Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định áp dụng quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ trong quản lý thuế. Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất đưa vào diện giám sát trọng điểm đối với người nộp thuế có giao dịch ngân hàng đáng ngờ liên quan đến hành vi trốn thuế, gian lận thuế hoặc có dấu hiệu rủi ro cao về nghĩa vụ thuế.
 |
Siết giám sát người nộp thuế rủi ro cao: Tăng hiệu quả chống thất thu ngân sách |
Trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển mạnh mẽ, các hoạt động kinh doanh, thanh toán và giao dịch tài chính ngày càng đa dạng, công tác quản lý thuế cũng đối mặt với nhiều thách thức mới. Thực tế cho thấy, một số tổ chức, cá nhân đã lợi dụng các kẽ hở trong quản lý để thực hiện hành vi trốn thuế, gian lận thuế hoặc sử dụng hóa đơn, chứng từ không đúng quy định, gây thất thu ngân sách nhà nước và tạo môi trường cạnh tranh thiếu lành mạnh.
Theo dự thảo, người nộp thuế sẽ thuộc diện giám sát trọng điểm nếu thực hiện các giao dịch qua ngân hàng có dấu hiệu đáng ngờ theo quy định của pháp luật về phòng, chống rửa tiền và có liên quan đến hành vi trốn thuế hoặc gian lận thuế. Bên cạnh đó, các trường hợp người nộp thuế hoặc người đại diện hợp pháp bị khởi tố về hành vi vi phạm pháp luật về thuế, hóa đơn, chứng từ cũng sẽ nằm trong danh sách theo dõi đặc biệt của cơ quan thuế.
Đề xuất này được đánh giá là phù hợp với xu hướng quản lý hiện đại khi dữ liệu tài chính, ngân hàng ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật về thuế. Thay vì kiểm tra dàn trải, cơ quan quản lý sẽ tập trung nguồn lực vào các đối tượng có dấu hiệu rủi ro cao, từ đó nâng cao hiệu quả giám sát và giảm áp lực cho cộng đồng doanh nghiệp tuân thủ tốt quy định pháp luật.
Không chỉ dựa trên dữ liệu giao dịch ngân hàng, dự thảo còn mở rộng phạm vi giám sát đối với các trường hợp có dấu hiệu rủi ro cao thuộc các chuyên đề trọng điểm hoặc qua quá trình thu thập thông tin quản lý cho thấy cần tăng cường theo dõi. Những người nộp thuế được đánh giá ở mức không tuân thủ pháp luật thuế nhưng không giải trình, bổ sung thông tin theo yêu cầu hoặc giải trình không đầy đủ cũng sẽ bị đưa vào diện giám sát trọng điểm.
Theo Bộ Tài chính, quản lý rủi ro là một trong những trụ cột quan trọng của quản lý thuế hiện đại. Việc đánh giá mức độ tuân thủ và mức độ rủi ro của người nộp thuế sẽ là cơ sở để cơ quan thuế lựa chọn biện pháp quản lý phù hợp, từ hỗ trợ, hướng dẫn cho đến thanh tra, kiểm tra hoặc áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo quy định.
Dự thảo quy định phạm vi áp dụng quản lý rủi ro khá toàn diện, bao gồm đăng ký thuế, kiểm tra hồ sơ khai thuế, hoàn thuế, quản lý hóa đơn, chứng từ, quản lý nợ thuế, miễn giảm thuế cũng như công tác thanh tra, kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế. Đây là các lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ phát sinh sai phạm và thất thu ngân sách nếu không được giám sát chặt chẽ.
Một điểm mới đáng chú ý là kết quả đánh giá mức độ tuân thủ và rủi ro của người nộp thuế sẽ được cập nhật trên Hệ sinh thái quản lý số về tuân thủ và rủi ro thuế. Việc số hóa dữ liệu giúp cơ quan thuế xây dựng hồ sơ quản lý tập trung, tạo điều kiện cho việc phân tích, cảnh báo sớm và nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro trong toàn ngành.
Việc ứng dụng công nghệ số và dữ liệu lớn vào quản lý thuế sẽ góp phần tăng tính minh bạch, hạn chế tình trạng bỏ sót đối tượng có dấu hiệu vi phạm. Đồng thời, cơ chế đánh giá dựa trên dữ liệu cũng giúp giảm thiểu yếu tố cảm tính trong quá trình quản lý, bảo đảm sự công bằng giữa các nhóm người nộp thuế.
Đáng chú ý, dự thảo cũng trao quyền cho thủ trưởng cơ quan thuế quyết định thay đổi hình thức, mức độ kiểm tra hoặc áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp khi phát hiện hoặc nhận được thông tin nghi ngờ người nộp thuế vi phạm pháp luật về thuế thông qua thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, đơn thư tố cáo hoặc thông tin từ các cơ quan chức năng.
Việc hoàn thiện cơ chế quản lý rủi ro và giám sát trọng điểm được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả chống thất thu ngân sách, tăng cường kỷ cương, kỷ luật trong thực hiện nghĩa vụ thuế. Đồng thời, đây cũng là bước đi quan trọng nhằm xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp và người dân tuân thủ tốt pháp luật phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
