Tận dụng cơ hội và giảm thiểu rủi ro của cộng nghệ số đối với các nhóm dân cư

Ngày 12/1, tại Hà Nội, Hội Truyền thông số Việt Nam (VDCA) tổ chức Hội thảo “Tận dụng cơ hội và giảm thiểu rủi ro của công nghệ số đối với các nhóm dân cư”.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Nguyễn Minh Hồng - Chủ tịch VDCA nhấn mạnh, trên phạm vi toàn cầu, công nghệ số đã lan tỏa sâu rộng tới hầu hết các nhóm dân cư. Tại Việt Nam, mức độ ứng dụng công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), gia tăng nhanh, đạt thứ hạng 6/40 quốc gia trong Bảng xếp hạng Chỉ số AI toàn cầu năm 2025.

Công nghệ mới này đặc biệt phổ biến đối với trong nhóm người trẻ ở đô thị, đồng thời cũng được doanh nghiệp tích hợp trực tiếp vào chiến lược tổ chức chung của doanh nghiệp với tỷ lệ cao hơn mặt bằng khu vực.

Bên cạnh đó, công nghệ số cũng đang tái định hình thị trường lao động: riêng tại Việt Nam, sự bao phủ rộng khắp của công nghiệp đẩy nhu cầu nhân lực công nghệ thông tin tăng cao, có thể đạt tới 2 triệu người vào năm 2030, tập trung vào AI, dữ liệu lớn, an ninh mạng và internet vạn vật.

Hội thảo “Tận dụng cơ hội và giảm thiểu rủi ro của công nghệ số đối với các nhóm dân cư”. Ảnh: Hà Anh.

Tuy nhiên, sự phát triển không ngừng của công nghệ số dẫn đến nhiều thách thức cốt lõi. Công nghệ số, nổi bật là AI, vừa mở ra các cơ hội mới, vừa đặt ra những thách thức làm gia tăng bất bình đẳng và tác động bất lợi đến các nhóm lao động dễ bị tổn thương.

“Ví dụ, nghiên cứu của Carnegie China chỉ ra lao động trong nền kinh tế nền tảng, như tài xế công nghệ, là nhóm dễ bị tổn thương khi thu nhập và điều kiện làm việc phụ thuộc trực tiếp vào thuật toán phân bổ đơn hàng và mức chiết khấu. Do thiếu bảo trợ xã hội và hạn chế cơ hội chuyển đổi nghề nghiệp, họ thường rơi vào vị thế bất lợi khi các cơ chế này thay đổi. Đây chính là vấn đề về quyền lao động trên môi trường số mà chúng ta cần giải quyết bằng các chính sách quốc gia mang tính nhân văn”, ông Hồng nói.

Cũng theo Chủ tịch VDCA, công nghệ số chỉ phát huy giá trị khi quyền riêng tư, dữ liệu cá nhân và các quyền cơ bản của công dân được bảo vệ. Với các nhóm yếu thế như phụ nữ, trẻ em, người khuyết tật và đồng bào dân tộc thiểu số, môi trường số vừa mở ra cơ hội tiếp cận thông tin và dịch vụ, vừa tiềm ẩn rủi ro về lừa đảo, xâm phạm quyền riêng tư và hạn chế tiếp cận dịch vụ công số.

Do đó, các cơ chế tham gia và tham vấn chính sách cần được thiết kế thực chất, dễ tiếp cận, minh bạch và có biện pháp bảo vệ phù hợp.

Từ những diễn biến trên, Việt Nam đã ban hành nhiều nghị quyết, chương trình và đạo luật quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển công nghệ số và quản trị các hoạt động trên không gian số.

Hội thảo “Tận dụng cơ hội và giảm thiểu rủi ro của công nghệ số đối với các nhóm dân cư” được kỳ vọng sẽ trở thành một diễn đàn đối thoại chuyên sâu và mang tính xây dựng, quy tụ các nhà hoạch định chính sách, giới nghiên cứu, chuyên gia, doanh nghiệp và các bên liên quan, nhằm cùng trao đổi, phân tích và làm rõ những cơ hội, thách thức đặt ra trong tiến trình chuyển đổi số hiện nay.

Trên cơ sở đó, Hội thảo hướng tới việc đề xuất các giải pháp và khuyến nghị chính sách thiết thực, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số theo hướng lấy con người làm trung tâm, bảo đảm tính bao trùm, công bằng và bền vững cho mọi nhóm dân cư trong xã hội.