 |
| Ông Hoàng Vũ Thảnh - Thành ủy viên, Phó Bí thư Đảng ủy, Quyền Giám đốc Sở Tài chính TP.Hồ CHí Minh. |
Hội nghị tiếp xúc cử tri với người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân Thành phố khóa XI, nhiệm kỳ 2026 – 2031.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét và áp lực đô thị hóa gia tăng nhanh chóng, bài toán hạ tầng chống ngập đang trở thành một trong những thách thức chiến lược đối với Thành phố Hồ Chí Minh. Việc đầu tư các hệ thống kiểm soát triều, nâng cấp thoát nước và quản lý tài nguyên đô thị không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn là nền tảng bảo vệ chất lượng sống của hàng triệu người dân.
Hạ tầng chống ngập – trụ cột của phát triển đô thị hiện đại
Theo nhiều nghiên cứu quốc tế, đầu tư vào hạ tầng cơ bản có mối tương quan trực tiếp với chất lượng phát triển xã hội và chỉ số phát triển con người (HDI). Với một siêu đô thị như TP. Hồ Chí Minh – trung tâm kinh tế đóng góp khoảng 23–24% GDP quốc gia và gần 27% tổng thu ngân sách – việc đảm bảo khả năng chống chịu trước các rủi ro thiên nhiên trở thành yếu tố sống còn đối với sự ổn định của nền kinh tế đô thị. (Nguồn: Tổng cục Thống kê; Báo cáo kinh tế - xã hội TP. Hồ Chí Minh).
Thực tế cho thấy TP. Hồ Chí Minh đang đối mặt với thách thức kép từ biến đổi khí hậu và sụt lún nền đất. Theo nhiều nghiên cứu thủy văn đô thị, hơn 60% diện tích tự nhiên của thành phố có cao độ thấp dưới +1,5 m, trong khi tốc độ sụt lún đất trung bình từ 2–5 cm mỗi năm do khai thác nước ngầm và đô thị hóa nhanh.
Các mô hình mô phỏng khí hậu theo kịch bản RCP 4.5 và RCP 8.5 cho thấy nguy cơ ngập do triều tại TP. Hồ Chí Minh có xu hướng gia tăng mạnh vào giai đoạn 2050–2100, đặc biệt tại các khu vực thấp trũng như Nhà Bè, Bình Chánh và khu vực phía Nam thành phố.
Chính trong bối cảnh đó, dự án “Giải quyết ngập do triều khu vực TP. Hồ Chí Minh có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu – giai đoạn 1” được triển khai như một giải pháp hạ tầng trọng điểm.
Công trình kiểm soát triều – bước chuyển quan trọng trong chiến lược chống ngập
Dự án kiểm soát triều của TP. Hồ Chí Minh được xem là một trong những công trình hạ tầng đô thị lớn nhất trong lĩnh vực chống ngập tại Việt Nam.
Hệ thống công trình bao gồm 6 cống kiểm soát triều lớn: Bến Nghé, Tân Thuận, Phú Xuân, Mương Chuối, Cây Khô, Phú Định… kết hợp với tuyến đê bao và kè ven sông Sài Gòn – sông Nhà Bè cùng các cống nhỏ điều tiết nước nội đô.
Theo thiết kế, công trình có khả năng kiểm soát triều cho khoảng 570 km² diện tích đô thị, bảo vệ khu vực sinh sống của hơn 6,5 triệu người dân.
Việc vận hành thử cống ngăn triều Bến Nghé trong thời gian gần đây được xem là dấu hiệu tích cực, bước đầu giúp giảm tác động của triều cường tại một số khu vực trung tâm.
Không chỉ mang ý nghĩa phòng chống thiên tai, dự án còn mang lại những tác động kinh tế – xã hội rõ rệt: giảm chi phí sửa chữa nhà cửa do ngập, hạn chế gián đoạn giao thông và kinh doanh, giảm rủi ro tai nạn và dịch bệnh, nâng cao giá trị bất động sản tại các khu vực trước đây thường xuyên ngập nước.
Đồng thời, khi mực nước kênh rạch được điều tiết ổn định, thành phố có thêm điều kiện phát triển không gian công cộng ven sông và hệ sinh thái đô thị xanh.
Theo ông Hoàng Vũ Thảnh, vấn đề chống ngập không thể giải quyết đơn lẻ bằng một công trình hay một dự án riêng lẻ, mà cần một chiến lược tổng thể gắn với quản lý tài chính công, đầu tư hạ tầng và quy hoạch đô thị.
Ở góc độ quản lý ngân sách, việc phân bổ nguồn lực cần ưu tiên cho các công trình có tính nền tảng như: hệ thống thoát nước đô thị, công trình kiểm soát triều, cải tạo kênh rạch, phát triển hồ điều hòa và hạ tầng trữ nước.
Bên cạnh đó, thành phố cũng đang thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý hạ tầng chống ngập, bao gồm:hệ thống cảm biến đo mưa – triều theo thời gian thực, bản đồ ngập đô thị, ứng dụng trí tuệ nhân tạo để dự báo và điều hành hệ thống cống, trạm bơm.
Đây được xem là hướng đi phù hợp với chiến lược xây dựng đô thị thông minh và thích ứng biến đổi khí hậu của TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới.
