Ví dụ điển hình nhất cho vai trò cố vấn doanh nghiệp là James Fulton, Giám đốc quản lý tài năng toàn cầu của công ty dịch vụ tài chính Goldman Sachs có 20 năm kinh nghiệm trong cả tư vấn bên ngoài cũng như cố vấn nội bộ. Trong công ty, những người như Fulton tìm kiếm thông tin từ các nhóm nhân sự, đồng nghiệp, quản lý các cấp. Bên cạnh đó, một cố vấn đóng vai trò cung cấp ý kiến cho giới lãnh đạo, thường dưới hình thức tư vấn hoặc các khóa đào tạo điều hành. Theo Fulton, nhà lãnh đạo làm việc kém hiệu quả là do chưa khai thác triệt để đội ngũ cố vấn.
Với tư cách là một cố vấn, Fulton thường phản ánh về các khoản lợi nhuận khác nhau mà các nhà lãnh đạo sẽ nhận được cho cùng một khoản đầu tư. Thế nhưng, nghề nào cũng có góc khuất. Một số lãnh đạo các doanh nghiệp đánh giá cao vai trò của Fulton vì họ được hưởng lợi từ lời khuyên do cố vấn đưa ra, mặt khác, không ít người chỉ coi cố vấn viên là các bên cung cấp giao dịch. Đúc kết nhiều năm làm nghề, Fulton và các cộng sự phát hiện ra những nhà lãnh đạo hạ thấp vai trò cố vấn thường bỏ lỡ các cơ hội và không có khả năng giải quyết vấn đề.
Chẳng hạn như trường hợp của Sandra, COO của một công ty công nghiệp lớn đã tìm kiếm lời khuyên nhằm thúc đẩy năng suất, thay đổi một số chuẩn mực văn hóa cố hữu của công ty. Cô là một trong những nhà lãnh đạo khắt khe nhất mà James từng làm việc. Tuy nhiên, cô ấy cũng mang đến những suy nghĩ mới mẻ, không né tránh sự phức tạp của vấn đề đang cần giải quyết. Mặc dù Fulton và cộng sự không phải là nhân sự công ty như Sandra không ngại ngần giới thiệu một số hiểu biết và ý tưởng, đồng thời triệu tập các diễn đàn toàn công ty để James và cộng sự đạt được sự đồng thuận cho các đề xuất và đảm bảo việc thực hiện hiệu quả. Cuối cùng, sự kết hợp giữa Sandra và Fulton không chỉ đạt được các mục tiêu năng suất ngắn hạn mà còn đặt ra các cam kết mới cho nhóm lãnh đạo cấp cao, giành được nhiều thành tự hơn nữa thông qua một nền văn hóa linh hoạt hơn.
Mặt khác, hãy xem xét câu chuyện của Philippe, lãnh đạo của một công ty dược phẩm lớn. Là một bác sĩ được đào tạo chuyên sâu, Philippe đảm nhiệm các vị trí nghiên cứu chủ chốt nhưng cũng vì quá tự tin vào bản thân, Philippe không sẵn lòng thảo luận về bất cứ thay đổi nào. Ông lo sợ rằng việc điều chỉnh các vấn đề cơ bản sẽ dẫn đến một sự can thiệp phức tạp và tốn thời gian hơn. Do đó, hãy sử dụng sự giúp đỡ từ đội ngũ cố vấn một cách thông minh.
Hãy tự hỏi, đâu là sự trợ giúp sẽ giúp tạo ra khác biệt lớn nhất cho doanh nghiệp? Cần phải phân loại các vấn đề từ đơn giản đến phức tạp, các giám đốc điều hành khôn ngoan sẽ cân nhắc cẩn thận quy mô sự vụ đang phải đối mặt. Ví dụ, bạn muốn lắng nghe ý kiến đóng góp của chuyên gia về mặt kỹ thuật (giúp giải quyết vấn đề trực tiếp) hoặc tư vấn lãnh đạo (giúp điều phối các nguồn lực).
Các nhà lãnh đạo thường mắc hai sai lầm phổ biến ở giai đoạn này. Một là không đầu tư thời gian, không sẵn sàng đào sâu vấn đề hay coi nhẹ quá mức, như chúng ta thấy ở Philippe. Thứ hai, một số nhà lãnh đạo dựa vào số ít cố vấn, trong đó, các vấn đề chỉ được xác định thông qua lăng kính của một vài người, thu hẹp tầm nhìn đại cục.
Sandra là một nhà lãnh đạo khá tò mò về các sự việc xung quanh và điều này thúc đẩy cô đi tìm câu trả lời và sự giúp đỡ từ cố vấn. Ngược lại, tính cách cởi mở và ham học hỏi không được tìm thấy ở Philippe khi ông này phủ nhận lợi ích của hiểu biết và ý kiến tư vấn khác nhau.
James thường chỉ cho các giám đốc điều hành phân biệt giữa “làm đúng” và “hiệu quả”. Giống như nhiều lãnh đạo khác, Philippe thích “làm đúng”. Trên thực tế, dấu hiệu cho thấy sức mạnh của một nhà lãnh đạo là làm việc hiệu quả.
Trong tư vấn và trị liệu tâm lý có một thuật ngữ mô tả hợp tác giữa nhà tâm lý học và khác hàng để đạt được đồng thuận. Khái niệm này cũng áp dụng đối với các giám đốc điều hành và cố vấn doanh nghiệp.
Các giám đốc điều hành có kỹ năng, như Sandra sẽ mong muốn kêu gọi trợ giúp, cùng nhau giải quyết vấn đề với đội ngũ cố vấn. Dựa trên thuật ngữ phân tích, phương pháp tiếp cận của Sandra khi làm việc với nhóm tư vấn là bình đẳng, nghĩa là mối quan hệ tôn trọng lẫn nhau. Ngược lại, với Philippe là mối quan hệ không đồng cấp, có vai vế. Tự tin là một trong những thuộc tính quan trọng và thường là yếu tố đóng góp thành công của nhà lãnh đạo, tuy nhiên, giống như mọi sức mạnh khác, tự tin có thể biến thành tự cao. Vận dụng và huy động sự giúp đỡ của người khác cũng là một kỹ năng lãnh đạo, đặc biệt trong những thời điểm khó khăn và đầy biến động. Các nhà lãnh đạo xuất sắc sẽ thúc đẩy cả sự phát triển của bản thân cũng như kết quả của tổ chức.
Anh Đức
