Phát triển đô thị hướng biển: Cơ hội mở rộng không gian tăng trưởng cho Quảng Ngãi

Với đường bờ biển dài hơn 130 km, Quảng Ngãi sở hữu nhiều tiềm năng để phát triển kinh tế biển. Dọc dải ven biển của tỉnh là nhiều bãi biển đẹp như Bãi biển Mỹ Khê, Sa Huỳnh hay Châu Thuận Biển. Bên cạnh đó, hệ thống đảo ven bờ, đặc biệt là Đảo Lý Sơn, đã trở thành điểm đến du lịch nổi tiếng của miền Trung.

Với đường bờ biển dài hơn 130 km, Quảng Ngãi sở hữu nhiều tiềm năng để phát triển kinh tế biển.

Tuy nhiên, trong nhiều năm, không gian phát triển đô thị của Quảng Ngãi chủ yếu tập trung ở khu vực nội địa, xoay quanh trung tâm hành chính và các trục giao thông truyền thống. Điều này khiến tiềm năng kinh tế biển chưa được khai thác đầy đủ trong quá trình phát triển đô thị.

Theo quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, khu vực ven biển được xác định là một trong những trục phát triển quan trọng của tỉnh, gắn với Khu kinh tế Dung Quất, hệ thống cảng biển và các trung tâm dịch vụ du lịch biển. Định hướng này cho thấy Quảng Ngãi đang chuyển từ mô hình phát triển dựa chủ yếu vào công nghiệp sang mô hình kinh tế biển tổng hợp, trong đó đô thị ven biển đóng vai trò trung tâm.

Tại kỳ họp Hội đồng nhân dân tỉnh cuối năm 2025, lãnh đạo địa phương đặt mục tiêu giai đoạn 2026–2030 Quảng Ngãi phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế từ 10%/năm trở lên. Trong chiến lược này, kinh tế biển được xác định là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng.

Làn sóng phát triển đô thị ven biển đang mở ra một chương mới trong hành trình phát triển của Quảng Ngãi

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, tỉnh đang tập trung đầu tư hệ thống hạ tầng giao thông ven biển. Tuyến đường ven biển Dung Quất – Chu Lai – Sa Huỳnh được xem là trục giao thông chiến lược, dài khoảng 100 km, kết nối nhiều địa phương ven biển và được định hướng phát triển các chức năng đô thị, dịch vụ và du lịch biển.

Theo nghiên cứu quy hoạch, khu vực dọc tuyến đường ven biển này có diện tích khoảng 7.700 ha, trong đó hơn 5.000 ha được định hướng phát triển đô thị. Khi hoàn thiện, tuyến đường sẽ tạo ra trục giao thông song song với Quốc lộ 1, đồng thời tăng cường kết nối vùng với các trung tâm kinh tế lớn như Đà Nẵng và khu vực Tây Nguyên.

Trong xu hướng phát triển đô thị hiện đại, một số dự án đô thị mới cũng bắt đầu xuất hiện, góp phần định hình diện mạo đô thị biển cho Quảng Ngãi. Đáng chú ý là dự án đô thị sinh thái Coastal Quảng Ngãi với quy mô gần 94 ha với hơn 7000 tỷ đồng.

Ở góc độ quy hoạch vùng, sự phát triển của Quảng Ngãi còn nằm trong xu hướng hình thành chuỗi đô thị ven biển miền Trung. Trên dải bờ biển miền Trung, nhiều đô thị lớn đã hình thành và phát triển mạnh mẽ nhờ khai thác lợi thế biển. Đà Nẵng là ví dụ điển hình cho mô hình đô thị biển hiện đại gắn với du lịch và dịch vụ. Trong khi đó, Nha Trang phát triển mạnh mẽ nhờ du lịch biển, còn Quy Nhơn đang nổi lên như trung tâm đô thị biển mới của khu vực Nam Trung Bộ.

Trong cấu trúc phát triển này, Quảng Ngãi có vị trí đặc biệt khi nằm giữa hai cực phát triển quan trọng của miền Trung là Đà Nẵng và Quy Nhơn. Đồng thời, sự hiện diện của các khu kinh tế lớn như Khu kinh tế Dung Quất và Khu kinh tế mở Chu Lai đang tạo nên hành lang phát triển công nghiệp – đô thị ven biển có quy mô lớn trong khu vực.

Sự kết hợp giữa công nghiệp, cảng biển và du lịch được kỳ vọng sẽ tạo nên hệ sinh thái kinh tế biển đa dạng cho Quảng Ngãi. Các đô thị ven biển không chỉ là nơi sinh sống của người dân mà còn trở thành trung tâm dịch vụ, thương mại và logistics phục vụ cho các khu công nghiệp và cảng biển.

Bên cạnh quy hoạch tổng thể, nhiều không gian đô thị mới đang dần hình thành dọc dải ven biển của tỉnh. Khu vực Mỹ Khê – Trà Khúc được định hướng trở thành không gian đô thị du lịch biển, kết nối trung tâm đô thị hiện hữu với bãi biển Mỹ Khê và các tuyến đường ven biển.

Ở phía nam tỉnh, khu vực Sa Huỳnh và vùng ven biển thị xã Đức Phổ cũng đang được quy hoạch phát triển các khu đô thị dịch vụ và du lịch biển. Khi tuyến đường ven biển Dung Quất – Sa Huỳnh hoàn thiện, trục không gian này sẽ góp phần hình thành chuỗi đô thị ven biển liên tục từ phía bắc đến phía nam của tỉnh.

Trong xu hướng phát triển đô thị hiện đại, nhiều thành phố ven biển đã chuyển từ mô hình “quay lưng ra biển” sang “hướng ra biển”, coi biển là trung tâm của các hoạt động kinh tế, văn hóa và du lịch.

Trong bức tranh phát triển đó, một số dự án đô thị mới cũng bắt đầu xuất hiện, góp phần định hình diện mạo đô thị biển cho Quảng Ngãi. Đáng chú ý là dự án đô thị sinh thái Coastal Quảng Ngãi với quy mô gần 94 ha, dự kiến phục vụ khoảng 4.000 cư dân trong tương lai.

Quy hoạch dự án có sự tham gia của Sweco – đơn vị tư vấn kiến trúc và kỹ thuật đô thị đến từ châu Âu với hơn 130 năm kinh nghiệm. Thiết kế dự án chú trọng các yếu tố sinh thái như tăng diện tích cây xanh, mặt nước và không gian mở nhằm cải thiện vi khí hậu khu vực. Các giải pháp sử dụng năng lượng tái tạo như điện mặt trời cũng được tính toán để tận dụng điều kiện bức xạ nhiệt cao của miền Trung.

Trên thế giới, nhiều thành phố ven biển đã chuyển từ mô hình “quay lưng ra biển” sang “hướng ra biển”, coi biển là trung tâm của các hoạt động kinh tế, văn hóa và du lịch. Không gian ven biển được quy hoạch thành công viên, quảng trường biển, tuyến đi bộ và các khu dịch vụ nhằm tăng sự kết nối giữa con người với thiên nhiên.

Quảng Ngãi đang từng bước đi theo xu hướng này khi quy hoạch các không gian công cộng ven biển và tăng cường liên kết giữa đô thị ven biển với những điểm du lịch đặc sắc như đảo Lý Sơn. Khi hạ tầng giao thông, quy hoạch đô thị và các dự án đầu tư được triển khai đồng bộ, chiến lược phát triển đô thị hướng biển được kỳ vọng sẽ mở ra không gian tăng trưởng mới, góp phần đưa Quảng Ngãi trở thành một trong những trung tâm kinh tế biển quan trọng của miền Trung trong tương lai.