Quốc hội xem xét thí điểm chế định luật sư công giai đoạn 2026–2028

Ngày 20/4, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã trình Quốc hội dự thảo Nghị quyết về thí điểm chế định luật sư công. Theo đề xuất, mô hình này sẽ được triển khai tại 8 bộ, gồm: Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Bộ Công Thương, Bộ Ngoại giao, Bộ Nông nghiệp và Môi trường; cùng 10 địa phương là Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai và Bắc Ninh.

Thời gian thí điểm dự kiến kéo dài từ ngày 1/10/2026 đến hết 30/9/2028, đồng thời có cơ chế chuyển tiếp đối với các vụ việc đang được xử lý.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng. Ảnh Hồ Long

Theo dự thảo, luật sư công là những người đang làm việc trong khu vực nhà nước – bao gồm cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan lực lượng vũ trang hoặc nhân sự tại doanh nghiệp nhà nước – được cấp chứng chỉ hành nghề luật sư để thực hiện các nhiệm vụ pháp lý. Đáng chú ý, nhóm này không bao gồm các viên chức đang thực hiện trợ giúp pháp lý.

Việc thiết lập lực lượng luật sư công được kỳ vọng sẽ tạo ra “lá chắn pháp lý” chuyên nghiệp cho các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp nhà nước, trong bối cảnh nhiều vụ tranh chấp có yếu tố quốc tế ngày càng gia tăng. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào dịch vụ pháp lý bên ngoài, khu vực công sẽ từng bước chủ động hơn trong tư vấn, đại diện và tham gia tố tụng.

Phạm vi hoạt động của luật sư công khá rộng, từ tư vấn pháp lý trong xây dựng và triển khai các dự án kinh tế - xã hội, đến tham gia giải quyết tranh chấp trong nước và quốc tế liên quan đến đầu tư, thương mại, hành chính, dân sự. Đồng thời, lực lượng này cũng tham gia xử lý các vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài – lĩnh vực vốn đặt ra nhiều áp lực cho hệ thống quản lý hiện nay.

Tuy nhiên, để mô hình này vận hành hiệu quả, yêu cầu đặt ra là tiêu chuẩn nhân sự phải được kiểm soát chặt chẽ. Dự thảo quy định luật sư công phải đồng thời đáp ứng tiêu chuẩn của cán bộ, công chức và tiêu chuẩn hành nghề luật sư, có phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp và kinh nghiệm thực tiễn.

Ở góc độ chính sách, việc thí điểm luật sư công không chỉ là bổ sung một lực lượng chuyên môn, mà còn là bước thử nghiệm mô hình tổ chức pháp lý mới trong khu vực nhà nước. Nếu triển khai hiệu quả, đây có thể trở thành công cụ quan trọng giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý, nâng cao chất lượng quản trị công và bảo vệ lợi ích của Nhà nước trong các tranh chấp ngày càng phức tạp.

Dù vậy, bài toán đặt ra vẫn là cơ chế vận hành, tránh chồng chéo với hệ thống pháp lý hiện hành, đồng thời bảo đảm tính độc lập nghề nghiệp – yếu tố cốt lõi của hoạt động luật sư. Kết quả thí điểm trong giai đoạn 2026–2028 sẽ là cơ sở quan trọng để Quốc hội xem xét việc thể chế hóa mô hình này trong thời gian tới.