếng của Dallas. Trong email đó, họ không xin việc làm, không xin lời khuyên, họ xin tiền để xây dựng công ty tên lửa đầu tiên trên thế giới in tên lửa bằng máy in 3D. Ông Mark Cuban không chỉ không xóa email đó mà rót thẳng 500.000 đô la vào tài khoản của họ sau cuộc gặp.

Người gửi email đó là Tim Ellis, 25 tuổi, và bước đi đó đã khởi đầu hành trình biến Relativity Space thành công ty định giá 4,2 tỷ đô la chỉ sau sáu năm, đặt cược vào một ý tưởng mà gần như mọi chuyên gia hàng không vũ trụ đều cho là điên rồ, là in toàn bộ một chiếc tên lửa bằng máy in 3D kim loại.

Tim Ellis – đồng sáng lập Relativity Space, startup tiên phong ứng dụng công nghệ in 3D trong sản xuất tên lửa.

Ông Tim Ellis lớn lên ở Plano, Texas, và thứ ông yêu thích hồi nhỏ không phải tên lửa, đó là điện ảnh. Ông mơ được làm nhà biên kịch cho Hollywood, viết những kịch bản hành động lớn. Chính vì vậy, khi chọn trường đại học, ông chọn Đại học Nam California ở Los Angeles vì đó là thành phố của những giấc mơ điện ảnh, dù ngành ông học là kỹ thuật hàng không vũ trụ.

Ở USC, ông gia nhập Phòng thí nghiệm Động lực Tên lửa của sinh viên, nơi nhóm sinh viên đã phóng thành công chiếc tên lửa do chính sinh viên thiết kế và xây dựng đầu tiên lên vũ trụ. Đó là khoảnh khắc Ellis hiểu rằng ông không cần Hollywood để kể những câu chuyện lớn nhất về loài người. Tên lửa cũng làm được điều đó.

Sau khi tốt nghiệp, Ellis làm thực tập sinh rồi trở thành kỹ sư tại Blue Origin, công ty tên lửa của Jeff Bezos, đúng lúc Blue Origin đang trong giai đoạn xây dựng những nền tảng đầu tiên. Tại đây, ông gặp Jordan Noone, người đồng sáng lập tương lai của Relativity Space, và cả hai bắt đầu chia sẻ một câu hỏi đơn giản mà không ai trong ngành thực sự đặt ra một cách nghiêm túc.

Tên lửa Terran 1 của Relativity Space được dựng đứng tại bệ phóng, chiếc tên lửa đầu tiên trên thế giới được in từ máy in 3D kim loại, biểu tượng của tầm nhìn mà Tim Ellis bắt đầu với một email gửi cho Mark Cuban.

Điều gì sẽ xảy ra nếu có thể in một chiếc tên lửa hoàn chỉnh bằng máy in 3D kim loại, từ động cơ đến thân tên lửa, thay vì lắp ghép hàng chục nghìn linh kiện theo cách truyền thống vốn mất nhiều năm và tốn hàng trăm triệu đô?

Câu trả lời mà họ nghĩ đến là có thể, và đó là tất cả cơ sở họ có khi thành lập Relativity Space năm 2015.

Tổng giá trị hợp đồng mà Relativity Space đã ký cho tên lửa Terran R vượt 1,8 tỷ đô la, con số phản ánh mức độ tin tưởng mà ngành vệ tinh và khách hàng chính phủ đặt vào công nghệ của Relativity dù tên lửa vẫn chưa bay thương mại.

Vòng gọi vốn Series E năm 2021 do Fidelity Management dẫn đầu, với sự tham gia của BlackRock, Coatue, Tiger Global và nhiều nhà đầu tư lớn khác, nâng tổng vốn huy động lên hơn 1,2 tỷ đô la và định giá công ty ở mức 4,2 tỷ đô la. Danh sách đầu tư không chỉ có các tổ chức tài chính lớn mà còn bao gồm Mark Cuban, Jared Leto và những cái tên không tưởng trong ngành hàng không vũ trụ, minh chứng rằng ý tưởng của Ellis và Noone đã vượt qua ngưỡng điên rồ và bắt đầu được xem là có thực chất.

Stargate – hệ thống in kim loại 3D bằng robot do Relativity Space phát triển để sản xuất các cấu kiện tên lửa cỡ lớn.

Sau khi đốt qua hơn 1 tỷ đô la và gặp liên tiếp những trở ngại trong phát triển và sản xuất, Relativity Space buộc phải thay đổi chiến lược. Cựu Giám đốc điều hành Google, Eric Schmidt, tiếp quản ghế lãnh đạo vào đầu năm 2025, trong khi Tim Ellis chuyển sang vai trò thành viên hội đồng quản trị. Công ty cũng từ bỏ định hướng in 3D toàn bộ tên lửa, chuyển sang phương pháp sản xuất truyền thống hơn để vận hành thực tế hơn. Đây là khoảnh khắc đau đớn nhất trong hành trình của Ellis, khi thứ ông đặt cả bản sắc của công ty vào đó phải được điều chỉnh lại để tồn tại. Nhưng đây cũng là khoảnh khắc phản ánh một phẩm chất quan trọng không kém tầm nhìn ban đầu, đó là đủ can đảm để nhìn nhận thực tế và thích nghi thay vì bám giữ tầm nhìn đến mức phá sản.

Tuy nhiên, di sản kỹ thuật của Ellis tại Relativity Space vẫn trường tồn theo một cách ít người nhận ra. Dưới sự lãnh đạo của ông, Relativity đã phát triển chiếc máy in kim loại 3D bằng robot lớn nhất thế giới và thử nghiệm động cơ tên lửa in 3D Aeon hơn 190 lần, một khối lượng dữ liệu kỹ thuật khổng lồ sẽ tiếp tục hình thành nền tảng cho mọi hướng đi tiếp theo của công ty.

Kỹ thuật in 3D kim loại mà Relativity phát triển đang được ngành sản xuất hàng không vũ trụ toàn cầu nhìn nhận như một đóng góp thực sự cho kho tàng công nghệ của lĩnh vực, dù chiếc tên lửa in 3D hoàn chỉnh chưa bay thương mại như kế hoạch ban đầu.

Trụ sở Relativity Space – startup công nghệ vũ trụ thu hút hơn 1,2 tỷ USD vốn đầu tư và được định giá hàng tỷ USD.

Tài sản ước tính của Tim Ellis dao động trong khoảng từ 30 đến 60 triệu đô la, một con số khiêm tốn so với quy mô công ty ông xây dựng, nhưng phản ánh thực tế rằng ông giữ cổ phần pha loãng qua nhiều vòng gọi vốn và hiện đang ở giai đoạn chuyển đổi quyền lãnh đạo.

Bài học lớn nhất từ Tim Ellis dành cho doanh nhân Việt Nam không nằm ở con số hay công nghệ. Đó là bài học về việc đặt câu hỏi đúng trước khi tìm câu trả lời. Ellis không hỏi làm sao cải thiện tên lửa hiện tại, ông hỏi tại sao không thể in tên lửa từ đầu. Đó là hai câu hỏi khác nhau hoàn toàn, và chính câu hỏi thứ hai đã thu hút được 1,2 tỷ đô la đầu tư, 1,8 tỷ đô la hợp đồng và sự chú ý của cả ngành hàng không vũ trụ toàn cầu, dù con đường đi không bao giờ thẳng như kế hoạch ban đầu.

TAGS:

Relativity Space tên lửa in 3D máy in 3D kim loại Terran R Aeon engine blue origin mark cuban Eric Schmidt Jordan Noone hàng không vũ trụ startup không gian SpaceTech NASATim Ellis Tim Ellis

Bài liên quan

SpaceX tăng tốc với Starlink và AI, nhưng áp lực đầu tư còn lớn

Startup không gian châu Âu muốn huy động 300 triệu USD để thách thức SpaceX

Baiju Bhatt: Từ Robinhood đến giấc mơ xây trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo

Tin bài khác

Hsieh Wen-Ta: Tỷ phú đứng sau thành công của TSMC và Nvidia

21/09/2026 22:03

Trong cuộc đua AI, Nvidia, TSMC hay những nhà thiết kế chip thường là những cái tên được nhắc đến nhiều nhất. Nhưng phía sau các bộ xử lý phục vụ trung tâm dữ liệu và hệ thống AI còn có một số doanh nghiệp ít được công chúng biết đến, những công ty chế tạo thiết bị kiểm tra, phân loại và bảo đảm chất lượng chip trước khi chúng được đưa vào sử dụng.

Mitchell Morgan: Người bán giày thuê trở thành đại gia bất động sản lớn thứ ba nước Mỹ

14/09/2026 16:37

Cha ông là cựu binh Thế chiến thứ hai, từng sở hữu vài cửa hàng giày nhưng phá sản đến hai lần. Mitchell Morgan lớn lên với bài học tài chính khắc nghiệt ấy. Buổi sáng, ông đến giảng đường Đại học Temple; buổi chiều và tối đứng bán giày tại cửa hàng cuối cùng còn sót lại của cha để trang trải học phí. Hơn 40 năm sau, ông trở thành người sáng lập và Chủ tịch Morgan Properties, một trong những chủ sở hữu bất động sản căn hộ tư nhân lớn nhất nước Mỹ, với hơn 110.000 căn hộ tại 22 bang. Forbes hiện ước tính tài sản của Morgan và gia đình khoảng 6,7 tỷ USD.

Nick Caporella: Con trai người thợ mỏ đã trở thành tỷ phú đồ uống ở tuổi 80 thế nào?

12/09/2026 07:00

Sinh ra trong một thị trấn khai thác than nhỏ tại Pennsylvania, con trai của một thợ mỏ, Nick Caporella không có xuất phát điểm nào gợi ý ông sẽ trở thành tỷ phú đồ uống. Vậy mà ở tuổi ngoài 90, ông vẫn là chủ tịch kiêm tổng giám đốc National Beverage, công ty đứng sau thương hiệu nước có ga LaCroix từng gây sốt khắp nước Mỹ. Tháng 7/2026, National Beverage chi trả cổ tức đặc biệt 3,25 USD mỗi cổ phiếu, tổng cộng đã trả cho cổ đông hơn 1,8 tỷ đô la. Tài sản cá nhân ông từng dao động từ 1,5 tỷ đến hơn 5,5 tỷ đô la. Forbes hiện ước tính tài sản của Nick Caporella khoảng 3,3 tỷ USD.

Manny Stul: Từ trại tị nạn trở thành tỷ phú và hành trình vực dậy công ty từ bờ vực phá sản

11/09/2026 09:32

Sinh ra trong một trại tị nạn ở Đức ngay sau Thế chiến thứ hai, không bằng đại học, từng bỏ học phổ thông giữa chừng, Manny Stul là hình mẫu doanh nhân ít ai ngờ tới. Ở tuổi ngoài 70, ông vẫn điều hành Moose Toys, công ty đồ chơi Australia mà ông tiếp quản khi đang trên bờ vực phá sản, rồi biến thành đế chế bán hàng tại hơn 80 quốc gia. Tài sản của ông hiện được Forbes ước tính khoảng 1,2 tỷ đô la, từng có thời điểm năm 2025 được một số nguồn ghi nhận lên tới hơn 3 tỷ đô la.

Tỷ phú Thomas Dundon: Chê pickleball là trò trẻ con, rồi thâu tóm thành ông trùm môn thể thao toàn cầu

09/09/2026 14:24

Thomas Dundon xây khối tài sản 2,3 tỷ đô la không phải từ một ý tưởng thiên tài duy nhất, mà bằng cách nhảy hết ngành này sang ngành khác. Từ cho vay mua xe hơi rủi ro cao, đến sở hữu đội khúc côn cầu, rồi đội bóng rổ NBA trị giá 4,25 tỷ đô la, và cuối cùng thâu tóm một môn thể thao mà chính ông từng cười nhạo khi lần đầu nhìn thấy.

Stefan Kaluzny: Tỷ phú chuyên săn doanh nghiệp sa sút, kiếm tiền từ những thương vụ nghìn tỷ

08/09/2026 09:59

Theo ước tính của Forbes, tài sản cá nhân của Kaluzny hiện vào khoảng 1,3 tỷ đô la. Điều đáng chú ý là ông gần như không xuất hiện trên bất kỳ phương tiện truyền thông đại chúng nào, không mạng xã hội cá nhân, không bài phát biểu truyền cảm hứng tại các hội nghị lớn. Ngoài công việc chính tại Sycamore, ông còn tham gia hội đồng quản trị của nhiều trường học và tổ chức giáo dục, trong đó có Hội đồng Quản trị trường trung học nội trú Phillips Academy tại Andover, bang Massachusetts, đồng thời từng là thành viên Ủy ban Đầu tư của chính Đại học Yale, nơi ông từng theo học.

Zhu Yiming: Kỹ sư Trung Quốc giấu mình hai mươi năm để dẫn đầu chip nhớ toàn cầu

07/09/2026 11:09

Hơn hai thập niên trước, Zhu Yiming, một kỹ sư Trung Quốc từng làm việc tại Thung lũng Silicon, tin rằng ngành chip nhớ toàn cầu sẽ có ngày dịch chuyển sang Trung Quốc. Năm 2016, ông đồng sáng lập ChangXin Memory Technologies (CXMT), đặt cược vào lĩnh vực DRAM vốn do Samsung, SK Hynix và Micron thống trị. Sau nhiều năm chịu lỗ và đầu tư lớn, CXMT trở thành nhà sản xuất DRAM lớn thứ tư thế giới, còn Zhu Yiming vươn lên thành tỷ phú với tài sản khoảng 15,6 tỷ USD.

Eduardo Saverin: Người từng khởi kiện Facebook hiện giờ giàu nhất Singapore và Brazil

06/09/2026 18:06

Từ một sinh viên Harvard góp tiền và cùng Mark Zuckerberg xây dựng Facebook, Eduardo Saverin đã trải qua cuộc tranh chấp khiến phần sở hữu của ông bị pha loãng, trước khi trở lại với tư cách một trong những tỷ phú công nghệ giàu nhất thế giới. Năm 2026, Forbes xếp Saverin đứng đầu danh sách những người giàu nhất Singapore với tài sản 32,9 tỷ USD, trong khi phần lớn tài sản của ông vẫn đến từ cổ phần tại Meta. Sau Facebook, ông tiếp tục xây dựng B Capital thành một quỹ đầu tư công nghệ lớn, với hơn 12 tỷ USD tài sản đang được quản lý.

Peter Mallouk: Người bán báo dạo trở thành tỷ phú quản lý bảy trăm tỷ đô la tài sản của khách hàng

06/09/2026 07:00

Không ai nghĩ một cậu bé đi giao báo, cắt cỏ thuê và làm DJ tiệc cưới ở vùng ngoại ô Kansas lại có ngày trở thành người điều hành công ty tư vấn tài chính độc lập lớn bậc nhất nước Mỹ, quản lý khối tài sản khách hàng lên tới gần bảy trăm tỷ đô la. Peter Mallouk, năm nay 56 tuổi, chính thức được Forbes công nhận là tỷ phú với tài sản cá nhân khoảng mười sáu tỷ đô la vào giữa năm 2026. Điều đặc biệt là ông không làm giàu bằng cách đầu cơ mạo hiểm hay tạo ra sản phẩm công nghệ đột phá, mà bằng việc âm thầm xây dựng lòng tin, từng khách hàng một, trong suốt hơn hai mươi năm.

Kimbal Musk: Người em ruột của Elon Musk ít người biết và con đường làm giàu khác biệt

05/09/2026 09:10

Trong khi cả thế giới dõi theo Elon Musk phóng tên lửa lên sao Hỏa và chế tạo xe điện, người em ruột của ông lại chọn một con đường hoàn toàn khác. Đó là mở nhà hàng, trồng rau trong container và xây vườn học tập cho trẻ em nghèo. Kimbal Musk năm nay 54 tuổi (1972), không sở hữu khối tài sản khổng lồ như anh trai, cũng chưa từng đứng đầu một tập đoàn nghìn tỷ đô la. Nhưng chính con đường vòng vèo, ít hào nhoáng của ông lại chứa đựng nhiều bài học thực tế cho những ai muốn khởi nghiệp tự thân.

Lin Tsung Chi: Người thợ mộc 85 tuổi trở thành tỷ phú giàu nhất Đài Loan nhờ chiếc ray trượt mà cả thế giới cần

04/09/2026 14:17

Không ai nghĩ một chiếc ray trượt ngăn kéo, thứ phụ kiện nhỏ bé gần như vô hình trong mỗi căn bếp, lại có thể biến một lão thợ mộc thành người giàu nhất ở tuổi cổ lai hy trong hơn hai mươi ba triệu dân Đài Loan (Trung Quốc). Ở tuổi 85, khi phần lớn bạn bè đồng trang lứa đã nghỉ hưu từ lâu, ông Lin Tsung chi vẫn mỗi ngày ngồi sau bàn làm việc tại Cao Hùng, điều hành công ty mà cổ phiếu vừa tăng kịch trần, đẩy tài sản cá nhân vượt hai mươi tỷ đô la chỉ trong vài tuần, nhờ một cơn sóng hoàn toàn không liên quan gì đến đồ gỗ. Đó là cuộc đua hạ tầng trí tuệ nhân tạo toàn cầu.

Giancarlo Devasini: Cựu bác sĩ từng trắng tay sau hỏa hoạn đến tỷ phú giấu mặt giàu nhất nước Ý

04/09/2026 09:40

Không thảm đỏ, không phỏng vấn, không một bức ảnh chân dung nào được công bố chính thức trong suốt hơn một thập kỷ. Vậy mà người đàn ông ấy hiện đang nắm trong tay khối tài sản lớn gấp đôi ông trùm Nutella Giovanni Ferrero, đứng thứ 23 trong danh sách tỷ phú giàu nhất hành tinh.

Rafaela Aponte-Diamant: Cô gái Israel vay tiền mua một chiếc tàu cũ và xây dựng thành công ty vận tải container lớn nhất thế giới sở hữu 1000 chiếc tàu

28/08/2026 07:00

Trên đảo Capri, Italy, vào những năm 1960, một cô gái trẻ người Israel tên Rafaela Diamant đang đi nghỉ hè. Tại đó, cô gặp Gianluigi Aponte, thuyền trưởng một con tàu hàng. Họ yêu nhau. Họ kết hôn. Và năm 1970, với khoản vay 200.000 đô la, họ mua một chiếc tàu hàng cũ mang tên MV Patricia để bắt đầu hành trình kinh doanh. Không ai khi đó hình dung rằng từ một chiếc tàu cũ và một khoản vay ngân hàng, hai con người đó sẽ xây dựng Mediterranean Shipping Company (MSC), thành công ty vận tải container lớn nhất thế giới, với hơn 1.000 con tàu, hoạt động tại hơn 155 quốc gia và tạo ra doanh thu hàng chục tỷ đô la mỗi năm.

Zhou Xiaoping: Nữ doanh nhân Trung Quốc cứu công ty sau khi người cha qua đời và trở thành tỷ phú

27/08/2026 17:15

Một người phụ nữ đã đứng cạnh cha mình từ những ngày đầu tiên công ty còn là xưởng sản xuất nhỏ, rồi khi cha không còn nữa, bà gánh lấy di sản và tiếp tục phát triển. Trong một nền kinh tế mà phần lớn doanh nghiệp gia đình Trung Quốc đang vật lộn với bài toán chuyển giao thế hệ, Zhou Xiaoping là đã trả lời câu hỏi người kế thừa cần gì để doanh nghiệp thực sự trường tồn với những gì cha mẹ để lại.

Amelie Voigt Trejes: Cô sinh viên 20 tuổi bỗng nhiên trở thành tỷ phú trẻ nhất thế giới

27/08/2026 13:58

Đầu năm 2026, Forbes đang chuẩn bị danh sách tỷ phú thế giới thường niên và phải đối mặt với một tình huống chưa từng có. Hai người cùng đang tranh nhau danh hiệu tỷ phú trẻ nhất thế giới, cả hai đều 20 tuổi, cả hai vừa chạm ngưỡng 1 tỷ đô la. Người thứ nhất là Johannes von Baumbach, cháu trai của tập đoàn dược phẩm Đức Boehringer Ingelheim. Người thứ hai là Amelie Voigt Trejes, một sinh viên người Brazil đang ngồi trong giảng đường đại học ở miền Nam Brazil và chưa từng trả lời một cuộc phỏng vấn nào trong đời.

Xem thêm

Đọc nhiều