Sóng cước tàu biển bủa vây doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản

Giá container tăng vọt trên các tuyến đi Mỹ và châu Âu

Theo dữ liệu từ tổ chức nghiên cứu hàng hải Drewry, chỉ số giá cước vận tải container toàn cầu WCI tính đến tháng 6/2026 đã vọt lên mức 3.549 USD/FEU, ghi nhận mức tăng tới 68% so với thời điểm đầu năm. Đánh giá từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho thấy tốc độ tăng cước giao ngay đang diễn ra rất mạnh theo từng tuần, tác động trực tiếp và rõ rệt nhất lên các tuyến xuất khẩu chiến lược của Việt Nam đi Bắc Mỹ và châu Âu.

Biến động cước biển đe dọa chuỗi cung ứng lạnh nghiêm ngặt của ngành thủy sản

Cụ thể, trên tuyến đi bờ Tây nước Mỹ, giá cước cập cảng Los Angeles trong nửa cuối tháng 6/2026 đã được đẩy lên mức khoảng 6.500 USD/FCL (hàng nguyên container), tăng 27% so với nửa đầu tháng 6 và tăng tới 90% so với thời điểm cuối tháng 5. Nếu đặt trong tương quan so với giai đoạn ổn định trước ngày 28/2/2026, mức cước này đã tăng tới 232%, đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải chi trả thêm khoảng 4.650 USD cho mỗi container hàng xuất khẩu.

Tình hình tại bờ Đông nước Mỹ cũng không khả quan hơn khi cước đi New York chạm mốc 7.900 USD/FCL, tăng 70% so với tháng trước. Riêng tuyến đi Canada, chi phí vận chuyển đã vượt ngưỡng 10.050 USD/FCL. Áp lực tăng giá này đã lan nhanh sang tuyến Á - Âu khi cước tàu đi các cảng lớn như Rotterdam, Hamburg hay Felixstowe cũng tăng thêm hơn 1.000 USD/FCL để vượt mốc 5.700 USD/FCL. Ở chiều ngược lại, các tuyến nội Á đi Nhật Bản hiện vẫn duy trì mức ổn định từ 450 - 770 USD/FCL, mở ra không gian thở hiếm hoi cho nhóm hàng tôm, mực, bạch tuộc sang thị trường này.

Cú sốc tăng giá vận tải biển giai đoạn này bắt nguồn từ nhiều biến số kinh tế - chính trị phức tạp. Dù các xung đột tại khu vực Trung Đông có phần hạ nhiệt nhờ những nỗ lực đối thoại ngoại giao, rủi ro an ninh tại eo biển Hormuz và việc các hãng tàu đồng loạt né Biển Đỏ, chuyển hướng di chuyển qua Mũi Hảo Vọng vẫn chưa chấm dứt. Việc kéo dài hành trình khiến vòng quay tàu và lượng container rỗng bị kéo giãn, gây nên tình trạng khan hiếm vỏ container lạnh cục bộ tại các cảng xuất khẩu lớn ở châu Á.

Bên cạnh đó, áp lực lớn nhất đẩy giá cước tăng đột biến trong ngắn hạn lại đến từ chính sách thương mại của Mỹ. Nhằm đón đầu và né tránh các quy định áp thuế mới dự kiến theo Điều 301 của chính quyền Mỹ, các nhà nhập khẩu nước này đã kích hoạt làn sóng gom hàng sớm với quy mô lớn. Đồng thời, nhu cầu tiêu thụ tăng vọt để phục vụ cho giải bóng đá lớn nhất hành tinh FIFA World Cup 2026 tổ chức tại Bắc Mỹ vào mùa hè này đã đẩy mùa cao điểm logistics đến sớm hơn thông lệ từ 2 đến 3 tháng. Khi cầu tăng đột biến trong bối cảnh các hãng vận tải chủ động cắt giảm, hủy chuyến để tối ưu hóa lợi nhuận, việc giá cước bị đẩy lên cao là điều tất yếu.

Doanh nghiệp thủy sản chủ động tìm giải pháp ứng phó

Đối với mặt hàng có đặc thù bảo quản khắt khe như thủy sản đông lạnh, đợt bùng phát giá cước này tạo ra áp lực kép đè nặng lên các doanh nghiệp xuất khẩu. Không giống như hàng khô thông thường, hàng thủy sản khi xuất đi các thị trường xa đòi hỏi phải duy trì chuỗi lạnh xuyên suốt từ nhà máy đến cảng đích.

Khi lịch tàu biến động và phát sinh tình trạng chậm trễ kéo dài, doanh nghiệp lập tức phải gánh thêm hàng loạt chi phí phát sinh như tiền điện lạnh, phí lưu bãi, chi phí đổi lịch tàu và rủi ro phát sinh tranh chấp thương mại do giao hàng muộn. Với các hợp đồng xuất khẩu đã chốt giá từ trước, chi phí logistics tăng vọt đang trực tiếp bào mòn, thậm chí triệt tiêu hoàn toàn biên lợi nhuận của doanh nghiệp.

Trước tình thế mặt bằng cước khó có thể hạ nhiệt nhanh chóng trong quý III/2026, các chuyên gia và đại diện VASEP khuyến nghị doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản cần thay đổi tư duy, chuyển từ việc xem logistics là chi phí phát sinh sau cùng sang quản trị logistics như một yếu tố chiến lược trong chuỗi giá trị xuất khẩu. Triển vọng trong các tuần tới vẫn phụ thuộc rất lớn vào mức độ hạ nhiệt của căng thẳng tại Trung Đông, khả năng phục hồi lịch trình của các hãng tàu và sức mua thực tế của thị trường Mỹ sau giai đoạn nhập hàng sớm.

Trong ngắn hạn, đối với các đơn hàng chuẩn bị xuất khẩu đi Mỹ và Canada trong tháng 7 và tháng 8, doanh nghiệp cần đặc biệt thận trọng khi ký kết các cam kết về thời gian giao hàng cố định. Việc chủ động đa dạng hóa hãng tàu, không phụ thuộc vào một đối tác vận chuyển hoặc một cảng trung chuyển duy nhất là bắt buộc để giảm thiểu rủi ro nghẽn tuyến. Các bộ phận xuất nhập khẩu cần tăng cường rà soát kỹ lịch trình, chốt giữ chỗ sớm với các đại lý vận chuyển đáng tin cậy.

Đối với các hợp đồng thương mại đang trong quá trình đàm phán mới, doanh nghiệp bắt buộc phải đưa điều khoản biến động giá cước và phụ phí vận tải biển vào cơ cấu giá bán. Đối với các đơn hàng đã ký kết, cần chủ động mở cuộc đối thoại sớm với nhà nhập khẩu để chia sẻ rủi ro, phân bổ lại chi phí phát sinh hoặc linh hoạt điều chỉnh lịch giao hàng phù hợp nhằm bảo toàn mối quan hệ hợp tác lâu dài và hạn chế tối đa tổn thất kinh tế trong bối cảnh thị trường vận tải toàn cầu còn nhiều ẩn số.