Caffeine là một chất kích thích hệ thần kinh trung ương và gây ảnh hưởng đến cơ thể theo nhiều cách. Đây là thành phần hầu như luôn luôn gây ra một số triệu chứng cho cơ thể.
Đáng nói, caffeine không tự cung cấp giá trị dinh dưỡng và cũng không có vị, khiến nhiều người không hề nhận biết được sự có mặt của nó trong thực phẩm hoặc một số loại thuốc đang sử dụng.
Ngưỡng an toàn và cơ chế tác động lên não bộ
Theo các nghiên cứu y khoa, đối với một người khỏe mạnh, việc tiêu thụ khoảng 400 miligam caffeine mỗi ngày là điều hoàn toàn bình thường và an toàn. Tuy nhiên, theo thời gian, nếu nạp vào cơ thể quá nhiều caffeine có thể gây ra các triệu chứng nghiện.
 |
| Caffeine không phải là ma túy, cũng không phải tiền chất để sản xuất ma túy. Đây là một hợp chất tự nhiên thuộc nhóm alkaloid, tồn tại trong hạt cà phê, lá trà, cacao… |
Khi đi vào cơ thể, caffeine hoạt động như một chất kích thích hệ thần kinh trung ương, giúp con người cảm thấy tỉnh táo hơn và bớt mệt mỏi. Nó cũng là thành phần phổ biến trong các loại thuốc điều trị chứng buồn ngủ, đau đầu và đau nửa đầu.
Thậm chí, người uống cà phê thường xuyên (loại có caffeine cao, không phải loại decaf) có nguy cơ mắc bệnh Alzheimer, sa sút trí tuệ thấp hơn và giảm nguy cơ tự tử xuống 45%. Tuy nhiên, những lợi ích này sẽ biến mất và gây hại nếu bạn tiêu thụ quá nhiều.
Hội chứng cai và rủi ro từ việc "cắt" caffeine đột ngột
Lạm dụng caffeine quá mức sẽ đẩy cơ thể vào nhiều trạng thái bất lợi. Đau đầu là một trong những phản ứng đầu tiên khi dùng nhiều caffeine, chủ yếu liên quan đến hội chứng cai. Khi các mạch máu trong não đã quen với tác động của chất này, việc đột ngột ngừng tiêu thụ sẽ gây ra đau đầu, lo ngại, cáu gắt và buồn ngủ. Ở một số người, việc cắt liều lượng đột ngột còn gây run cơ.
Đặc biệt, dù cực kỳ hiếm gặp, nhưng sử dụng quá liều caffeine ở lượng lớn sẽ dẫn đến các triệu chứng nguy hiểm như lú lẫn, ảo giác, nôn mửa và tử vong do co giật.
Tác động tiêu cực đến các hệ cơ quan bên trong
 |
| Đau đầu là một trong những phản ứng đầu tiên mà bạn có thể nhận thấy khi dùng nhiều caffeine. Điều này chủ yếu liên quan đến hội chứng cai caffeine. Vì khi các mạch máu trong não đã quen với tác động của caffeine nhưng nếu bạn đột ngột ngừng tiêu thụ caffeine thì có thể gây ra đau đầu. |
Sự tàn phá của việc lạm dụng caffeine lan rộng ra nhiều hệ thống cơ thể:
Hệ tiêu hóa và bài tiết: Caffeine làm tăng lượng axit trong dạ dày, dễ gây ra chứng ợ nóng hoặc khó chịu. Do chất này được xử lý trong gan và thải ra ngoài qua nước tiểu, người dùng sẽ có xu hướng đi tiểu nhiều hơn. Những người bị trào ngược axit hoặc loét dạ dày cần đặc biệt lưu ý và hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Hệ tuần hoàn và hô hấp: Caffeine hấp thụ qua dạ dày và đạt mức cao nhất trong máu sau 1 - 2 giờ. Chất này có thể làm tăng huyết áp trong ngắn hạn do gia tăng adrenaline hoặc tắc nghẽn tạm thời các hormone mở rộng động mạch. Với người có nhịp tim không đều hoặc huyết áp cao, caffeine có thể khiến tim làm việc nặng hơn, gây nhịp tim nhanh, khó thở hoặc tử vong do co giật, tim đập bất thường khi quá liều.
Hệ xương và cơ: Tiêu thụ caffeine lượng lớn gây cản trở sự hấp thụ, chuyển hóa canxi, góp phần dẫn đến tình trạng loãng xương và khiến cơ bắp bị co giật. Ngoài ra, đau nhức cơ cũng là một dấu hiệu khi cơ thể đang cai caffeine.
Cảnh báo đặc biệt đối với hệ sinh sản và thai nhi
Một trong những tác động nguy hiểm nhất của caffeine là đối với hệ sinh sản. Caffeine có khả năng di chuyển trong máu và đi thẳng vào nhau thai. Là một chất kích thích, nó khiến nhịp tim và sự trao đổi chất của thai nhi tăng lên.
Nếu thai phụ uống quá nhiều caffeine trong quá trình mang thai sẽ làm tăng nguy cơ sảy thai và khiến thai nhi chậm phát triển. Đối với phụ nữ đang cố gắng mang thai, các chuyên gia khuyến cáo nên hạn chế lượng caffeine từ 200 đến 300 mg mỗi ngày. Các bằng chứng khoa học cho thấy tiêu thụ lượng lớn caffeine có thể cản trở quá trình sản xuất và chuyển hóa estrogen cần thiết cho việc thụ thai.
Dù caffeine mang lại những giá trị nhất định cho sức khỏe, nhưng việc kiểm soát liều lượng ở mức vừa đủ là yếu tố sống còn để tránh các nguy cơ gây hại. Để đảm bảo an toàn, người dân có thể tham khảo ý kiến của các bác sĩ, chuyên gia tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec để được tư vấn cụ thể và thiết lập chế độ dinh dưỡng lành mạnh, phù hợp với thể trạng cá nhân.
