Quy trình bầu Tổng Bí thư gồm 5 bước, tiêu chuẩn nhân sự được quy định chặt chẽ

Các đồng chí Lãnh đạo Đảng, Nhà nước bỏ phiếu bầu Tổng Bí thư hồi tháng 8/2024 (Ảnh: Nhân Dân).

Bầu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV là một trong những nội dung quan trọng của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, diễn ra từ ngày 19 đến 25/1.

Theo thông lệ, sau khi Đại hội bầu ra Ban Chấp hành Trung ương khóa mới, Trung ương sẽ tổ chức Hội nghị lần thứ nhất ngay trong thời gian diễn ra Đại hội để bầu Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Ban Bí thư, Ủy ban Kiểm tra Trung ương và Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương. Kết quả bầu cử sẽ được báo cáo và công bố trước khi Đại hội bế mạc.

Quy trình bầu Tổng Bí thư qua 5 bước

Quyết định số 190 của Ban Chấp hành Trung ương về quy chế bầu cử trong Đảng quy định rõ quy trình bầu Tổng Bí thư gồm 5 bước.

Ở bước 1, Đoàn Chủ tịch báo cáo hội nghị về yêu cầu, tiêu chuẩn Tổng Bí thư; dự kiến nhân sự Tổng Bí thư do Ban Chấp hành Trung ương khóa trước giới thiệu; ý kiến giới thiệu của Bộ Chính trị khóa mới và kết quả giới thiệu nhân sự Tổng Bí thư của Đại hội để hội nghị tham khảo.

Bước 2, các đại biểu họp tổ, thảo luận và tiến hành ứng cử, đề cử nhân sự Tổng Bí thư.

Bước 3, Đoàn Chủ tịch tổng hợp danh sách những người tự ứng cử, được đề cử; đề xuất những trường hợp được rút hoặc không được rút khỏi danh sách bầu cử, báo cáo hội nghị xem xét, quyết định. Trường hợp cần thiết, hội nghị sẽ lấy phiếu xin ý kiến đối với các nhân sự được ứng cử, đề cử.

Bước 4, hội nghị lập danh sách bầu cử và biểu quyết thông qua số lượng cũng như danh sách bầu cử Tổng Bí thư.

Bước 5 là tiến hành bầu cử, kiểm phiếu và công bố kết quả bầu cử theo quy định.

Tiêu chuẩn Tổng Bí thư theo Quy định 365

Liên quan đến tiêu chuẩn lựa chọn Tổng Bí thư, Quy định số 365 của Bộ Chính trị ban hành ngày 30/8/2025 đã nêu rõ khung tiêu chuẩn chức danh cán bộ thuộc diện Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý.

Theo đó, Tổng Bí thư phải bảo đảm đầy đủ các tiêu chuẩn chung của Ủy viên Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đồng thời đáp ứng những yêu cầu riêng đối với chức danh đứng đầu Đảng.

Bộ Chính trị xác định Tổng Bí thư phải là người tiêu biểu, có uy tín cao trong Trung ương, Bộ Chính trị, trong toàn Đảng và Nhân dân; là hạt nhân lãnh đạo, trung tâm đoàn kết, quy tụ và phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, của toàn Đảng, toàn dân và sức mạnh thời đại để thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Người giữ cương vị Tổng Bí thư cần tiêu biểu nhất về đạo đức và trí tuệ của toàn Đảng; có tư duy lý luận chính trị sắc sảo; kiến thức sâu, rộng, toàn diện trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, xây dựng Đảng và quản lý nhà nước.

Yêu cầu cao về năng lực lãnh đạo và kinh nghiệm thực tiễn

Quy định 365 cũng nhấn mạnh Tổng Bí thư phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy nhạy bén, đổi mới, đột phá và quyết đoán; có năng lực nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận và định hướng chiến lược; bình tĩnh, sáng suốt trước những vấn đề khó, phức tạp liên quan đến vận mệnh của Đảng, quốc gia và dân tộc.

Bên cạnh đó, Tổng Bí thư cần có năng lực lãnh đạo, điều hành Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư; đặc biệt là năng lực lãnh đạo xây dựng đội ngũ cán bộ cấp chiến lược, trong đó có đội ngũ kế cận và các cán bộ chủ chốt.

Về kinh nghiệm công tác, người được lựa chọn giữ chức danh Tổng Bí thư phải là nhân sự đã kinh qua và hoàn thành tốt nhiệm vụ ở cương vị bí thư tỉnh ủy, thành ủy hoặc trưởng ban, bộ, ngành Trung ương; đồng thời tham gia Bộ Chính trị trọn một nhiệm kỳ trở lên. Trường hợp đặc biệt sẽ do Ban Chấp hành Trung ương Đảng xem xét, quyết định.